Hà Nội dự kiến khởi công siêu dự án vành đai 288.000 tỷ vào quý III/2027

Sau khi Quốc hội thông qua chủ trương đầu tư, dự án Vành đai 5 - Vùng Thủ đô Hà Nội đang được khẩn trương hoàn thiện các thủ tục để hướng tới khởi công trong quý III/2027. Trước mắt, khoảng 116km tuyến chính cao tốc qua 4 địa phương sẽ được ưu tiên triển khai với nguồn vốn Trung ương dự kiến gần 61.400 tỷ đồng.

Theo đại diện Ban Quản lý dự án Thăng Long, cơ quan chuyên môn của Bộ Xây dựng đang phối hợp với các địa phương hoàn thiện dự thảo Nghị quyết của Chính phủ triển khai Nghị quyết số 38/2026/QH16. Dự kiến, dự thảo được hoàn thiện trong tháng 9/2026 và trình cấp có thẩm quyền trong tháng 10/2026.

Sau khi Nghị quyết của Chính phủ được ban hành, cơ quan chủ quản sẽ làm việc với Bộ Tài chính để bố trí vốn chuẩn bị đầu tư và tuyển chọn tư vấn lập dự án. Thời gian chuẩn bị dự kiến khoảng 4-6 tháng.

Nếu các phần việc được triển khai song song, dự án được đặt mục tiêu khởi công trong quý III/2027, thậm chí có thể sớm hơn nếu các điều kiện chuẩn bị được hoàn tất trước kế hoạch.

Ưu tiên 116km tuyến chính trong giai đoạn đầu

Không triển khai đồng loạt toàn bộ 349km, phương án hiện nay tập trung nguồn lực trước cho khoảng 116km tuyến chính cao tốc qua Ninh Bình, Hưng Yên, Hải Phòng và Bắc Ninh.

Nghị quyết 38/2026/QH16 xác định khoảng 61.394 tỷ đồng vốn ngân sách Trung ương trong giai đoạn 2026-2030 để đầu tư đoạn tuyến này. Các dự án thành phần sử dụng nguồn vốn Trung ương được cân đối trong giai đoạn này dự kiến cơ bản hoàn thành vào năm 2030 và đưa vào vận hành, khai thác từ năm 2031.

Đoạn tuyến phía Đông được lựa chọn đầu tư trước do nằm trong khu vực có nhu cầu vận tải cao, giữ vai trò động lực phát triển kinh tế và có khả năng kết nối với các tuyến cao tốc Cầu Giẽ - Ninh Bình và Hà Nội - Bắc Giang.

Khi hoàn thành, tuyến được kỳ vọng tạo thêm một hành lang giao thông liên vùng, hỗ trợ phân luồng phương tiện từ xa và giảm áp lực lên các tuyến giao thông hướng về khu vực trung tâm Hà Nội.

Phần tuyến còn lại sẽ được nghiên cứu, huy động các nguồn lực phù hợp để từng bước triển khai. Theo Nghị quyết của Quốc hội, toàn bộ dự án được chuẩn bị đầu tư từ năm 2026, thực hiện từ năm 2027 và phấn đấu hoàn thành trước năm 2035.

Tuyến vành đai dài 349km, vốn hơn 288.000 tỷ đồng

Vành đai 5 - Vùng Thủ đô có chiều dài khoảng 349km, đi qua Hà Nội, Ninh Bình, Hưng Yên, Hải Phòng, Bắc Ninh, Thái Nguyên và Phú Thọ. Dự án được Quốc hội thông qua chủ trương đầu tư tại Nghị quyết số 38/2026/QH16 ngày 24/8/2026, thực hiện theo hình thức đầu tư công và chia thành các dự án thành phần. Sơ bộ tổng mức đầu tư toàn dự án là 288.268 tỷ đồng.

Theo phương án được trình trước khi Quốc hội thông qua, tuyến chính cao tốc được quy hoạch với quy mô 6 làn xe, tốc độ thiết kế 100-120km/h; hệ thống đường song hành được tổ chức để bảo đảm kết nối với các khu vực dọc tuyến.

Tổng nhu cầu sử dụng đất sơ bộ của dự án khoảng 4.011ha, trong đó đất trồng lúa khoảng 1.776ha, đất lâm nghiệp khoảng 210ha và các loại đất khác khoảng 2.025ha.

