Phiên đáo hạn phái sinh tháng 7: Khối ngoại âm thầm mua ròng gần 5.000 hợp đồng VN30
Phiên đáo hạn 16/7 ghi nhận chênh lệch giá của cả hai hợp đồng tương lai cùng đảo chiều sang âm. Trong đó, dòng tiền tập trung áp đảo ở hợp đồng VN30 với thanh khoản vượt mức 224.000 hợp đồng.
Chỉ số cơ sở tăng mạnh, chênh lệch giá đảo chiều sang âm
Phiên đáo hạn phái sinh ngày 16/7 ghi nhận diễn biến cùng chiều ở cả hai hợp đồng tương lai chỉ số. Dù VN30F2607 và VN100F2607 đều tăng giá, mức tăng lại thấp hơn đáng kể so với chỉ số cơ sở tương ứng. Diễn biến này đã kéo chênh lệch giá giữa hợp đồng tương lai và chỉ số cơ sở (basis) từ vùng dương sang vùng âm.
Với hợp đồng tương lai VN30 tháng 7 (VN30F2607, mã 41I1G7000), giá đóng cửa đạt 1.936 điểm, tăng 17 điểm, tương đương 0,9%. Cùng thời điểm, VN30-Index tăng 26 điểm, tương đương 1,34%, lên mốc 1.942 điểm. Sự lệch pha này khiến chênh lệch giá của VN30F2607 chuyển từ mức khoảng +3 điểm trong phiên 15/7 xuống khoảng -5 điểm khi kết phiên 16/7, tương ứng mức dịch chuyển hơn 8 điểm chỉ sau một ngày.
Ở hợp đồng tương lai VN100 tháng 7 (VN100F2607, mã 41I2G7000), giá đóng cửa đạt 1.858 điểm, tăng nhẹ 6 điểm, tương đương 0,35%. Trong khi đó, VN100-Index lại bứt tốc tới 25 điểm, tương đương 1,35%, leo lên mức 1.864 điểm. Song hành với diễn biến đó, chênh lệch giá của VN100F2607 cũng bị đẩy từ mức khoảng +7 điểm xuống khoảng -7 điểm, ghi nhận mức dịch chuyển gần 14 điểm.
Biên độ dao động trong ngày mở rộng mạnh mẽ ở cả hai sản phẩm. Cụ thể, VN30F2607 biến động trong vùng 1.904–1.939 điểm, tạo ra khoảng cách cao nhất – thấp nhất đạt 35 điểm. VN100F2607 giao dịch từ 1.827 đến 1.860 điểm với biên độ rộng không kém, lên tới 34 điểm.
Cả hai hợp đồng cùng đóng cửa thấp hơn đỉnh phiên 3 điểm. Trạng thái chênh lệch giá âm phản ánh thực tế rằng chỉ số cơ sở đã tăng tốc nhanh hơn hẳn so với hợp đồng phái sinh vào cuối phiên.
Với VN100F2607, giá thanh toán cuối cùng (final settlement price - FSP) do Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ chứng khoán Việt Nam (VSDC) công bố ở mức 1.860 điểm, cao hơn 3 điểm so với giá đóng cửa. Trong phiên đáo hạn, mức giá thanh toán cuối cùng này chính là tham chiếu chính thức để xác định nghĩa vụ thanh toán của hợp đồng.

Thanh khoản phân hóa kỷ lục: VN30F áp đảo hoàn toàn VN100F
Sau những biến động về giá, thanh khoản chính là điểm phân hóa sâu sắc nhất giữa hai sản phẩm. VN30F2607 ghi nhận tới 224.015 hợp đồng khớp lệnh với giá trị giao dịch ước tính khoảng 42.987 tỷ đồng. Tính cả các giao dịch thỏa thuận, tổng khối lượng đạt 224.019 hợp đồng.
Trái lại, ở phía VN100F2607, khối lượng giao dịch chỉ dừng lại ở con số khiêm tốn 127 hợp đồng, tương ứng giá trị giao dịch khoảng 23 tỷ đồng. Như vậy, số hợp đồng giao dịch của VN30F2607 cao gấp gần 1.764 lần VN100F2607; xét theo giá trị giao dịch, khoảng cách này thậm chí lên tới hơn 1.830 lần.
Sự chênh lệch mênh mông này vốn đã được thể hiện rõ nét trong các phiên trước đó. Bình quân 20 phiên gần nhất, VN30F2607 đạt khoảng 162.537 hợp đồng mỗi phiên, trong khi VN100F2607 chỉ đạt vỏn vẹn 37 hợp đồng.
Dù riêng ngày 16/7, khối lượng VN100F2607 đã tăng gần 3 lần so với phiên liền trước và cao hơn 240% mức bình quân 20 phiên, nhưng mức tăng này thực tế chỉ xuất hiện trên một nền thanh khoản quá thấp. Quy mô tuyệt đối của sản phẩm này vẫn kém xa so với hợp đồng tương lai VN30.
Hợp đồng tương lai VN100 bắt đầu giao dịch từ 10/10 năm ngoái với tài sản cơ sở là chỉ số VN100. Với kỳ hạn tháng 7, VN100F2607 có ngày giao dịch cuối cùng là 16/7 và ngày thanh toán cuối cùng là 17/7. Suốt phiên đáo hạn này, dòng tiền lớn vẫn chọn VN30F2607 làm tâm điểm, khiến VN100F2607 chỉ phát sinh những giao dịch nhỏ lẻ không đáng kể.

Khối ngoại âm thầm mua ròng gần 5.000 hợp đồng VN30F
Hoạt động của khối ngoại trong phiên này tập trung hoàn toàn ở hợp đồng VN30 tháng 7. Nhà đầu tư nước ngoài đã mua vào 15.942 hợp đồng và bán ra 11.025 hợp đồng trên VN30F2607, qua đó ghi nhận vị thế mua ròng đạt 4.917 hợp đồng.
Khối lượng hợp đồng mở (open interest - OI) của VN30F2607 đạt 22.210 hợp đồng sau phiên 16/7. Lượng vị thế mở này là khá nhỏ nếu đặt trong bối cảnh khối lượng khớp lệnh trong ngày đã vượt qua con số 224.000 hợp đồng.
Mức mua ròng gần 5.000 hợp đồng của khối ngoại phản ánh chênh lệch giữa chiều mua và chiều bán trong phiên. Trong giao dịch hợp đồng tương lai, chiều mua có thể gắn với việc mở vị thế mua (Long), đóng vị thế bán (Short) hoặc thực hiện chuyển kỳ hạn, tùy thuộc vào trạng thái vị thế trước đó của họ.
Ở chiều ngược lại, giao dịch của khối ngoại tại VN100F2607 hoàn toàn đóng băng ở mức 0 hợp đồng trong phiên 16/7. Khối lượng hợp đồng mở của sản phẩm này cũng chỉ đạt 77 hợp đồng, thấp hơn rất nhiều so với VN30F2607.

Trong phiên đáo hạn tháng 7, VN30F2607 ghi nhận sự vượt trội từ khối lượng khớp lệnh, giao dịch của khối ngoại cho đến khối lượng hợp đồng mở. Bên cạnh đó, dù cả hai sản phẩm cùng chuyển sang trạng thái chênh lệch giá âm, quy mô giao dịch thực tế của hợp đồng VN100 vẫn cần thêm thời gian để tiếp cận mức thanh khoản của VN30.