Hé lộ 10 tọa độ vàng trong quy hoạch TP.HCM tầm nhìn 100 năm

Ngày 30/10, HĐND TP.HCM khóa XI, nhiệm kỳ 2026-2031, thông qua Quy hoạch tổng thể TP.HCM thời kỳ 2025-2050, tầm nhìn 100 năm tại kỳ họp thứ 6.

Theo quy hoạch, TP.HCM được định hướng phát triển theo mô hình siêu đô thị đa cực, đa trung tâm, chuyển từ cấu trúc cộng gộp sau hợp nhất sang một đô thị thống nhất, liên kết chặt chẽ và chuyên môn hóa theo chức năng, lợi thế của từng khu vực.

Cấu trúc tổng thể được xây dựng trên 5 cực động lực, 5 hệ liên kết chiến lược tích hợp, 5 trung tâm vệ tinh và 10 vùng quản trị phát triển. Mỗi khu vực được phân vai dựa trên lợi thế, điều kiện hạ tầng và yêu cầu kiểm soát phát triển. Đáng chú ý, 10 vùng quản trị này không làm phát sinh cấp hành chính mới mà đóng vai trò khung tổ chức, phân bổ dân cư, việc làm, sản xuất, dịch vụ và đầu tư hạ tầng.

Quy hoạch TP.HCM đưa ra 5 cực tăng trưởng định hình không gian phát triển mới

Trong cấu trúc phát triển đa cực, 5 cực tăng trưởng được xác định gồm lõi trung tâm Sài Gòn - Chợ Lớn - Thủ Thiêm; đổi mới sáng tạo phía Đông; công nghiệp - logistics phía Bắc; cảng biển - thương mại tự do - công nghiệp năng lượng phía Nam và đô thị - giáo dục - y tế phía Tây.

Trong đó, khu vực Sài Gòn - Chợ Lớn - Thủ Thiêm và hai bờ sông Sài Gòn tiếp tục giữ vai trò lõi đô thị, tài chính, quản trị và di sản. Với quy mô diện tích khoảng 16.100-16.500ha, dân số dự kiến 5,61-5,90 triệu người, khu vực này được định hướng trở thành trung tâm điều hành, tài chính, dịch vụ cao cấp, văn hóa và đối ngoại của TP.HCM.

Phường Sài Gòn là địa danh nổi bật trong vùng lõi. Định hướng phát triển tập trung vào bảo tồn, phát huy giá trị di sản, tái thiết các khu vực đô thị hiện hữu và khai thác hiệu quả quỹ đất có tiềm năng. Các chức năng thương mại - dịch vụ, tài chính và kinh tế sáng tạo có giá trị gia tăng cao được ưu tiên, đồng thời giảm dần những chức năng không còn phù hợp trong khu vực trung tâm.

Giao thông tại đây sẽ được tổ chức theo hướng kết hợp metro, vận tải công cộng, đường thủy và đi bộ, gắn với khai thác không gian ngầm. Thành phố cũng định hướng tăng cường công viên, hành lang xanh và mặt nước, đặc biệt dọc các tuyến sông, kênh, rạch.

Ở phía Đông, vùng đổi mới sáng tạo có quy mô khoảng 42.900-43.300ha, dân số dự kiến 4,98-5,25 triệu người, nổi bật với các phường Thủ Dầu Một, Thuận An, Dĩ An, Thủ Đức, Long Bình, Long Phước và Cát Lái.

Đây là khu vực được định hướng trở thành trung tâm khoa học - công nghệ, giáo dục - đào tạo, công nghiệp công nghệ cao và kinh tế số của Thành phố, đồng thời là đầu mối liên kết với sân bay Long Thành và vùng Đông Nam Bộ.

Không gian phát triển tập trung vào các khu đô thị TOD gắn với metro, hạn chế tình trạng nhà ở tự phát. Các khu công nghiệp hiện hữu tại Dĩ An, Thuận An được định hướng chuyển đổi theo mô hình đô thị công nghiệp tri thức, hình thành hệ sinh thái liên kết giữa trường đại học, viện nghiên cứu, doanh nghiệp và các trung tâm đổi mới sáng tạo.

Về quản trị, khu vực này chú trọng phát triển hạ tầng số, dữ liệu, phòng thí nghiệm và trung tâm nghiên cứu.

