Những doanh nghiệp tạo lập thị trường kiểm định kim cương Việt Nam

Thị trường kim cương Việt Nam đang trải qua giai đoạn đầy biến động khi liên tiếp xuất hiện những thông tin tiêu cực.

Mới đây nhất, Công an tỉnh Thanh Hóa đã triệt phá đường dây buôn lậu 28.000 viên kim cương vào Việt Nam để tiêu thụ. Đáng chú ý, một trong các đối tượng bị xác định tham gia đường dây là Đặng Ngọc Thảo - Giám đốc Công ty TNHH MTV Giám định PNJ (PNJ Lab), đơn vị kiểm định trực thuộc CTCP Vàng bạc Đá quý Phú Nhuận (PNJ).

Vụ việc tiếp tục khiến thị trường kim cương dậy sóng sau những lùm xùm xuất hiện từ cuối tháng 4 và đầu tháng 5/2026, khi các buổi livestream của bà Nguyễn Thị Phương Hằng đề cập đến nhiều tên tuổi trong ngành như Kim Lý, Ngọc Đoàn... Thời điểm đó, không ít cửa hàng kinh doanh kim cương tại TP. HCM phải tạm đóng cửa, nhiều website cũng ngừng hoạt động hoặc không thể truy cập.

Trong bối cảnh niềm tin của người tiêu dùng bị đặt dấu hỏi, hệ thống các tổ chức kiểm định kim cương - vốn được xem là "người gác cổng" của thị trường - cũng nhận được nhiều sự quan tâm.

Lịch sử hình thành ngành giám định kim cương tại Việt Nam

Kim cương là một trong những loại tài sản có giá trị cao nhất trên thị trường. Một viên kim cương có thể được giao dịch với giá từ vài tỷ đồng đến hàng chục, thậm chí hàng trăm tỷ đồng. Chính vì vậy, việc xác định nguồn gốc và chất lượng luôn đóng vai trò đặc biệt quan trọng.

Trong nhiều năm, các viên kim cương lưu hành tại Việt Nam chủ yếu sử dụng chứng thư của các tổ chức kiểm định quốc tế, nổi tiếng nhất là GIA (Gemological Institute of America) của Hoa Kỳ.

Thị trường kiểm định trong nước bắt đầu hình thành từ năm 1995 khi Phòng Giám định Đá quý REXCO trực thuộc Viện Khoa học Việt Nam được thành lập với mục tiêu bảo vệ người tiêu dùng. Đến năm 2000, đơn vị này phát triển thành Trung tâm Nghiên cứu Địa chất - Đá quý (RGG), trực thuộc Tổng hội Địa chất Việt Nam.

Bước ngoặt lớn xuất hiện vào năm 1998 khi PNJ thành lập PNJ Lab. Đây là đơn vị kiểm định đá quý đầu tiên tại Việt Nam đạt tiêu chuẩn ISO/IEC 17025. PNJLAB, RGG cũng là một trong những tổ chức đầu tiên ứng dụng công nghệ khắc mã số laser trên cạnh kim cương - được xem như "mã định danh" của từng viên đá.

Trong nhiều năm, chứng thư của PNJ Lab được đánh giá là có giá trị và mức độ phổ biến cao nhất trong hệ thống các tổ chức kiểm định trong nước. Theo một số báo cáo của ngành, có giai đoạn PNJ Lab nắm tới khoảng 70% thị phần kiểm định kim cương tại Việt Nam.

Nếu RGG đặt những viên gạch đầu tiên cho hoạt động giám định đá quý thì PNJLab được xem là đơn vị tạo lập thị trường kiểm định kim cương theo mô hình doanh nghiệp, góp phần đưa dịch vụ kiểm định trở thành một mắt xích quan trọng của ngành trang sức.

Do vậy, việc Giám đốc PNJLAB tham gia vào đường dây buôn lậu, khắc mã định danh giả cho kim cương được xem là thông tin chấn động toàn ngành.

