Khi niềm tin phải mang đi kiểm chứng: Phép thử từ những chủ sở hữu kim cương tiền tỷ

Những ngày gần đây, các livestream của bà Nguyễn Phương Hằng đã thu hút sự chú ý lớn của dư luận khi liên tục nhắc tới nhiều thương hiệu kinh doanh kim cương tại TP.HCM như Kim Lý, Ngọc Đoàn hay Kim Long.

Trong các nội dung được chia sẻ, nhiều nghi vấn được đặt ra xoay quanh những vấn đề nhạy cảm của thị trường kim cương, từ giấy chứng nhận kiểm định, mã số định danh của viên đá, khả năng giao dịch trên thị trường quốc tế cho tới chất lượng thực tế của sản phẩm được bán cho khách hàng.

Thực hư những thông tin này vẫn đang chờ các bên liên quan và cơ quan chức năng làm rõ. Tuy nhiên, những tranh cãi vừa qua đã tạo ra một tác động dễ nhận thấy hơn: Những câu hỏi về niềm tin đối với thị trường kim cương bắt đầu xuất hiện.

Từ những phát ngôn của bà Phương Hằng, một thực tế đã diễn ra khi nhiều khách hàng tìm đến cửa hàng Kim Lý để tìm hiểu thông tin, thậm chí đề nghị thu đổi sản phẩm. Trong một số đoạn video lan truyền trên mạng xã hội, xuất hiện các cuộc trao đổi giữa khách hàng và cửa hàng liên quan đến việc thu đổi kim cương.

Những nội dung này làm dấy lên các cuộc tranh luận về khả năng đáp ứng nhu cầu mua lại trong trường hợp lượng khách hàng cùng lúc gia tăng mạnh.

Khi niềm tin phải mang đi kiểm chứng

Cách đây nhiều năm, tôi có dịp đến chợ Bogyoke ở Yangon (Myanmar), một trong những trung tâm giao dịch đá quý nổi tiếng của khu vực. Nơi đây tập trung hàng trăm quầy kinh doanh vàng bạc đá quý, ruby, sapphire, ngọc trai và ngọc bích. Điều gây ấn tượng không chỉ là quy mô giao dịch, mà còn là sự hiện diện của các phòng giám định độc lập ngay bên trong khu chợ.

Nếu muốn xác nhận chất lượng một viên đá, khách hàng có thể mang trực tiếp tới các phòng lab này để kiểm tra. Với những tài sản có giá trị lớn, niềm tin không chỉ được xây dựng bởi người bán, mà còn bởi những tổ chức có nhiệm vụ xác nhận giá trị của viên đá.

Niềm tin của một bộ phận người sở hữu kim cương hiện cũng đang đứng trước những dấu hỏi tương tự sau lùm xùm vụ Kim Lý, Ngọc Đoàn. Và khi niềm tin bị thử thách, phản ứng đầu tiên của thị trường thường không phải là tranh luận trên mạng xã hội, mà là tìm cách kiểm chứng.

Hiệu ứng tâm lý, fomo là những kẻ thù đáng sợ nhất của người kinh doanh trong trường hợp này. Trong những thời điểm xuất hiện thông tin gây tranh cãi, yếu tố tâm lý thường có sức ảnh hưởng không kém bản thân sự kiện.

Với những tài sản lớn như kim cương, tâm lý thận trọng hoặc lo ngại rủi ro có thể khiến một bộ phận chủ sở hữu muốn nhanh chóng đánh giá lại giá trị tài sản mà mình đang nắm giữ.

Nếu chỉ một vài khách hàng tìm đến giao dịch, hoạt động thu đổi thường vẫn diễn ra theo quy trình thông thường. Tuy nhiên, khi số lượng người cùng lúc muốn bán lại hoặc xác nhận giá trị tài sản gia tăng đáng kể, áp lực đối với các doanh nghiệp kinh doanh kim cương cũng trở nên lớn hơn, từ dòng tiền, hàng tồn kho cho tới bài toán duy trì niềm tin của thị trường.

