Hà Nội từng có tuyết rơi, nước Hồ Gươm đóng băng

Nằm giữa vùng đồng bằng Bắc Bộ, Hà Nội có khí hậu nhiệt đới gió mùa với mùa đông lạnh nhưng hiếm khi xuất hiện những hiện tượng thời tiết khắc nghiệt như tuyết rơi hay đóng băng. Thế nhưng, ít người biết rằng trong lịch sử, vùng đất Thăng Long từng trải qua những đợt rét bất thường, khiến cảnh tượng vốn chỉ thường thấy ở những vùng có khí hậu lạnh giá xuất hiện ngay giữa kinh thành.

Theo ghi chép trong Đại Việt sử ký toàn thư, vào các năm 1102 và 1114, dưới triều vua Lý Nhân Tông, kinh thành Thăng Long từng xuất hiện tuyết rơi. Đáng chú ý, cả hai sự kiện đều diễn ra vào tiết Lập Xuân, thời điểm đánh dấu sự chuyển giao sang mùa xuân theo lịch pháp phương Đông.

Đây là những ghi chép đặc biệt bởi Thăng Long nằm ở vùng đồng bằng thấp, không có địa hình núi cao như các khu vực thường xuất hiện băng tuyết. Trong điều kiện khí hậu hiện nay, tuyết rơi tại khu vực nội thành Hà Nội gần như là điều rất khó xảy ra.

Thời phong kiến, những hiện tượng thiên nhiên khác thường thường được người đương thời nhìn nhận dưới góc độ tín ngưỡng và quan niệm thiên mệnh. Tuyết xuất hiện vào đầu mùa xuân có thể được xem là hiện tượng hiếm lạ, thậm chí gắn với những điềm báo về vận nước. Tuy nhiên, xét dưới góc độ khí hậu, đây cũng là dấu hiệu cho thấy miền Bắc từng trải qua những giai đoạn rét đậm đặc biệt.

Không chỉ có tuyết rơi, mặt nước Hồ Gươm cũng từng được ghi nhận đóng băng trong lịch sử. Theo thông tin từ các tài liệu khí tượng thủy văn được công bố, hiện tượng này từng xảy ra vào thời nhà Lê, trong một mùa đông có nhiệt độ xuống rất thấp.

Thông tin về hiện tượng đóng băng tại Hồ Gươm từng được ông Lê Thanh Hải, nguyên Phó Tổng giám đốc Trung tâm Dự báo Khí tượng thủy văn Trung ương, chia sẻ với báo chí vào năm 2016. Đây là một trong những chi tiết đáng chú ý khi nhắc đến những mùa đông khắc nghiệt ở Thăng Long xưa.

Hồ Gươm nằm ngay trung tâm kinh thành, gắn bó mật thiết với đời sống sinh hoạt của người dân qua nhiều thế hệ. Bởi vậy, hình ảnh mặt hồ xuất hiện băng giá giữa vùng đồng bằng Bắc Bộ hẳn là cảnh tượng vô cùng khác thường, khó có thể bắt gặp trong điều kiện thời tiết thông thường.

Một trong những đợt rét đáng chú ý khác tại Hà Nội được ghi nhận vào tháng 1/1955. Theo số liệu khí tượng, ngày 12/1/1955, nhiệt độ đo được tại Hà Nội xuống còn 2,7 độ C. Đây được xem là một trong những mức nhiệt thấp đáng chú ý trong lịch sử quan trắc khí tượng tại Thủ đô.

Trong điều kiện nhiệt độ xuống thấp, các ao hồ có thể xuất hiện lớp băng mỏng trên bề mặt, đặc biệt tại những khu vực nước nông và ít chịu tác động của dòng chảy. Những đợt rét như vậy không chỉ gây ảnh hưởng đến sinh hoạt mà còn tác động đáng kể đến sản xuất nông nghiệp và đời sống người dân.

Bên cạnh những ghi chép về Thăng Long xưa, khu vực Ba Vì cũng từng xuất hiện băng tuyết trong những đợt không khí lạnh mạnh. Năm 1986 và ngày 24/1/2016 là hai thời điểm đáng chú ý khi đỉnh núi Ba Vì ghi nhận hiện tượng băng tuyết, khiến cảnh quan nơi đây chuyển sang màu trắng xóa.

Đặc biệt, đợt rét tháng 1/2016 đã khiến nhiều tỉnh, thành miền Bắc chìm trong giá lạnh. Nhiệt độ tại Hà Nội giảm sâu, trong khi nhiều khu vực miền núi như Sa Pa (Lào Cai), Mẫu Sơn (Lạng Sơn) ghi nhận mức nhiệt dưới 0 độ C. Băng tuyết xuất hiện tại nhiều địa phương, thu hút sự chú ý của người dân và du khách.

Theo các chuyên gia khí tượng, tuyết rơi tại khu vực nội thành Hà Nội là hiện tượng cực kỳ hiếm gặp do đặc điểm địa hình và nền nhiệt của vùng đồng bằng. Để tuyết hình thành, không chỉ cần nhiệt độ đủ thấp mà còn phải có những điều kiện khí quyển phù hợp.

Những ghi chép về tuyết rơi và băng giá trong lịch sử là tư liệu thú vị về khí hậu Thăng Long qua các thời kỳ. Các hiện tượng thiên nhiên hiếm gặp này cho thấy Hà Nội từng trải qua những mùa đông khắc nghiệt hơn nhiều người vẫn hình dung.