Phong tỏa, tịch thu 193 hiện vật bằng vàng, nặng gần 70kg do một người nông dân đào được trên vách đá dựng đứng

Một phát hiện tình cờ tại huyện Pinglu Xian, tỉnh Sơn Tây, Trung Quốc vào năm 1979 đã hé lộ kho vàng quy mô lớn có niên đại từ thời nhà Đường, đồng thời cung cấp thêm những bằng chứng vật chất quý giá về giai đoạn lịch sử đầy biến động của Loạn An Sử.

Các chuyên gia khảo cổ xác định kho báu gồm 193 hiện vật bằng vàng, trong đó nhiều hiện vật có giá trị đặc biệt, được xếp vào nhóm di sản văn hóa quan trọng cấp quốc gia.

Tháng 4/1979, tại thôn Tunjungou, huyện Pinglu Xian, ông Hei Yun khi đó 25 tuổi, cùng các xã viên địa phương lên sườn núi thu gom cỏ xuân làm thức ăn cho gia súc.

Các bụi cỏ ở gần đã được khai thác gần hết, chỉ còn các bụi cỏ mọc trên vách đá dựng đứng. Với sức khỏe tốt và tinh thần xung kích, Hei Yun chủ động mang theo liềm leo lên đỉnh vách đá để tiếp tục công việc.

Tại khu vực ít người đặt chân tới này, cỏ mọc dày và cao hơn hẳn những nơi khác. Trong lúc đào gốc cỏ, ông bất ngờ chạm phải một vật cứng nằm dưới lớp đất.

Đào sâu hơn, Hei Yun phát hiện một chiếc hộp gỗ đã mục nát gần như hoàn toàn. Bên trong lộ ra những vật thể màu vàng ánh xanh. Khi tiếp tục khai quật, ông lần lượt tìm thấy các thỏi vàng, lá vàng, vòng vàng, đồ trang sức và nhiều mảnh vàng khác được chôn giấu tập trung tại đây.

Khối lượng hiện vật lớn đến mức khiến người phát hiện không khỏi kinh ngạc. Hei Yun đã mang toàn bộ số hiện vật xuống núi. Ban đầu, nhiều người dân chưa nhận thức đầy đủ về giá trị lịch sử của số vàng này. Một số người dự định sử dụng hoặc chế tác lại các hiện vật tìm được.

Tuy nhiên, khi các hiện vật được đưa tới hợp tác xã địa phương để kiểm định, kết quả cho thấy hàm lượng vàng rất cao và trên nhiều hiện vật xuất hiện chữ khắc cổ.

Thông tin nhanh chóng được báo cáo lên chính quyền, cơ quan chuyên môn, sau đó một nhóm các chuyên gia được cử xuống phong tỏa hiện trường và xác minh.

Thời điểm đó, Hei Yun cùng nhiều người dân địa phương cũng trực tiếp thuật lại toàn bộ quá trình phát hiện kho báu nhằm hỗ trợ công tác nghiên cứu và xác minh nguồn gốc hiện vật.

Kết quả kiểm kê cho thấy kho báu gồm 193 hiện vật vàng, phần hiện vật do Hei Yun phát hiện chiếm gần 68,5kg Trung Quốc. Phân tích thành phần kim loại cho thấy phần lớn hiện vật có hàm lượng vàng vượt 95%.

Qua công tác giám định khảo cổ, chuyên gia Tao Zhenggang xác nhận một hiện vật mang dòng chữ "Qianyuan Yuan Nian", tức năm đầu niên hiệu Qianyuan của Hoàng đế Đường Túc Tông (Tang Suzong), tương ứng năm 758. Đây là giai đoạn Loạn An Sử đang diễn ra ác liệt trên nhiều vùng lãnh thổ nhà Đường.

Đặc biệt, năm thỏi vàng mang minh văn được giới chuyên môn đánh giá là những hiện vật vô giá bởi đây là những tư liệu lịch sử trực tiếp ghi lại thông tin về nhân vật, chức tước và bối cảnh thời đại.

Dù không ghi rõ tên người sở hữu, chức danh xuất hiện trên minh văn cho thấy hiện vật từng lưu thông trong hệ thống hành chính và quan lại thời Đường.

Những chứng cứ này cho phép giới khảo cổ nhận định kho vàng có liên hệ trực tiếp với thời kỳ Loạn An Sử. Trong bối cảnh chiến tranh kéo dài, lượng lớn vàng bạc và tài sản đã liên tục được vận chuyển qua nhiều khu vực từ Lạc Dương tới Sơn Tây, giữa quân nổi dậy và các lực lượng triều đình.

Các chuyên gia cho rằng nhiều khả năng chủ nhân của số vàng đã vội vã chôn giấu tài sản tại vùng núi hoang ở Pinglu để tránh chiến loạn nhưng sau đó không còn cơ hội quay trở lại lấy.

Trên bề mặt nhiều hiện vật vẫn còn lưu lại các vết va đập được cho là dấu tích của hoạt động kiểm định vàng trong thời cổ đại.

Kết quả giám định cho thấy phần lớn số vàng được luyện trực tiếp từ vàng mỏ sau khi loại bỏ tạp chất rồi đúc thành phẩm. Vì vậy, hình dáng của các hiện vật tương đối thô sơ và độ tinh khiết có sự dao động nhất định.

Sau khi hoàn thành công tác nghiên cứu và phân loại, các hiện vật mang minh văn cùng những bảo vật có giá trị khảo cổ đặc biệt được đưa vào sưu tập của Bảo tàng Sơn Tây và hiện vẫn được trưng bày phục vụ du khách tham quan. Các hiện vật còn lại được các cơ quan chuyên trách tiếp nhận và bảo quản theo quy định.