Suy cho cùng, trước bất kỳ biến động nào, người nắm giữ tài sản luôn có xu hướng tìm cách bảo toàn tối đa giá trị khoản đầu tư của mình. Điều này càng rõ nét hơn với những tài sản có giá trị lớn như kim cương – một thị trường được xây dựng không chỉ bằng hàng hóa, mà còn bằng niềm tin.

Với bên bán, đây là thời điểm kiểm chứng sức chống đỡ với việc đối mặt bài toán áp lực dòng tiền, áp lực tạo lập lại niềm tin, tìm kiếm khách hàng mới nhằm giải quyết bài toán dòng vốn và hàng tồn kho. Giải quyết được bài toán này, phép thử niềm tin của thị trường sẽ một phần được kiểm chứng.

Những động thái của chủ sở hữu kim cương

Kim cương là mặt hàng có giá trị cao. Một viên kim cương có thể có giá từ hàng tỷ, chục tỷ đến hàng trăm tỷ đồng.

Trong bối cảnh thị trường kim cương đang đứng trước những làn sóng tranh luận sau các lùm xùm liên quan đến Kim Lý, Ngọc Đoàn hay một số thương hiệu khác, những người sở hữu kim cương hoàn toàn có thể lựa chọn những cách hành xử khác nhau. Thực tế, không có một câu trả lời chung cho tất cả.

Nhóm đầu tiên có thể lựa chọn không làm gì cả. Đây thường là những khách hàng đã giao dịch với cùng một thương hiệu trong thời gian dài, hoặc những người cho rằng các thông tin đang xuất hiện mới chỉ là tranh luận một chiều và cần chờ thêm các kết luận chính thức từ các bên liên quan.

Nhóm thứ hai có thể bắt đầu kiểm tra lại hồ sơ của tài sản mình đang nắm giữ. Đó có thể là việc lấy lại giấy chứng nhận, đối chiếu các thông tin trên chứng thư, kiểm tra mã số định danh hoặc tra cứu lại dữ liệu trên hệ thống của các tổ chức giám định quốc tế như GIA, IGI hay HRD.

Một nhóm khác có thể lựa chọn mang viên kim cương tới các đơn vị giám định độc lập để thẩm định lại. Đây là phản ứng khá phổ biến trên các thị trường đá quý quốc tế khi xuất hiện những nghi ngờ liên quan đến chất lượng hoặc nguồn gốc tài sản.

Dù lựa chọn tiếp tục nắm giữ tài sản, kiểm tra lại chứng thư hay mang viên kim cương tới các đơn vị giám định độc lập, điểm chung của nhiều chủ sở hữu tài sản giá trị lớn vẫn là nhu cầu xác nhận lại niềm tin.

Bởi trong thế giới kim cương, giá trị của một viên đá không chỉ được quyết định bởi trọng lượng, màu sắc hay độ tinh khiết, nó còn được quyết định bởi mức độ tin tưởng mà thị trường dành cho viên đá đó.

Và khi niềm tin xuất hiện dấu hỏi, phòng thí nghiệm đôi khi trở thành nơi đầu tiên mà thị trường tìm đến để đi tìm câu trả lời.

Giám định kim cương

Thực tế, thị trường kim cương toàn cầu đã hình thành một hệ thống tiêu chuẩn hóa để xác định giá trị của từng viên. Phổ biến nhất là bộ tiêu chuẩn 4C gồm Carat (trọng lượng), Color (màu sắc), Clarity (độ tinh khiết) và Cut (giác cắt).

Để xác nhận các tiêu chí này, các tổ chức giám định quốc tế như GIA, IGI, AGS, EGL, GSI hoặc HRD sẽ thực hiện kiểm định và cấp chứng thư cho từng viên kim cương. Mỗi chứng thư đi kèm một mã số riêng, cho phép truy xuất thông tin và nhận diện chính xác viên kim cương đó trên thị trường.

Phần lớn các viên kim cương có giá trị cao hiện nay đều được bán kèm chứng thư. GIA là đơn vị thẩm định kim cương có tiếng nhất thế giới.

Tại Việt Nam cũng có một số đơn vị giám định kim cương như Tierra Diamond, PNJ, SJC, GIV, DOJI… Tuy nhiên, tuỳ vào từng thị trường và giao dịch, một số đơn vị chứng nhận có thể không được công nhận trên trường quốc tế.