Người dân bị thu hồi đất ruộng, ngoài tiền bồi thường được hỗ trợ tính theo 30 kg gạo/tháng: Cụ thể ra sao?

Khi Nhà nước thu hồi đất, người sử dụng đất không chỉ được bồi thường nếu đáp ứng đủ điều kiện theo quy định mà còn có thể được xem xét hưởng nhiều chính sách hỗ trợ nhằm ổn định đời sống, sản xuất và tạo điều kiện sớm thích nghi với nơi ở hoặc công việc mới. Các nội dung này được quy định tại Luật Đất đai 2024 và các văn bản hướng dẫn thi hành.

Theo khoản 24 Điều 3 Luật Đất đai 2024 (Luật số 31/2024/QH15), hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất là chính sách của Nhà nước nhằm giúp đỡ người có đất bị thu hồi và chủ sở hữu tài sản trên đất ổn định cuộc sống, tiếp tục sản xuất, phát triển sau khi đã được bồi thường.

Căn cứ Điều 108 Luật Đất đai 2024, ngoài khoản bồi thường (nếu đủ điều kiện), người có đất bị thu hồi còn có thể được xem xét hỗ trợ ổn định đời sống; hỗ trợ ổn định sản xuất, kinh doanh; hỗ trợ di dời vật nuôi; hỗ trợ đào tạo, chuyển đổi nghề và tìm kiếm việc làm; hỗ trợ tái định cư; hỗ trợ tháo dỡ, phá dỡ, di dời tài sản gắn liền với đất trong một số trường hợp và các khoản hỗ trợ khác theo quy định của địa phương.

Hỗ trợ ổn định đời sống và sản xuất khi thu hồi đất ruộng

Theo Điều 19 Nghị định 88/2024/NĐ-CP, đối tượng được hỗ trợ ổn định đời sống là hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất nông nghiệp và đủ điều kiện được bồi thường về đất.

Trường hợp Nhà nước thu hồi từ 30% đến 70% diện tích đất nông nghiệp đang sử dụng, người dân được hỗ trợ ổn định đời sống trong 6 tháng nếu không phải di chuyển chỗ ở; 12 tháng nếu phải di chuyển chỗ ở; tối đa 24 tháng nếu chuyển đến địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn hoặc đặc biệt khó khăn.

Nếu diện tích đất nông nghiệp bị thu hồi trên 70%, thời gian hỗ trợ là 12 tháng đối với trường hợp không phải di chuyển chỗ ở; 24 tháng nếu phải di chuyển; tối đa 36 tháng khi chuyển đến địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn hoặc đặc biệt khó khăn.

Mức hỗ trợ được tính bằng tiền, tương đương giá trị 30 kg gạo mỗi người trong một tháng theo giá gạo bình quân tại thời điểm hỗ trợ của địa phương.

Ví dụ, một hộ gia đình bị thu hồi 80% diện tích đất nông nghiệp và phải di chuyển chỗ ở, nếu giá gạo tại địa phương là 12.000 đồng/kg thì mức hỗ trợ sẽ được tính bằng 30 kg gạo x 12.000 đồng x 24 tháng, tương đương 8,64 triệu đồng.

Đối với hỗ trợ ổn định sản xuất, Điều 20 Nghị định 88/2024/NĐ-CP quy định đối tượng được hưởng gồm tổ chức kinh tế, hộ gia đình, cá nhân sản xuất, kinh doanh và tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài bị ngừng sản xuất, kinh doanh do Nhà nước thu hồi đất và đủ điều kiện được bồi thường về đất; đồng thời áp dụng với hộ gia đình, cá nhân sử dụng đất theo hợp đồng giao khoán phục vụ sản xuất nông nghiệp, lâm nghiệp, nuôi trồng thủy sản hoặc làm muối.

Đối với hộ gia đình, cá nhân bị thu hồi đất nông nghiệp, Nhà nước hỗ trợ giống cây trồng, giống vật nuôi, dịch vụ khuyến nông, khuyến lâm, bảo vệ thực vật, thú y, hướng dẫn kỹ thuật trồng trọt, chăn nuôi cũng như kỹ thuật phục vụ hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Trong khi đó, tổ chức, doanh nghiệp phải ngừng sản xuất, kinh doanh do thu hồi đất được hỗ trợ bằng tiền với mức cao nhất bằng 30% thu nhập sau thuế của một năm, tính theo mức thu nhập bình quân của 3 năm liền kề trước đó.

