Sau 5 năm nữa, miền Bắc sẽ có tuyến vành đai dài hơn 300km, đi qua 7 tỉnh thành phố

Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc vừa ký Quyết định thành lập Hội đồng thẩm định nhà nước để thẩm định Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi Dự án đầu tư xây dựng đường Vành đai 5 - Vùng Thủ đô Hà Nội, đánh dấu thêm một bước quan trọng trong quá trình chuẩn bị đầu tư tuyến giao thông chiến lược kết nối vùng.

Theo quyết định, Bộ trưởng Bộ Xây dựng giữ vai trò Chủ tịch Hội đồng thẩm định Nhà nước. Hai Phó Chủ tịch Hội đồng là Thứ trưởng Bộ Xây dựng và Thứ trưởng Bộ Tài chính. Bộ Xây dựng đồng thời được giao làm cơ quan thường trực của Hội đồng.

Tham gia Hội đồng còn có lãnh đạo các bộ: Quốc phòng, Công an, Nông nghiệp và Môi trường, Khoa học và Công nghệ, Công Thương, Tư pháp cùng lãnh đạo UBND 7 địa phương có dự án đi qua, gồm Hà Nội, Ninh Bình, Hưng Yên, Hải Phòng, Bắc Ninh, Thái Nguyên và Phú Thọ.

Trước đó, Bộ Xây dựng đã trình Thủ tướng Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi dự án. Theo hồ sơ đề xuất, Vành đai 5 - Vùng Thủ đô được xác định là dự án quan trọng quốc gia, có vai trò hoàn thiện mạng lưới giao thông liên vùng, giảm tải cho hệ thống đường hiện hữu và tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội khu vực đồng bằng sông Hồng.

Theo phương án nghiên cứu, tuyến đường có điểm đầu và điểm cuối tại Km367+100 đường Hồ Chí Minh, thuộc xã Yên Bài (Hà Nội), tạo thành một tuyến khép kín bao quanh Vùng Thủ đô.

Tổng chiều dài tuyến khoảng 340km, trong đó có khoảng 33km đi trùng với các tuyến cao tốc Hà Nội - Thái Nguyên và Hà Nội - Lào Cai nên chiều dài đầu tư mới còn khoảng 321km. Tuyến đi qua 7 địa phương gồm Hà Nội, Ninh Bình, Hưng Yên, Hải Phòng, Bắc Ninh, Thái Nguyên và Phú Thọ.

Dự án được đề xuất đầu tư theo quy mô 6 làn xe cao tốc, riêng đoạn qua tỉnh Thái Nguyên xây dựng 4 làn xe. Tốc độ thiết kế từ 100-120km/h.

Về phương án xây dựng, khoảng 317,9km chiều dài tuyến sẽ được bố trí đi thấp, tương đương 99% tổng chiều dài. Phần cầu cạn dài khoảng 3,1km, chiếm 1%, dự kiến xây dựng trên địa bàn tỉnh Ninh Bình, đoạn từ nút giao Quốc lộ 1 đến nút giao cao tốc Cầu Giẽ - Ninh Bình.

Theo đơn vị tư vấn, việc mở rộng phạm vi cầu cạn theo đề xuất của một số địa phương sẽ làm tăng đáng kể chi phí đầu tư. Riêng đoạn qua Ninh Bình, phương án này có thể làm tổng mức đầu tư tăng thêm khoảng 8.000 tỷ đồng so với phương án đi bằng, đồng thời gia tăng tác động đến môi trường trong khi hiệu quả khai thác không vượt trội do khu vực chủ yếu là đất nông nghiệp.

Do quy mô lớn và đi qua nhiều địa phương, dự án được đề xuất chia thành 15 dự án thành phần. Trong đó, 7 dự án thành phần thực hiện giải phóng mặt bằng và đầu tư đường song hành tại các địa phương; 8 dự án thành phần còn lại đầu tư tuyến chính, gồm 7 dự án theo địa giới hành chính và một dự án riêng dành cho các cầu lớn đi qua từ hai địa phương trở lên.

Đối với nguồn vốn đầu tư, Bộ Xây dựng đề xuất sử dụng ngân sách nhà nước để thực hiện các hạng mục giải phóng mặt bằng, đường song hành, cây xanh và vỉa hè. Riêng tuyến cao tốc chính, cơ quan này đã nghiên cứu hai phương án gồm đầu tư theo phương thức đối tác công - tư (PPP) hoặc đầu tư công.

Sau khi đánh giá hiệu quả kinh tế, khả năng huy động vốn và tác động đến mục tiêu giảm chi phí logistics, Bộ Xây dựng kiến nghị lựa chọn phương án đầu tư công. Theo phương án này, Nhà nước sẽ đầu tư toàn tuyến, sau đó tổ chức thu phí sử dụng đường bộ với mức dự kiến khoảng 1.300 đồng/km đối với xe con nhằm hoàn vốn một phần chi phí đầu tư, đồng thời phục vụ công tác quản lý, vận hành và bảo trì công trình.

Kết quả tính toán của đơn vị tư vấn cho thấy, nếu triển khai theo phương án đầu tư công, dự án có thể mang lại khoảng 25.716 tỷ đồng tiền phí sau 10 năm khai thác và khoảng 103.178 tỷ đồng sau 20 năm vận hành. Trong khi đó, phương án PPP được đánh giá khó khả thi về tài chính do ngay cả khi Nhà nước hỗ trợ tối đa 50% tổng mức đầu tư, dự án vẫn chưa xác định được thời gian hoàn vốn.

Để rút ngắn tiến độ thực hiện, Bộ Xây dựng cũng đề xuất áp dụng 6 nhóm cơ chế, chính sách đặc thù. Ngoài các cơ chế đã được Quốc hội cho phép áp dụng tại một số dự án quan trọng quốc gia, cơ quan này kiến nghị bổ sung cơ chế cho phép chủ động chuyển đổi hình thức đầu tư các dự án thành phần và giao địa phương tự cân đối phần vốn tăng thêm nếu tổng mức đầu tư phát sinh trong quá trình triển khai.

Theo đề xuất, UBND các tỉnh, thành phố sẽ là cơ quan chủ quản các dự án thành phần trên địa bàn mình quản lý. Bộ Xây dựng trực tiếp đảm nhận các dự án cầu lớn đi qua từ hai địa phương trở lên hoặc các dự án thành phần mà địa phương không nhận làm cơ quan chủ quản.

Bộ Xây dựng đặt mục tiêu cơ bản hoàn thành toàn bộ dự án trong năm 2030 và đưa tuyến Vành đai 5 - Vùng Thủ đô vào khai thác từ năm 2031.

Hiện cùng với quá trình chuẩn bị đầu tư Vành đai 5, Hà Nội cũng đang triển khai dự án Vành đai 4 - Vùng Thủ đô có chiều dài khoảng 113,5km, đi qua Hà Nội, Hưng Yên và Bắc Ninh, trong đó đoạn qua Hà Nội dài khoảng 59km.