Phó Chủ tịch UBCKNN: Mở đường cho làn sóng doanh nghiệp FDI niêm yết, thị trường vốn Việt Nam đứng trước bước ngoặt lịch sử

Sáng 28/7, CTCP Chứng khoán SSI phối hợp cùng Daiwa Securities Group tổ chức hội thảo "Lộ trình niêm yết cho doanh nghiệp FDI tại Việt Nam".

Sự kiện quy tụ đại diện các cơ quan quản lý, tổ chức vận hành thị trường vốn và các định chế tài chính trong và ngoài nước như Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (SSC), Sở Giao dịch Chứng khoán TP.HCM (HoSE), CTCP Chứng khoán SSI, Daiwa Securities Group, Ernst & Young (EY), hãng luật A&O Shearman, cùng nhiều doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI).

Diễn ra trong bối cảnh Việt Nam thúc đẩy nâng hạng thị trường chứng khoán và tiếp tục thu hút dòng vốn quốc tế chất lượng cao, hội thảo tập trung vào một chủ đề đang được cộng đồng doanh nghiệp FDI đặc biệt quan tâm: Làm thế nào để tiếp cận thị trường vốn Việt Nam thông qua niêm yết cổ phiếu, phát hành trái phiếu và các công cụ huy động vốn dài hạn.

Từ "cứ điểm sản xuất" đến chủ thể của thị trường vốn

Trong hơn ba thập kỷ thu hút đầu tư nước ngoài, Việt Nam đã hình thành cộng đồng hàng chục nghìn doanh nghiệp FDI hoạt động trong nhiều lĩnh vực từ sản xuất, công nghệ đến dịch vụ.

Không ít doanh nghiệp trong số đó đã phát triển quy mô lớn, đóng góp đáng kể cho xuất khẩu, tạo việc làm và tham gia sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Tuy nhiên, phần lớn vẫn chủ yếu huy động vốn từ công ty mẹ hoặc các tổ chức tín dụng, trong khi mức độ tham gia vào thị trường vốn Việt Nam còn khá hạn chế.

Trong bối cảnh đó, việc đưa các doanh nghiệp FDI tham gia sâu hơn vào thị trường vốn được xem là bước đi quan trọng nhằm đa dạng hóa hàng hóa trên thị trường chứng khoán, nâng cao chất lượng doanh nghiệp niêm yết và tăng sức hấp dẫn đối với dòng vốn đầu tư quốc tế.

TTCK Việt Nam đang đứng trước cơ hội bứt phá chưa từng có nhờ sự kiện nâng hạng và các cải cách thể chế mang tính bước ngoặt. Tuy nhiên, để "khơi thông" hoàn toàn dòng vốn khổng lồ này, việc kích hoạt "điểm nghẽn" niêm yết từ khối doanh nghiệp FDI được xem là bài toán chiến lược hàng đầu.

Phát biểu tại Hội thảo, ông Hoàng Văn Thu – Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) – đã đưa ra những phân tích chuyên sâu cùng thông điệp chính sách quan trọng về định hướng phát triển thị trường vốn trong kỷ nguyên mới.

Cơn "khát" vốn trung - dài hạn và sứ mệnh của thị trường tài chính

Số liệu thống kê cho thấy, nền kinh tế Việt Nam giai đoạn 2026–2030 dự kiến cần tới 38,5 triệu tỷ đồng tổng vốn đầu tư toàn xã hội — tương đương bình quân 7,7 triệu tỷ đồng mỗi năm (gấp đôi giai đoạn 2021–2025).

Nhu cầu vốn khổng lồ này đòi hỏi thị trường tài chính phải có sự chuyển dịch cấu trúc căn bản: Giảm bớt sự phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng ngắn hạn và đưa thị trường vốn trở thành kênh huy động trung, dài hạn chủ lực.

Những con số tăng trưởng thực tế trong nửa đầu năm 2026 cho thấy sức bật rất lớn của thị trường:

• Quy mô thị trường cổ phiếu: Vốn hóa đạt 10,8 triệu tỷ đồng, tương đương 82,6% GDP (bứt phá mạnh từ mức 5,29 triệu tỷ đồng năm 2020).
• Huy động qua phát hành cổ phiếu: Đạt 110 nghìn tỷ đồng trong 6 tháng đầu năm 2026, bứt phá 83,95% so với cùng kỳ.
• Huy động qua trái phiếu: Đạt 397,83 nghìn tỷ đồng, tiếp tục khẳng định vai trò là công cụ quản lý nợ và định hình lãi suất chuẩn.