GIV - đơn vị từng thuộc hệ sinh thái vàng Agribank

Sau khi thị trường được hình thành, hàng loạt tổ chức kiểm định khác cũng lần lượt xuất hiện. Ngoài các đơn vị trực thuộc những doanh nghiệp kinh doanh vàng bạc đá quý lớn như PNJLab, DOJILab hay Trung tâm Giám định Rồng Vàng của SJC, thị trường còn có sự tham gia của nhiều tổ chức độc lập.

Một trong những cái tên đáng chú ý là Trung tâm Nghiên cứu và Giám định Đá quý (GIV).

Nhắc đến GIV, trước hết cần tìm hiểu về đơn vị chủ quản - CTCP Vàng bạc đá quý Asean.

CTCP Vàng bạc đá quý Asean tiền thân là Tổng Công ty Vàng Agribank Việt Nam - CTCP, được thành lập vào cuối tháng 12/2008. Thời điểm mới thành lập, ông Vũ Xuân Toán (sinh năm 1963) giữ chức Chủ tịch HĐQT.

Cơ cấu cổ đông ban đầu mang đậm dấu ấn của khối tài chính - ngân hàng khi Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam (Agribank) nắm giữ 61,24% vốn điều lệ, Ngân hàng TMCP Đông Nam Á (SeABank - SSB) sở hữu 10%, cùng sự tham gia của Tập đoàn Nam Cường.

Năm 2018 đánh dấu bước ngoặt lớn trong quá trình tái cơ cấu doanh nghiệp. Agribank hoàn tất việc thoái vốn, kéo theo hàng loạt thay đổi trong bộ máy quản trị. Đầu năm, ông Trần Anh Tuấn (sinh năm 1968) được bổ nhiệm làm Chủ tịch HĐQT, trong khi ông Bùi Đức Tuệ (sinh năm 1962) giữ vị trí Tổng Giám đốc.

Chỉ vài tháng sau, bà Trần Thị Nguyệt (sinh năm 1975) tiếp quản ghế Chủ tịch HĐQT, còn ông Nguyễn Hồng Hải đảm nhiệm chức vụ Tổng Giám đốc.

Đến tháng 11/2019, doanh nghiệp chính thức đổi tên thành CTCP Vàng bạc Đá quý Asean. Tháng 5/2021, ông Nguyễn Thái Dũng được bầu làm Chủ tịch HĐQT.

Bước sang tháng 10/2025, công ty tiếp tục tăng vốn điều lệ từ 206 tỷ đồng lên 1.000 tỷ đồng. Toàn bộ nguồn vốn lúc này đều là vốn tư nhân.

Hiện nay, bên cạnh hoạt động kinh doanh vàng bạc, trang sức và vàng miếng AAA 24K, CTCP Vàng bạc Đá quý Asean còn phát triển dịch vụ kiểm định kim cương thông qua Viện Đá quý - Vàng và Trang sức Việt. Các chứng thư giám định do đơn vị này phát hành mang ký hiệu GIV, được sử dụng để xác định các tiêu chí về nguồn gốc, chất lượng và đặc tính của kim cương trước khi lưu thông trên thị trường.

Viện Đá quý - Vàng và Trang sức Việt hiện do Giáo sư, Tiến sỹ khoa học Phan Trường Thị làm Viện trưởng.

Theo giới thiệu của đơn vị, quy trình kiểm định kim cương gồm 10 bước, từ tiếp nhận mẫu, kiểm tra độ dẫn nhiệt, xác định tình trạng xử lý, phân biệt kim cương tự nhiên và kim cương nhân tạo, đánh giá màu sắc, đo trọng lượng, kích thước, nhập dữ liệu, niêm phong và phát hành chứng thư.