Để giữ mốc khởi công năm 2027, công tác giải phóng mặt bằng được xác định là một trong những phần việc phải chuẩn bị song song với thủ tục đầu tư. Theo phương án đang được nghiên cứu, tại thời điểm khởi công cần có khoảng 50-70% mặt bằng sạch. Toàn bộ công tác giải phóng mặt bằng dự kiến hoàn thành trước quý II/2028.

Cách tổ chức dự án cũng được tính theo hướng tuyến chính và đường song hành triển khai đồng bộ. Tại mỗi địa phương, dự án dự kiến gồm 3 nhóm công việc: bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; xây dựng tuyến chính; xây dựng đường song hành.

Nguồn vốn được phân định theo từng phần. Ngân sách Trung ương bố trí cho tuyến chính và giải phóng mặt bằng phục vụ tuyến chính; ngân sách địa phương đảm nhiệm đường song hành và phần giải phóng mặt bằng tương ứng.

Theo Ban Quản lý dự án Thăng Long, hai nội dung cần sớm được xử lý để bảo đảm tiến độ là vướng mắc liên quan dự án BOT cầu Thái Hà nằm trong phạm vi đường song hành và việc các địa phương bố trí vốn giải phóng mặt bằng cho phần đường này.

Mở thêm dư địa huy động vốn cho các đoạn còn lại

Mặc dù tổng thể dự án được xác định là đầu tư công, Quốc hội cho phép nghiên cứu huy động thêm nguồn lực đối với những đoạn chưa được bố trí vốn Trung ương.

Nghị quyết 38 quy định Chính phủ tiếp tục nghiên cứu huy động nguồn vốn đầu tư các dự án thành phần theo phương thức đối tác công tư trong bước lập báo cáo nghiên cứu khả thi để lựa chọn hình thức phù hợp. Đồng thời, dự án được áp dụng một số cơ chế, chính sách đặc thù nhằm tạo thêm nguồn lực và rút ngắn thời gian triển khai.

Theo phương án đang được nghiên cứu, các dự án thành phần ngoài phần 116km được bố trí vốn Trung ương có thể xem xét hình thức đầu tư phù hợp với khả năng huy động vốn và điều kiện thực tế. Một cơ chế đáng chú ý là việc chia sẻ nguồn thu từ phát triển các khu đô thị, khu chức năng xung quanh tuyến giữa Trung ương và địa phương. Cách tiếp cận này hướng tới việc gắn đầu tư hạ tầng với khai thác giá trị không gian phát triển dọc tuyến.

Về quy hoạch giao thông, Vành đai 5 không đơn thuần là một tuyến đường bao quanh Hà Nội mà được xác định là tuyến cao tốc kết nối Thủ đô với các địa phương trong Vùng. Mục tiêu của dự án là tạo thêm hành lang vận tải liên vùng, phân luồng giao thông từ xa, giảm ùn tắc và mở rộng không gian phát triển kinh tế. Quốc hội đồng thời yêu cầu các địa phương bảo đảm sự kết nối, đồng bộ giữa Vành đai 5 với các tuyến giao thông liên quan.

Riêng Hà Nội được yêu cầu triển khai nút giao giữa Vành đai 5 với trục Hồ Tây - Ba Vì và cao tốc Hòa Lạc - Hòa Bình. Ninh Bình và Phú Thọ cũng được yêu cầu đẩy nhanh các dự án liên quan để bảo đảm khớp nối với tuyến vành đai.

Điểm đáng chú ý là Vành đai 5 được triển khai trong bối cảnh mạng lưới giao thông quanh Hà Nội đang hình thành nhiều lớp, từ các tuyến hướng tâm, cao tốc đến Vành đai 4. Nếu Vành đai 4 tập trung tạo thêm không gian giao thông quanh khu vực đô thị Hà Nội, Vành đai 5 mở rộng chức năng kết nối ra phạm vi toàn Vùng Thủ đô.

Vì vậy, hiệu quả của dự án về lâu dài sẽ không chỉ phụ thuộc vào việc hoàn thành 349km tuyến đường, mà còn nằm ở khả năng khớp nối với các tuyến cao tốc, đường song hành, nút giao và các khu vực đô thị, công nghiệp, logistics hình thành dọc hành lang này.

Theo kế hoạch được Quốc hội thông qua, các đoạn sử dụng vốn Trung ương được cân đối trong giai đoạn 2026-2030 sẽ được ưu tiên hoàn thành trước; các đoạn sử dụng ngân sách địa phương được triển khai tùy khả năng cân đối vốn. Toàn tuyến được đặt mục tiêu hoàn thành trước năm 2035.