Nông dân Thanh Hóa thắt ruột gan khi dứa chín rục giá rẻ như bèo, lên Hà Nội lại 40.000 đồng/kg

Nông dân lao đao vì dứa rớt giá

Tại các vùng chuyên canh dứa lớn của Thanh Hóa như Hà Long, Ngọc Trạo, Vân Du, Quang Trung hay Bỉm Sơn, nhiều diện tích dứa đang chín rộ nhưng không có thương lái thu mua. Hàng loạt ruộng dứa bị bỏ lại trên đồng, thậm chí bắt đầu hư hỏng do quá lứa thu hoạch.

Bà Nguyễn Thị Đang (xã Hà Long) cho biết: “Nhà tôi có 5 ha đất trồng dứa, trong đó 3 ha đang cho thu hoạch nhưng đến nay bán tống bán tháo mới bán được 2 ha. Các năm trước, mỗi ha dứa cho sản lượng 40 - 50 tấn, giá bán 13 - 15 triệu đồng/tấn. Năm nay không bằng số lẻ mọi năm, chỉ khoảng 3 - 5 triệu đồng/tấn. Giá quá thấp nhưng vì đến vụ thu hoạch, không thể dừng lại được nên chúng tôi đành bất lực chấp nhận”.

Theo bà Đang, chi phí đầu tư cho mỗi hecta dứa lên tới khoảng 400 triệu đồng. Với mức giá hiện nay, gia đình bà đang chịu khoản lỗ hàng trăm triệu đồng mỗi hecta.

Tương tự, anh Nguyễn Mạnh Cường, một hộ trồng dứa tại Hà Long, cho biết thiệt hại của gia đình có thể lên tới gần 1 tỷ đồng khi hơn nửa tháng qua không có thương lái đến thu mua.

Theo ngành nông nghiệp địa phương, một trong những nguyên nhân chính khiến giá dứa lao dốc là sản lượng tăng nhanh trong khi đầu ra vẫn phụ thuộc chủ yếu vào thương lái tự do. Nhiều dự án chế biến nông sản chưa đi vào hoạt động khiến thị trường tiêu thụ không theo kịp sản lượng thu hoạch.

Giá bán lẻ tại Hà Nội cao gấp nhiều lần

Trái ngược với cảnh dứa ế đầy đồng ở Thanh Hóa, tại Hà Nội, mặt hàng này vẫn được bán với mức giá khá cao. Khảo sát tại các chợ dân sinh cho thấy dứa Thanh Hóa có giá phổ biến từ 15.000 - 25.000 đồng/kg. Tại một số cửa hàng thực phẩm sạch và siêu thị, giá bán dao động từ 28.000 - 40.000 đồng/kg tùy chủng loại và tiêu chuẩn chất lượng.

Khoảng cách lớn giữa giá tại vườn và giá bán lẻ khiến nhiều người đặt câu hỏi liệu có hay không tình trạng trung gian hưởng lợi quá mức trong chuỗi cung ứng.

Tuy nhiên, các tiểu thương cho rằng giá bán lẻ không chỉ phản ánh giá mua tại vườn mà còn phải cộng thêm hàng loạt chi phí phát sinh. Từ khâu lựa chọn nguồn hàng, thuê nhân công thu hoạch, bốc xếp, vận chuyển, thuê mặt bằng kinh doanh đến hao hụt do dập nát, hư hỏng trong quá trình lưu thông đều được tính vào giá thành cuối cùng.

Cần tháo gỡ bài toán đầu ra

Ông Hoàng Anh Tuấn, Chủ tịch UBND xã Hà Long, cho biết địa phương đang nỗ lực kết nối tiêu thụ và tìm kiếm thêm đầu ra cho sản phẩm dứa nhưng kết quả còn hạn chế. Đồng thời, chính quyền cũng khuyến cáo người dân điều chỉnh diện tích canh tác và đa dạng hóa cây trồng nhằm giảm rủi ro trong tương lai.

Theo Thạc sĩ Phạm Đức Ngà, giảng viên Khoa Nông học, Học viện Nông nghiệp Việt Nam, dứa là loại nông sản có đầu ra phụ thuộc khá lớn vào thị trường chế biến. Khi nhu cầu chế biến và xuất khẩu suy giảm, giá thu mua dễ rơi tự do. Bên cạnh đó, hệ thống phân phối còn nhiều tầng nấc trung gian khiến giá bán lẻ tăng đáng kể so với giá tại vườn.

Câu chuyện dứa Thanh Hóa một lần nữa cho thấy bài toán quen thuộc của nông nghiệp Việt Nam, đó là sản xuất chưa gắn chặt với nhu cầu thị trường. Khi chuỗi liên kết tiêu thụ còn lỏng lẻo và thiếu các cơ sở chế biến quy mô lớn, người nông dân vẫn là đối tượng chịu nhiều rủi ro nhất mỗi khi thị trường biến động.