Trung tâm Kiểm định Kim cương và Đá quý Thiên nhiên (VDG)

Cùng với sự phát triển của thị trường đá quý, nhiều tổ chức kiểm định mới cũng được thành lập trong những năm gần đây. CTCP Kiểm định Kim cương và Đá quý Thiên nhiên Việt Nam được thành lập tháng 1/2018 tại Hà Nội với vốn điều lệ 1 tỷ đồng.

Doanh nghiệp có ba cổ đông sáng lập gồm ông Lê Minh Sơn (40%), ông Vũ Việt Tú (30%) và ông Sử Việt Nam (30%). Ông Lê Minh Sơn, sinh năm 1987, giữ chức Giám đốc.

Theo giới thiệu, VDG tập trung vào kiểm định kim cương, đá quý thiên nhiên và đá phong thủy nhằm xác định nguồn gốc, chất lượng, mức độ xử lý cũng như phân biệt đá tự nhiên với đá nhân tạo.

AD Lab - một doanh nghiệp mới thành lập 3 năm

CTCP Nghiên cứu và Giám định Đá quý An Đông (AD Lab) được thành lập tháng 9/2023 với vốn điều lệ 1 tỷ đồng.

Công ty có bốn cổ đông sáng lập, trong đó ông Lâm Vĩnh Phát giữ chức Giám đốc và sở hữu 39% vốn. Các cổ đông còn lại gồm ông Phạm Trần Ý Nhân (29%), ông Hoàng Văn Đức (29%) và bà Phạm Thị Kim Oan (3%).

Viện Nghiên cứu Đá quý và Vàng VINAGEMS

Được thành lập từ năm 2015, Viện Nghiên cứu Đá quý và Vàng VINAGEMS (IGG) là một trong những đơn vị tham gia khá sớm vào lĩnh vực kiểm định kim cương.

Quy trình kiểm định của đơn vị bao gồm phân loại mẫu, đánh giá các đặc tính vật lý và quang học để xác định chủng loại, sau đó tiến hành phân cấp theo màu sắc, độ tinh khiết, kích thước và trọng lượng trước khi phát hành chứng thư.

Điểm khác biệt của VINAGEMS là mỗi chứng thư đều được gắn mã vạch GTIN, cho phép khách hàng tra cứu trực tuyến. Kim cương sau kiểm định được niêm phong trong hộp mica cùng toàn bộ thông số kỹ thuật.

Viện Mỹ nghệ Kim hoàn Đá quý Việt Nam (GJA)

Được thành lập năm 2023, GJA hoạt động với các trung tâm chuyên môn về kiểm định, kim hoàn, đá quý và mỹ nghệ.

Viện trưởng là ông Đỗ Xuân Sở, đồng thời cũng là Giám đốc Công ty TNHH Bảo Minh Jewelry - doanh nghiệp kinh doanh vàng bạc, trang sức và đá quý được thành lập vào tháng 9/2025 với vốn điều lệ 3,8 tỷ đồng.

Khi niềm tin trở thành tài sản lớn nhất

Sự phát triển của thị trường kim cương trong gần ba thập kỷ qua luôn gắn liền với sự hình thành của hệ thống các tổ chức kiểm định.

Chứng thư kiểm định không chỉ giúp xác định giá trị, nguồn gốc và chất lượng của từng viên kim cương mà còn đóng vai trò như "tấm hộ chiếu" tạo dựng niềm tin giữa người bán và người mua.

Tuy nhiên, sau hàng loạt vụ việc gây xôn xao trong thời gian gần đây, từ những tranh cãi về chất lượng kim cương đến vụ án buôn lậu quy mô lớn vừa bị triệt phá, thị trường đang đứng trước yêu cầu phải nâng cao hơn nữa tính minh bạch, chuẩn hóa quy trình kiểm định cũng như tăng cường giám sát hoạt động của các tổ chức cấp chứng thư.

Bởi với một tài sản có giá trị hàng tỷ đồng, thậm chí hàng chục tỷ đồng như kim cương, niềm tin vào chứng thư kiểm định đôi khi còn quan trọng không kém chính viên đá quý đó.

Còn tiếp