Phát hiện giáo sư tại trường Đại học dùng bằng giả, sinh viên nghi ngờ năng lực, Sở Giáo dục nước này tiến hành vào cuộc

Năm 2025, một vụ việc tại Đại học Khoa học Công nghệ Giang Tô (Trung Quốc) đang thu hút sự chú ý khi một giáo sư bị tố cáo gian lận học thuật, trong khi nhà trường thừa nhận quá trình tuyển dụng đã xảy ra tình trạng thẩm định hồ sơ chưa chặt chẽ.

Vụ việc đặt ra câu hỏi về quy trình xác minh bằng cấp, kinh nghiệm và thành tích của ứng viên, đặc biệt trong cuộc cạnh tranh thu hút nhân tài chất lượng cao.

Bị tố gian lận học thuật sau khi được tuyển dụng

Ngày 18/11, tài khoản Weibo chính thức của Đại học Khoa học Công nghệ Giang Tô thông báo ông Quách, nguyên giáo sư Khoa Khoa học và Kỹ thuật Vật liệu, bị tố cáo có hành vi gian lận học thuật.

Nhà trường cho biết trong quá trình tuyển dụng ông Quách, khâu thẩm định hồ sơ đã không được thực hiện chặt chẽ.

Đến ngày 21/11, vợ ông Quách xác nhận với truyền thông rằng ông đã bị tạm giam tại một trại giam ở thành phố Trấn Giang.

Trước diễn biến này, Sở Giáo dục và Sở Khoa học - Công nghệ tỉnh Giang Tô đã cử đoàn công tác đến trường để làm rõ sự việc. Ngày 24/11, một nhân viên Văn phòng Báo chí thuộc Sở Giáo dục tỉnh Giang Tô xác nhận với China News Weekly rằng, cơ quan chức năng đã nắm được vụ việc và công an đang điều tra.

Theo China News Weekly, hồ sơ mà ông Quách sử dụng trong quá trình tuyển dụng chứa nhiều thông tin bị nghi ngờ sai lệch.

Ông Quách từng khai làm việc tại Đại học Kyushu (Nhật Bản), Viện Hàn lâm Khoa học Quốc gia Đức và Công ty Trinity Europe GmbH. Ông cũng khai tốt nghiệp Đại học Giao thông Tây An, học thạc sĩ tại Đại học Wollongong (Australia) và theo học tiến sĩ tại Đại học Kyushu.

Tuy nhiên, báo chí Trung Quốc phát hiện một số thông tin trong hồ sơ không phù hợp với dữ liệu công khai. Trong đó, thông tin liên quan đến người được ông Quách khai là giáo sư hướng dẫn tại Đại học Wollongong cũng bị đặt nghi vấn.

Ông Quách còn từng tự nhận là thủ khoa khối tự nhiên tỉnh Thiểm Tây năm 1994 và từng nhận Giải thưởng Khoa học – Công nghệ Quốc gia. Những thông tin này được báo chí xác minh là không có căn cứ.

Từ hồ sơ đẹp đến rủi ro trong tuyển dụng nhân tài

Trước khi được Đại học Khoa học Công nghệ Giang Tô tuyển dụng, ông Quách từng hoạt động trong lĩnh vực kinh doanh.

Dữ liệu công khai cho thấy ông có liên quan đến 9 doanh nghiệp, trong đó 5 doanh nghiệp đã bị hủy hoặc thu hồi giấy phép. Trong giai đoạn 2021-2022, ông cũng từng vướng các vấn đề liên quan đến hạn chế tiêu dùng cao cấp và tranh chấp hợp đồng cho vay.

Năm 2022, một dự án của công ty do ông điều hành được Sở Nhân lực - Xã hội Hàng Châu phê duyệt hỗ trợ 50.000 NDT trong chương trình dành cho nhân tài về nước khởi nghiệp.

Đáng chú ý, trong quá trình tìm nhà sau khi được tuyển dụng, ông Quách được giới thiệu là nhân tài cấp cao và có khoảng 3 triệu NDT tiền hỗ trợ. Cuối năm 2023, ông mua một căn biệt thự song lập tại Trấn Giang với giá khoảng 2,5 triệu NDT.

Một số người từng tiếp xúc với ông Quách cho biết họ bắt đầu nghi ngờ năng lực chuyên môn của ông sau khi ông vào trường.

Lâm Sở, nghiên cứu sinh tiến sĩ đầu tiên của Quách, nhập học tháng 9/2024 nhưng rời chương trình vào tháng 3/2025. Theo Lâm, Quách yêu cầu học trò phải tôn trọng mình và thích được gọi là “Giáo sư Quách”. Tuy nhiên, sau khoảng 2 tháng, Lâm bắt đầu nghi ngờ năng lực chuyên môn của người hướng dẫn và cho rằng ông không thực sự hướng dẫn nghiên cứu.

Một số sinh viên khác cũng nói với China News Weekly rằng Quách ít xuất hiện tại phòng thí nghiệm, thay vào đó thường xuyên tham dự các sự kiện và hội nghị.

Vụ việc cho thấy rủi ro có thể phát sinh khi đơn vị tuyển dụng dựa quá nhiều vào chức danh, số lượng công bố, bằng cấp hoặc thành tích được kê khai mà thiếu bước xác minh độc lập.

Một nhân viên Phòng Khoa học của Đại học Khoa học Công nghệ Giang Tô cho rằng nhà trường cũng có thể là nạn nhân trong vụ việc.

“Có rất nhiều nhà khoa học trong nước trùng tên Quách, ông ta có thể đã sử dụng thành tựu của người khác, trường cũng là nạn nhân”, người này nói.

Theo nhận định của các chuyên gia được China News Weekly dẫn lại, trường hợp trên phản ánh những kẽ hở có thể tồn tại trong cơ chế tuyển dụng nhân tài tại các trường đại học.

Trong môi trường cạnh tranh nhân lực chất lượng cao, hồ sơ với nhiều bài báo, chức danh, sách giáo trình và thành tích học thuật có thể giúp ứng viên tạo lợi thế. Tuy nhiên, nếu khâu xác minh không được thực hiện độc lập, kỹ lưỡng, những thông tin sai lệch có thể ảnh hưởng trực tiếp đến quyết định tuyển dụng.

Vụ việc tại Đại học Khoa học Công nghệ Giang Tô vì thế không chỉ liên quan đến một cá nhân mà còn đặt ra yêu cầu về việc siết chặt quy trình kiểm chứng bằng cấp, kinh nghiệm và thành tích trước khi tuyển dụng nhân sự ở các vị trí chuyên môn cao.