Trong khi đó, cực công nghiệp - logistics phía Bắc giữ vai trò hậu phương sản xuất hiện đại và cửa ngõ liên kết vùng phía Bắc của TP.HCM. Vùng đô thị công nghiệp - dịch vụ Bình Dương có quy mô khoảng 160.000-160.400ha, dân số dự kiến 3-3,16 triệu người, bao gồm các phường Bình Dương, Bến Cát, Thới Hòa, Tân Uyên và các xã Bàu Bàng, Phú Giáo, Phước Hòa.

Trọng tâm phát triển là công nghiệp công nghệ cao, công nghiệp xanh, logistics, dịch vụ kỹ thuật, đô thị thông minh và đào tạo nhân lực. Nhà ở, trường học, cơ sở y tế và dịch vụ đô thị được định hướng bổ sung đồng bộ với nơi làm việc, giảm sự phụ thuộc vào mô hình công nghiệp thâm dụng lao động.

Bên cạnh phát triển sản xuất, khu vực này còn có nhiệm vụ bảo vệ hệ thống sông, suối, hồ, rừng và đất nông nghiệp; hình thành mạng lưới xanh - mặt nước làm khung kiểm soát phát triển và tăng khả năng chống chịu trước biến đổi khí hậu.

Tại phía Tây, cực đô thị - giáo dục - y tế được xác định tại Vĩnh Lộc - Bình Lợi - Bình Chánh, bổ sung động lực về nhà ở, đào tạo và y tế, góp phần phân bố lại dân cư và dịch vụ.

Không gian Tây - Tây Nam cũng được xác định là cửa ngõ Đồng bằng sông Cửu Long, với quy mô khoảng 83.200-83.600ha, dân số dự kiến 5,79-6,09 triệu người. Các địa danh nổi bật gồm xã Củ Chi, Hóc Môn, Bình Chánh, Bình Lợi và các phường Thới An, Tân Thới Hiệp, Bình Tân, Tân Tạo.

Khu vực này có nhiệm vụ kiểm soát đô thị hóa lan tỏa về phía Tây, phát triển các đầu mối logistics, hàng tiêu dùng, thương mại vùng, công nghiệp sạch, y sinh, giáo dục - đào tạo và đô thị sinh thái. Các đô thị cửa ngõ được tổ chức gắn với nhà ga, bến bãi và trung tâm phân phối, đồng thời duy trì vai trò vùng đệm trữ nước, thoát lũ.

Ở phía Nam, cực cảng biển - thương mại tự do - công nghiệp năng lượng tập trung tại khu vực Cái Mép - Thị Vải, giữ vai trò cửa ngõ giao thương quốc tế và trung tâm liên kết chuỗi sản xuất - logistics - cảng biển của TP.HCM với vùng Đông Nam Bộ, Tây Nguyên và mạng lưới kinh tế quốc tế.

10 vùng quản trị phân vai theo từng lợi thế

Cụ thể hóa cấu trúc 5 cực tăng trưởng, quy hoạch xác định 10 vùng quản trị phát triển với chức năng riêng biệt, từ trung tâm tài chính, công nghiệp, logistics đến sinh thái biển và du lịch.

Vùng 1 là lõi đô thị, tài chính, quản trị, di sản, tập trung tại Sài Gòn - Chợ Lớn - Thủ Thiêm và hai bờ sông Sài Gòn. Đây là trung tâm điều hành, tài chính, dịch vụ cao cấp, văn hóa và đối ngoại của Thành phố.

Vùng 2 là vùng đổi mới sáng tạo phía Đông, gồm các địa bàn nổi bật như Thủ Dầu Một, Thuận An, Dĩ An, Thủ Đức, Long Bình, Long Phước và Cát Lái. Khu vực tập trung phát triển công nghệ cao, nghiên cứu và phát triển, đại học, kinh tế số, đồng thời hình thành hệ sinh thái liên kết giữa viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp.

Vùng 3 là Tây - Tây Nam, cửa ngõ Đồng bằng sông Cửu Long. Ngoài phát triển logistics nông sản, hàng tiêu dùng và thương mại vùng, khu vực này còn được định hướng phát triển công nghiệp sạch, y sinh, giáo dục - đào tạo và đô thị sinh thái. Các vùng trũng, khu vực nhạy cảm tiếp tục được kiểm soát để bảo đảm chức năng trữ nước và thoát lũ.