Ví dụ, một doanh nghiệp có thu nhập sau thuế lần lượt là 900 triệu đồng, 1,4 tỷ đồng và 700 triệu đồng trong ba năm liên tiếp thì thu nhập bình quân là 1 tỷ đồng. Khi bị ngừng sản xuất do Nhà nước thu hồi đất, doanh nghiệp có thể được hỗ trợ tối đa 300 triệu đồng.

Tuy nhiên, mức hỗ trợ cụ thể, thời gian hỗ trợ và phương thức chi trả sẽ do UBND cấp tỉnh quy định phù hợp với điều kiện thực tế của từng địa phương.

Hỗ trợ chuyển đổi nghề, tái định cư và các khoản hỗ trợ khác

Theo Điều 109 Luật Đất đai 2024, hộ gia đình, cá nhân trực tiếp sản xuất nông nghiệp khi bị thu hồi đất nông nghiệp mà không còn đất để bồi thường sẽ được hỗ trợ đào tạo nghề, chuyển đổi nghề và tìm kiếm việc làm.

Chính sách này cũng áp dụng đối với cá nhân thuộc diện bảo trợ xã hội đang hưởng trợ cấp hằng tháng, thương binh, bệnh binh, gia đình liệt sĩ; hộ gia đình, cá nhân nhận khoán đất của nông, lâm trường hoặc công ty nông, lâm nghiệp có thu nhập ổn định từ sản xuất nông nghiệp (trừ trường hợp cán bộ, công nhân viên đã nghỉ hưu hoặc nghỉ mất sức lao động); hộ gia đình, cá nhân sử dụng đất do tập đoàn sản xuất nông nghiệp hoặc hợp tác xã giao khoán và có nguồn thu nhập ổn định từ sản xuất nông nghiệp.

Mức hỗ trợ bằng tiền tối đa không quá 5 lần giá đất nông nghiệp cùng loại trong bảng giá đất của địa phương đối với toàn bộ diện tích đất bị thu hồi. Tuy nhiên, diện tích được hỗ trợ không vượt quá hạn mức giao đất nông nghiệp tại địa phương.

Ngoài khoản hỗ trợ bằng tiền, người trong độ tuổi lao động có nhu cầu còn được tiếp nhận vào các cơ sở đào tạo nghề, được tư vấn, giới thiệu việc làm và có thể vay vốn tín dụng ưu đãi để phát triển sản xuất, kinh doanh. Mức hỗ trợ cụ thể do UBND cấp tỉnh quyết định trên cơ sở điều kiện thực tế.

Đối với hỗ trợ tái định cư, Điều 23 Nghị định 88/2024/NĐ-CP quy định, trường hợp người sử dụng đất bị thu hồi đất ở và phải di chuyển chỗ ở, nếu tiền bồi thường về đất thấp hơn giá trị một suất tái định cư tối thiểu thì Nhà nước sẽ hỗ trợ phần chênh lệch để bảo đảm người dân có đủ điều kiện nhận suất tái định cư tối thiểu.

Trường hợp người bị thu hồi đất tự bố trí chỗ ở, ngoài khoản bồi thường theo quy định, họ còn được nhận thêm khoản hỗ trợ tái định cư. Mức hỗ trợ sẽ do UBND cấp tỉnh quyết định căn cứ vào diện tích đất ở bị thu hồi, số nhân khẩu trong hộ và điều kiện thực tế của địa phương.

Bên cạnh đó, UBND cấp tỉnh cũng quy định cụ thể các trường hợp, biện pháp và mức hỗ trợ di dời đối với từng loại vật nuôi khi Nhà nước thu hồi đất. Đối với công trình xây dựng có giấy phép xây dựng có thời hạn nhưng giấy phép đã hết hiệu lực tại thời điểm thu hồi đất, chủ sở hữu không được bồi thường về công trình mà chỉ được hỗ trợ chi phí tháo dỡ và di dời.

Ngoài các khoản hỗ trợ nêu trên, căn cứ điều kiện thực tế của từng địa phương, Chủ tịch UBND cấp tỉnh có thể quyết định thêm các biện pháp hỗ trợ khác nhằm bảo đảm người bị thu hồi đất có chỗ ở, ổn định đời sống, sản xuất và bảo đảm công bằng. Đối với hộ gia đình, cá nhân trực tiếp sản xuất nông nghiệp nhưng không đủ điều kiện được bồi thường khi bị thu hồi đất nông nghiệp, UBND cấp tỉnh cũng sẽ xem xét hỗ trợ phù hợp với tình hình thực tế của địa phương.