Cú hích nâng hạng và "mảnh ghép" FDI còn thiếu

Một trong những tâm điểm chú ý tại hội thảo là bước ngoặt nâng hạng TTCK Việt Nam. Với việc FTSE Russell chính thức thông báo đưa Việt Nam lên "Thị trường mới nổi thứ cấp" (dự kiến có hiệu lực từ 21/9/2026) cùng với việc triển khai Thông tư 08/2026/TT-BTC, rào cản cho nhà đầu tư nước ngoài đã được tháo gỡ đáng kể.

Các định chế tài chính hàng đầu thế giới như Vanguard, Blackstone, UBS, Morgan Stanley... đã hoàn tất chuẩn bị kỹ thuật để sẵn sàng bơm vốn vào Việt Nam.

Tuy nhiên, bức tranh thị trường vẫn tồn tại một "khoảng trống" lớn: Sự tham gia khiêm tốn của các doanh nghiệp FDI.

Trong số hơn 1.600 doanh nghiệp niêm yết và đăng ký giao dịch, hiện chỉ có vỏn vẹn 10 doanh nghiệp FDI, đóng góp khoảng 0,15% quy mô vốn hóa. Đáng chú ý, từ năm 2017 đến nay, thị trường gần như "vắng bóng" các thương vụ niêm yết mới từ khối này.

Lãnh đạo UBCKNN nhận định, đây vừa là thách thức nhưng cũng là dư địa tăng trưởng cực kỳ to lớn cho TTCK Việt Nam nếu tháo gỡ được các nút thắt cơ chế.

Mở đường cho khối FDI: Thông điệp chính sách từ UBCKNN

Để hiện thực hóa mục tiêu đưa vốn hóa TTCK đạt 120% GDP vào năm 2045, đại diện UBCKNN khẳng định sẽ tập trung hoàn thiện khung khổ pháp lý và môi trường đầu tư.

Thứ nhất, khơi thông dòng vốn FDI qua IPO: Khuyến khích và tạo điều kiện thuận lợi nhất để các doanh nghiệp FDI thực hiện IPO gắn với niêm yết, loại bỏ các ràng buộc riêng về chuyển đổi mô hình hay chuyển nhượng cổ phần nhằm giúp doanh nghiệp huy động vốn mở rộng sản xuất ngay tại Việt Nam.

Thứ hai, nâng cao tiêu chuẩn thị trường: Sửa đổi Luật Chứng khoán, áp dụng bắt buộc xếp hạng tín nhiệm với TPDN riêng lẻ cho nhà đầu tư cá nhân và xây dựng khung pháp lý cho tài sản số.

Thứ 3, thúc đẩy minh bạch: Đẩy mạnh chuẩn mực quản trị doanh nghiệp, công khai thông tin để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của nhà đầu tư.

Theo ông Hoàng Văn Thu, cơ quan quản lý sẽ luôn đồng hành, tăng cường đối thoại và tạo môi trường huy động vốn an toàn, minh bạch nhất cho doanh nghiệp.

Ông Thu nhấn mạnh, việc kết nối dòng vốn nội - ngoại, đặc biệt là đưa các doanh nghiệp FDI tiềm năng lên sàn chứng khoán, không chỉ nâng cao tính thanh khoản mà còn là nền tảng để xây dựng một thị trường vốn hiện đại, bền vững và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Investment Banking: Mắt xích kết nối doanh nghiệp với thị trường vốn với vai trò của các công ty chứng khoán như SSI

Nếu trước đây các công ty chứng khoán chủ yếu được biết đến với vai trò môi giới hay tư vấn phát hành, thì những động thái gần đây cho thấy các định chế như SSI đang đảm nhận một vai trò rộng hơn: trở thành cầu nối giữa doanh nghiệp và thị trường vốn, giữa nhu cầu huy động vốn của doanh nghiệp với dòng vốn trong và ngoài nước.

Thời gian qua, chiến lược này được SSI thể hiện khá rõ qua chuỗi hoạt động hợp tác với các định chế tài chính quốc tế. Trước đó, SSI cũng đã phối hợp cùng Deutsche Bank mở rộng khả năng tiếp cận nguồn vốn toàn cầu cho doanh nghiệp Việt Nam.

Hội thảo lần này, SSI cùng Daiwa Securities Group lại hướng tới chiều ngược lại: Đưa nhiều doanh nghiệp FDI đang hoạt động tại Việt Nam tiếp cận thị trường vốn trong nước.

Dù ở hai góc tiếp cận khác nhau, điểm chung của các hoạt động này là mở rộng vai trò của thị trường vốn như một kênh dẫn vốn trung và dài hạn cho nền kinh tế.

Thông qua hoạt động Investment Banking, SSI không chỉ đồng hành trong từng thương vụ IPO, niêm yết hay M&A, mà còn góp phần kết nối doanh nghiệp với các nguồn vốn chiến lược, qua đó mở rộng nguồn hàng chất lượng và gia tăng chiều sâu cho thị trường chứng khoán Việt Nam.