Vùng 4 là đô thị công nghiệp - dịch vụ Bình Dương, với trọng tâm nâng cấp các khu công nghiệp hiện hữu, chuyển đổi sang công nghiệp công nghệ cao và khu công nghiệp sinh thái. Việc bổ sung nhà ở, trường học, y tế và dịch vụ đô thị được xem là yêu cầu quan trọng nhằm gắn kết không gian sản xuất với đời sống người lao động.

Vùng 5 là Bắc - Tây Bắc - Đông Nam, có chức năng sinh thái và dự trữ phát triển. Trên sơ đồ, khu vực này xuất hiện tại hai địa bàn tách biệt, nổi bật là xã Dầu Tiếng ở phía Bắc - Tây Bắc và các xã Bàu Lâm, Hòa Hiệp, Hòa Hội ở phía Đông Nam.

Đây là vùng bảo vệ nguồn nước, rừng, đa dạng sinh học, đất nông nghiệp và quỹ đất dự trữ dài hạn. Quy hoạch định hướng phát triển nông nghiệp công nghệ cao, nông nghiệp sinh thái, nông nghiệp tuần hoàn và du lịch sinh thái phù hợp; đồng thời bảo vệ hồ Dầu Tiếng, hệ thống rừng, sông suối, vùng trũng và các hành lang sinh thái.

Việc kiểm soát đô thị hóa được đặt ra nhằm hạn chế phát triển đô thị phân tán, chuyển đổi đất nông nghiệp, rừng, mặt nước và những vùng trữ nước có giá trị.

Vùng 6 là khu vực Nam Nhà Bè - Hiệp Phước, có quy mô khoảng 18.100-18.500ha, dân số dự kiến 2,17-2,28 triệu người. Với hai địa danh nổi bật là xã Nhà Bè và xã Hiệp Phước, khu vực này được định hướng phát triển theo mô hình đô thị - cảng - logistics, kết nối khu trung tâm với Cái Mép, Cần Giờ và Đồng Nai.

Các chức năng được ưu tiên gồm đô thị sinh thái nước, công nghệ cao, kinh tế tri thức, logistics, công nghiệp sạch và dịch vụ hỗ trợ cảng. Hệ thống sông, kênh, rạch và hồ điều hòa được khai thác làm khung cấu trúc tự nhiên, kết hợp công viên và không gian công cộng.

Các khu công nghiệp, cảng và kho bãi được tổ chức theo tiêu chuẩn xanh hơn, kết hợp giao thông thủy, đường bộ và đường sắt kết nối cảng. Do đặc điểm địa hình đất thấp, quá trình phát triển đô thị cũng cần gắn với điều kiện nền đất, khả năng tiêu thoát nước và sức chịu tải hạ tầng.

Vùng 7 là vùng sinh thái biển Cần Giờ, gồm 4 xã Bình Khánh, An Thới Đông, Cần Giờ và Thạnh An, có quy mô khoảng 71.900-72.300ha, dân số dự kiến 0,56-0,59 triệu người.

Đây là không gian sinh thái biển đặc thù, cửa ngõ hướng biển và trung tâm kinh tế biển của TP.HCM, gắn với rừng ngập mặn, du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, kinh tế biển, cảng, logistics, hậu cần nghề cá và nghiên cứu biển.

Định hướng trọng tâm là bảo vệ Khu Dự trữ sinh quyển Cần Giờ, hệ sinh thái rừng ngập mặn, sông nước và biển. Các hoạt động xây dựng, giao thông và du lịch phải được kiểm soát theo sức chịu tải của hệ sinh thái.

Vùng 8 là khu vực cảng biển - logistics - công nghiệp - năng lượng Cái Mép - Thị Vải, có quy mô khoảng 99.400-99.800ha, dân số dự kiến 1,11-1,34 triệu người. Những địa danh nổi bật gồm phường Phú Mỹ, Bà Rịa và các xã Kim Long, Ngãi Giao, Long Sơn.

Khu vực này tập trung phát triển cảng nước sâu Cái Mép - Thị Vải, logistics quốc tế, dịch vụ hàng hải, công nghiệp công nghệ cao, công nghiệp xanh, năng lượng và thương mại tự do. Mục tiêu là từng bước hình thành hệ sinh thái công nghiệp - logistics - dịch vụ - đô thị hiện đại.

