Phát hiện hố xanh 3.200 năm tuổi ở Biển Đông

Theo báo cáo do Bộ Sinh thái và Môi trường Trung Quốc công bố hôm 26/6, hố xanh này có niên đại ít nhất 3.200 năm và chứa hệ sinh thái biển phong phú. Các nhà khoa học kỳ vọng phát hiện mới sẽ giúp làm sáng tỏ quá trình hình thành địa chất cũng như lịch sử môi trường của bãi cạn Scarborough.

Hố xanh là những hố sụt có dạng gần như hình tròn dưới đáy biển, thường có màu xanh ngọc hoặc xanh lục đậm. Phần lớn các hố xanh trên thế giới vốn là hang động trên đất liền được hình thành từ hàng nghìn năm trước, khi mực nước biển còn thấp trong Kỷ Băng hà cuối cùng.

Tuy nhiên, hố xanh mới được phát hiện tại Scarborough lại có nguồn gốc hoàn toàn khác. Theo nhóm nghiên cứu, cấu trúc này được tạo nên từ quá trình phát triển tự nhiên của rạn san hô, khiến nó trở thành một trong những hố xanh kiểu này hiếm gặp trên thế giới.

Phát hiện được đưa ra trong bối cảnh Bắc Kinh đang tăng cường củng cố sự hiện diện tại vùng biển tranh chấp thông qua các hoạt động tuần tra thực thi pháp luật và các chương trình nghiên cứu khoa học.

Bãi cạn Scarborough nằm cách bờ biển Philippines khoảng 230km và cách đảo Hải Nam của Trung Quốc khoảng 874km. Khu vực này được Trung Quốc gọi là đảo Hoàng Nham, trong khi Philippines gọi là bãi cạn Panatag và cũng tuyên bố chủ quyền.

Căng thẳng tại Scarborough tiếp tục gia tăng trong tháng qua sau khi Manila cáo buộc Bắc Kinh dựng một công trình tạm thời ở lối vào đầm phá, làm dấy lên lo ngại Trung Quốc có thể tiến tới xây dựng cơ sở hạ tầng cố định tại đây.

Đáp lại, Trung Quốc khẳng định động thái này nhằm "bảo vệ tính đa dạng, sự ổn định và tính bền vững của hệ sinh thái tự nhiên". Tuy nhiên, giới chỉ trích cho rằng mục tiêu thực sự là hạn chế tàu thuyền Philippines tiếp cận ngư trường truyền thống quanh bãi cạn.

Theo Bộ Sinh thái và Môi trường Trung Quốc, các nhà hải dương học nước này bắt đầu tiến hành khảo sát khoa học tại khu vực Scarborough từ năm 2024.

Trong một cuộc khảo sát rạn san hô vào tháng 8 năm ngoái, các nhà nghiên cứu phát hiện một khu vực có cấu trúc địa hình đặc biệt và nghi ngờ đây là hố xanh biển. Sau đó, họ tiến hành hàng loạt cuộc khảo sát thực địa bằng thợ lặn, robot lặn, thiết bị bay không người lái, đồng thời thu thập mẫu ADN môi trường và trầm tích đáy biển.

Kết quả xác nhận đây là hố xanh được hình thành bởi rạn san hô, một dạng hố xanh cực kỳ hiếm trên thế giới và cũng là hố xanh kiểu này đầu tiên được Trung Quốc khảo sát và xác minh.

Trong thời gian tới, các đoàn nghiên cứu sẽ tiếp tục tìm hiểu cơ chế hình thành, quá trình tiến hóa cũng như vai trò sinh thái của hố xanh nhằm cung cấp cơ sở khoa học cho việc bảo tồn hệ sinh thái và đa dạng sinh học trên Biển Đông.

Giới khoa học ví các hố xanh như những "viên nang thời gian" của Trái Đất bởi đặc điểm vật lý, hóa học và địa chất gần như được bảo tồn qua hàng nghìn năm. Chúng giúp các nhà nghiên cứu truy vết lịch sử biến đổi của hành tinh, đồng thời có thể chứa những dạng sinh vật chưa từng được biết đến.

Sau khi kiểm soát bãi cạn Scarborough từ năm 2012, Trung Quốc và Philippines liên tục xảy ra các tranh cãi về chủ quyền tại khu vực này. Năm 2016, Tòa Trọng tài Thường trực (PCA) ra phán quyết có lợi phần lớn cho Philippines liên quan đến các quyền hàng hải, nhưng không đưa ra kết luận về vấn đề chủ quyền. Trung Quốc bác bỏ thẩm quyền cũng như phán quyết của tòa.

Theo SCMP