Sân bay tư nhân đầu tiên của Việt Nam được 'nâng hạng': Hướng tới trung tâm kinh tế hàng không quy mô lớn

Trong bối cảnh Việt Nam đang bước vào giai đoạn đầu tư mạnh mẽ cho hạ tầng hàng không với hàng loạt dự án như Cảng hàng không quốc tế Long Thành, mở rộng Nội Bài, Tân Sơn Nhất, Chu Lai hay nghiên cứu xây dựng các sân bay mới, vai trò của mỗi cảng hàng không cũng đang được định nghĩa lại. Không chỉ là đầu mối vận tải, nhiều sân bay cũng đang được kỳ vọng trở thành hạt nhân thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, logistics và công nghiệp của từng vùng.

Cảng hàng không quốc tế Vân Đồn là một trong những ví dụ rõ nét nhất cho xu hướng này.

Theo Quyết định số 753/QĐ-BXD do Bộ Xây dựng ban hành, quy hoạch Cảng hàng không quốc tế Vân Đồn đến năm 2050 được điều chỉnh với mục tiêu nâng công suất lên khoảng 20 triệu hành khách và 200.000 tấn hàng hóa mỗi năm, cao gấp bốn lần so với quy hoạch trước đây.

Tuy nhiên, điểm đáng chú ý nhất của lần điều chỉnh này không nằm ở quy mô khai thác, mà ở sự thay đổi về định hướng phát triển.

Nếu trước đây Vân Đồn chủ yếu được định vị là cửa ngõ hàng không phục vụ phát triển du lịch và vận tải hành khách thì theo quy hoạch mới, sân bay sẽ phát triển theo mô hình trung tâm hàng không đa chức năng, tích hợp vận tải hành khách, hàng hóa, logistics, công nghiệp và các dịch vụ kỹ thuật hàng không.

Đây cũng là bước đi phù hợp với Quy hoạch tổng thể phát triển hệ thống cảng hàng không, sân bay toàn quốc, trong đó Vân Đồn được xác định là một trong những cảng hàng không quốc tế quan trọng của khu vực phía Bắc.

Để đáp ứng định hướng mới, hàng loạt hạng mục sẽ được đầu tư đồng bộ. Ngoài đường cất hạ cánh hiện hữu, quy hoạch bổ sung đường băng thứ hai, mở rộng sân đỗ lên khoảng 34 vị trí, xây dựng thêm nhà ga hành khách T2, T3 cùng nhà ga hàng hóa có công suất 200.000 tấn mỗi năm.

Bên cạnh đó, sân bay còn được quy hoạch phát triển hệ thống logistics hàng không, các trung tâm dịch vụ kỹ thuật và tổ hợp bảo dưỡng, sửa chữa, đại tu tàu bay (MRO), từng bước hình thành hệ sinh thái kinh tế hàng không hoàn chỉnh thay vì chỉ khai thác vận tải như trước.

Định hướng này đã bắt đầu được hiện thực hóa khi Sun Group cùng HAECO, Japan Airlines và Toyota Tsusho vừa ký kết hợp tác nghiên cứu đầu tư tổ hợp MRO tại Cảng hàng không quốc tế Vân Đồn với tổng vốn dự kiến khoảng 360 triệu USD.

Dự án được kỳ vọng trở thành một trong những trung tâm bảo dưỡng, sửa chữa và đại tu tàu bay lớn nhất Việt Nam, có khả năng tiếp nhận đồng thời nhiều dòng máy bay thân rộng và thân hẹp theo tiêu chuẩn quốc tế.

Việc hình thành trung tâm MRO không chỉ bổ sung một mắt xích còn thiếu của ngành hàng không Việt Nam mà còn mở ra cơ hội tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị hàng không toàn cầu - lĩnh vực có giá trị gia tăng cao và đang được nhiều quốc gia trong khu vực cạnh tranh thu hút.

Ở góc độ phát triển địa phương, quy hoạch mới được kỳ vọng tạo động lực tăng trưởng mới cho Quảng Ninh khi mở rộng không gian phát triển từ du lịch, dịch vụ sang logistics, công nghiệp hàng không và các ngành công nghiệp phụ trợ.

Sự phát triển của hệ sinh thái hàng không cũng có thể thu hút thêm các doanh nghiệp kỹ thuật, logistics và dịch vụ quốc tế, đồng thời tạo nhu cầu lớn về nguồn nhân lực chất lượng cao, góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng hiện đại.

Xa hơn, với lợi thế nằm trên hành lang kinh tế ven biển phía Bắc và kết nối thuận lợi với Trung Quốc cùng khu vực Đông Bắc Á, Vân Đồn được kỳ vọng sẽ trở thành cực tăng trưởng mới của vùng Đông Bắc, bổ trợ cho hệ thống cảng biển, cao tốc và các khu kinh tế đang hình thành tại Quảng Ninh.

Việc điều chỉnh quy hoạch Cảng hàng không quốc tế Vân Đồn vì thế không chỉ là câu chuyện mở rộng một sân bay. Trong bối cảnh Việt Nam đang từng bước nâng cấp mạng lưới hạ tầng hàng không quốc gia, quy hoạch mới cho thấy xu hướng phát triển các cảng hàng không theo mô hình trung tâm kinh tế tổng hợp, nơi giao thông, logistics, công nghiệp và dịch vụ cùng tạo ra động lực tăng trưởng cho cả một vùng kinh tế.

Với định hướng này, sân bay tư nhân đầu tiên của Việt Nam đang được trao một vai trò lớn hơn nhiều so với chức năng vận tải truyền thống, trở thành hạ tầng chiến lược góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của Quảng Ninh cũng như mở rộng kết nối của vùng Đông Bắc với các dòng chảy đầu tư, thương mại và logistics quốc tế.