Đáng chú ý, Khu thương mại tự do Cái Mép Hạ có quy mô hơn 4.170ha, nằm tại hai phường Tân Phước và Tân Hải, bổ sung không gian cho cảng, logistics và sản xuất gắn với xuất khẩu.

Vùng 9 là vùng du lịch biển Vũng Tàu - Long Hải - Hồ Tràm, có diện tích khoảng 45.700-46.100ha, dân số dự kiến 0,99-1,05 triệu người. Đây là khu vực đô thị - du lịch - dịch vụ biển và sinh thái ven biển trọng điểm, giữ vai trò cửa ngõ du lịch hướng biển của Thành phố.

Không gian được tổ chức theo cấu trúc đô thị biển trung tâm - các cực du lịch - hành lang ven biển - hậu phương sinh thái. Trong đó, Vũng Tàu là trung tâm dịch vụ biển tổng hợp; Long Hải - Phước Hải là đô thị du lịch và văn hóa - sinh thái; Hồ Tràm - Bình Châu là cực nghỉ dưỡng, giải trí, chăm sóc sức khỏe và du lịch sinh thái chất lượng cao.

Quy hoạch ưu tiên phát triển không gian công cộng, công viên và tuyến đi bộ ven biển, hạn chế bê tông hóa và phát triển đô thị liên tục dọc bờ biển. Kết nối với Cái Mép, Long Thành, Bà Rịa và trung tâm TP.HCM cũng được tăng cường.

Vùng 10 là đặc khu Côn Đảo, có diện tích khoảng 7.200-7.600ha, dân số dự kiến 65.000-70.000 người. Đây là không gian biển đảo đặc thù, kết hợp sinh thái, di sản, du lịch và quốc phòng, an ninh; đồng thời là điểm đến du lịch văn hóa, lịch sử và sinh thái biển đảo cấp quốc gia, quốc tế.

Côn Đảo được định hướng phát triển theo mô hình đảo xanh, thông minh, có kiểm soát, dựa trên sức chịu tải của hệ sinh thái và năng lực hạ tầng. Thành phố ưu tiên bảo tồn Vườn quốc gia Côn Đảo, hệ sinh thái rừng, đất ngập nước, biển và các di tích lịch sử - văn hóa.

Không gian phát triển được tổ chức theo mô hình đa trung tâm, gắn khu dân cư và du lịch với hệ sinh thái tự nhiên, tập trung tại Côn Sơn, Cỏ Ống và Bến Đầm. Dân số, công trình, giao thông và hoạt động du lịch sẽ được kiểm soát theo sức chịu tải của đảo, đồng thời phát triển hạ tầng xanh, năng lượng sạch và các giải pháp giảm tác động môi trường.

5 trung tâm vệ tinh bổ trợ cho các cực tăng trưởng

Bên cạnh 5 cực tăng trưởng và 10 vùng quản trị, quy hoạch xác định 5 trung tâm vệ tinh gồm Côn Đảo, Long Hải - Hồ Tràm, Hóc Môn - Củ Chi, Bàu Bàng và Bắc Tân Uyên.

Các trung tâm này được xác định nhằm bổ trợ cho mạng lưới đô thị đa cực, phát huy lợi thế riêng của từng khu vực và tăng khả năng kết nối giữa các không gian phát triển.

Trong đó, Côn Đảo gắn với sinh thái, di sản và du lịch biển đảo; Long Hải - Hồ Tràm phát triển theo hướng du lịch, nghỉ dưỡng; Hóc Môn - Củ Chi gắn với không gian đô thị phía Tây Bắc; Bàu Bàng và Bắc Tân Uyên bổ trợ cho không gian công nghiệp, dịch vụ và phát triển đô thị phía Bắc.

Các cực tăng trưởng và trung tâm vệ tinh được kết nối thông qua hành lang Bắc - Nam, Đông - Tây, chuỗi công nghiệp - sản xuất - logistics đa phương thức, hạ tầng đô thị đa tầng và mạng lưới không gian xanh, mặt nước.

Sau khi HĐND TP.HCM thông qua, quy hoạch sẽ tiếp tục được hoàn chỉnh và phê duyệt theo thẩm quyền. Theo thông tin tại kỳ họp, Chủ tịch UBND TP.HCM sẽ xem xét phê duyệt, dự kiến trong tháng 11, để làm cơ sở tổ chức triển khai trong thực tế.