Nghiên cứu mới: Ống hút giấy có chỉ số nguy cơ gây ung thư cao gấp 6,33 lần, nhựa 'thắng' ở 10/16 tiêu chí
Ống hút giấy từ lâu được quảng bá như một lựa chọn thân thiện với môi trường hơn nhựa. Tuy nhiên, một nghiên cứu do chính phủ Hàn Quốc đặt hàng cho thấy bức tranh có thể phức tạp hơn nhiều.
Theo The Korea Herald, nghiên cứu toàn diện về các loại ống hút dùng một lần do Bộ Khí hậu, Năng lượng và Môi trường Hàn Quốc ủy quyền vừa được công bố bởi nghị sĩ Kim Wi-sang thuộc đảng Quyền lực Nhân dân.
Kết quả cho thấy nếu xét toàn bộ vòng đời sản phẩm, từ khai thác nguyên liệu, sản xuất cho tới xử lý sau khi bỏ đi, ống hút giấy có mức tác động liên quan đến nguy cơ gây ung thư cao gấp 6,33 lần ống hút nhựa thông thường.
Con số này không có nghĩa người sử dụng ống hút giấy trực tiếp đối mặt với nguy cơ ung thư cao hơn. Chỉ số trên phản ánh tác động tiềm tàng của các chất phát thải trong toàn bộ vòng đời sản phẩm, từ khai thác nguyên liệu, sản xuất cho tới xử lý sau khi thải bỏ.
Ống hút giấy cũng có mức tác động axit hóa cao gấp 2,04 lần ống hút nhựa truyền thống.
Ống hút nhựa lại có tác động thấp nhất ở nhiều tiêu chí
Nhóm nghiên cứu so sánh 4 loại ống hút gồm nhựa thông thường, giấy, nhựa phân hủy sinh học và nhựa có nguồn gốc sinh học.
Đánh giá vòng đời được thực hiện trên 16 nhóm tác động khác nhau, bao gồm biến đổi khí hậu, độc tính với con người, bụi mịn và axit hóa.
Kết quả cho thấy ống hút nhựa phân hủy sinh học có mức tác động gây ung thư cao gấp 3,34 lần so với nhựa thông thường và tác động axit hóa cao gấp 1,98 lần.
Loại cho kết quả kém nhất là polystyrene có nguồn gốc sinh học, tức vật liệu sản xuất từ nguồn tái tạo như thực vật nhưng có cấu trúc hóa học tương tự nhựa thông thường và không thể tự phân hủy sinh học.
Theo nghiên cứu, loại vật liệu này có mức tác động gây ung thư cao gấp 16,18 lần, tác động axit hóa cao gấp 5,9 lần và đứng đầu về mức độ ảnh hưởng trong 10 trên 16 tiêu chí được đánh giá.
Trong khi đó, ống hút nhựa thông thường lại ghi nhận mức tác động thấp nhất ở 10 tiêu chí, trong đó có biến đổi khí hậu, độc tính với con người, bụi mịn và axit hóa.
Gần như không thể tái chế
Một phát hiện đáng chú ý khác là khả năng tái chế ống hút gần như không đáng kể, bất kể vật liệu nào được sử dụng.
Theo số liệu chất thải quốc gia của Hàn Quốc, 73,6% số ống hút bị vứt bỏ được đưa đi đốt, còn 26,4% được chôn lấp.
Điều này khiến câu chuyện “đổi vật liệu” không đồng nghĩa với việc giải quyết tận gốc vấn đề chất thải dùng một lần.
Nghị sĩ Kim Wi-sang cho rằng chính phủ cần xem lại những quy định chỉ đơn thuần thay ống hút nhựa bằng vật liệu khác.
Theo ông, chính sách hiệu quả hơn nên tập trung vào giảm tổng lượng sản phẩm dùng một lần ngay từ nguồn, thay vì coi việc chuyển sang giấy hay nhựa sinh học là giải pháp mặc định.
Chính sách ống hút tại Hàn Quốc liên tục thay đổi
Kết quả nghiên cứu xuất hiện trong bối cảnh Hàn Quốc vẫn loay hoay tìm cách quản lý các sản phẩm nhựa dùng một lần.
Seoul từng công bố kế hoạch cấm ống hút nhựa vào năm 2021, sau đó trì hoãn thực thi trong năm 2022 và tiếp tục hoãn vô thời hạn vào năm 2023.
Đến năm 2025, chính phủ chuyển sang phương án mềm hơn, theo đó cả ống hút nhựa lẫn ống hút giấy chỉ được cung cấp khi khách hàng yêu cầu.
Không chỉ Hàn Quốc, nhiều quốc gia và vùng lãnh thổ khác cũng đang áp dụng các biện pháp khác nhau nhằm giảm chất thải từ ống hút nhựa.
Đài Loan cấm ống hút nhựa dùng một lần từ năm 2019. Nhật Bản từ năm 2022 yêu cầu các cửa hàng tiện lợi và nhà hàng xây dựng kế hoạch cắt giảm tiêu thụ nhựa.
Hong Kong từ năm 2024 cấm nhà hàng cung cấp ống hút nhựa và khuyến khích sử dụng các lựa chọn không phải nhựa, trong đó có giấy.
Liên minh châu Âu cũng cấm ống hút nhựa dùng một lần từ năm 2021.
Ống hút giấy ngày càng gây tranh cãi
Dù đã được sử dụng rộng rãi trong nỗ lực giảm nhựa, ống hút giấy ngày càng vấp phải phản ứng từ người tiêu dùng vì độ bền kém và những câu hỏi xoay quanh lợi ích môi trường thực sự.
Tranh luận thậm chí đã lan tới cấp chính trị.
Năm 2025, Tổng thống Mỹ Donald Trump ký sắc lệnh thúc đẩy sử dụng trở lại ống hút nhựa, cho rằng ống hút giấy “không hiệu quả”, qua đó đảo ngược một số chính sách hạn chế nhựa trước đó.
Nghiên cứu mới tại Hàn Quốc vì thế đặt ra một câu hỏi lớn hơn: liệu thay thế nhựa bằng một vật liệu khác có thực sự giúp giảm tác động môi trường, hay giải pháp hiệu quả hơn vẫn là cắt giảm nhu cầu đối với sản phẩm dùng một lần nói chung.
