Sau Vingroup, Masan, Vinamilk, ông lớn dầu khí Việt Nam muốn tham gia lĩnh vực tỷ USD

CTCP Nhiên liệu Sinh học Dầu khí Miền Trung (BSR-BF) - công ty con của CTCP Lọc Hóa dầu Việt Nam (HoSE: BSR) vừa phát hành hồ sơ mời hợp tác Dự án phát triển và kinh doanh tín chỉ carbon tại Nhà máy Nhiên liệu Sinh học Dung Quất.

Dự án hướng tới khai thác tiềm năng giảm phát thải từ hệ thống xử lý nước thải kỵ khí, thu hồi khí sinh học và thay thế một phần nhiên liệu hóa thạch trong quá trình sản xuất.

Dự án được triển khai tại Nhà máy Nhiên liệu Sinh học Dung Quất, thuộc Khu kinh tế Dung Quất, xã Vạn Tường, tỉnh Quảng Ngãi. Tại đây, BSR-BF đặt mục tiêu đăng ký và phát hành tối thiểu 250.000 tín chỉ carbon mỗi năm.

Nguồn giảm phát thải chính được xác định từ việc thu hồi khí sinh học trong quá trình xử lý nước thải và sử dụng nguồn khí này để thay thế một phần than cám cho lò hơi. Khí sinh học cũng được sử dụng để sấy bã sắn, thay thế nguồn nhiên liệu truyền thống. Qua đó, Nhà máy có thể đồng thời hạn chế phát tán khí metan, giảm sử dụng nhiên liệu hóa thạch và nâng cao hiệu quả khai thác các dòng phụ phẩm.

Nhà máy Nhiên liệu Sinh học Dung Quất có công suất thiết kế 100.000m3 ethanol mỗi năm, sử dụng khoảng 230.000 tấn nguyên liệu sắn lát hoặc ngô. Hiện Nhà máy đang vận hành ở mức khoảng 60% công suất và có khả năng nâng lên 100% vào năm 2027.

Ở quy mô thiết kế, Nhà máy tiêu thụ khoảng 95.000 tấn than cám và 51.480 MWh điện mỗi năm. Lượng than nêu trên chưa trừ phần nhiên liệu được thay thế bằng khí sinh học thu hồi từ hệ thống xử lý nước thải.

Cùng với việc thu hồi và sử dụng khí sinh học, Nhà máy có khả năng thu hồi khoảng 20.000 tấn CO2 sinh học dạng lỏng mỗi năm, tương đương khoảng 30% lượng CO2 sinh ra từ quá trình lên men. Khoảng 20.000 tấn bã hèm mỗi năm cũng được sấy để làm nguyên liệu sản xuất thức ăn chăn nuôi.

Những thông số trên là cơ sở để BSR-BF nghiên cứu phát triển dự án tín chỉ carbon, đồng thời thúc đẩy mô hình kinh tế tuần hoàn, chuyển các dòng chất thải và phụ phẩm thành nguồn nguyên liệu, năng lượng và giá trị kinh tế mới.

Tiềm năng từ thị trường tín chỉ carbon

Trả lời báo chí về tiềm năng kinh tế của dịch vụ thu giữ và lưu trữ carbon (CCS) mới đây, Tiến sĩ Nguyễn Văn Tư, Viện trưởng Viện Dầu khí Việt Nam (VPI), cho biết nếu được đầu tư và phát triển đúng hướng, Việt Nam có thể tham gia thị trường dịch vụ CCS khu vực Đông Nam Á với quy mô ước tính khoảng 40 tỷ USD.

Tại Việt Nam, từ năm 2016, Công ty Masan High-Tech Materials (MSR - công ty con của Tập đoàn Masan) đã triển khai trồng cây trên các khu vực đất đá thải sau khai thác khoáng sản. Đến năm 2023, doanh nghiệp đã phủ xanh khoảng 58ha trong phạm vi dự án.

Hiện Masan High-Tech Materials đang theo dõi sát lộ trình phát triển thị trường tín chỉ carbon tại Việt Nam, đồng thời chuẩn bị về pháp lý, kỹ thuật và tài chính để sẵn sàng tham gia thị trường trong thời gian tới, góp phần thực hiện mục tiêu giảm phát thải khí nhà kính.

Về phía Vinamilk, theo Báo cáo Phát triển bền vững năm 2025, bà Mai Kiều Liên, Tổng Giám đốc doanh nghiệp, cho biết công ty kiên trì theo đuổi mục tiêu phát thải ròng bằng 0 (Net Zero) vào năm 2050 thông qua lộ trình “Vinamilk Pathways to Dairy Net Zero 2050”.

Doanh nghiệp đã triển khai kiểm kê khí nhà kính theo chuẩn quốc tế cho cả ba phạm vi phát thải, đồng thời chuẩn hóa hệ thống dữ liệu và tăng cường xác nhận độc lập. Đến nay, Vinamilk đã có hai nhà máy đạt trạng thái trung hòa carbon.

Ông Nguyễn Quốc Khánh, Giám đốc Điều hành Nghiên cứu và Phát triển (R&D) của Vinamilk, cho biết doanh nghiệp đã triển khai nhiều giải pháp nhằm hiện thực hóa mục tiêu Net Zero vào năm 2050.

“Trong tương lai, chúng tôi có thể tính đến việc bán tín chỉ carbon nếu lượng khí nhà kính hấp thụ lớn hơn lượng phát thải”, ông Khánh cho biết.

Trong khi đó, tại cuộc họp tham vấn cộng đồng diễn ra ngày 10/2, đại diện Vingroup cho biết doanh nghiệp đang xây dựng dự án tín chỉ carbon dựa trên kịch bản chuyển đổi từ phương tiện sử dụng động cơ đốt trong sang phương tiện chạy điện. Mô hình được xây dựng trên giả định mỗi phương tiện di chuyển khoảng 12.000km mỗi năm.

Ông Trần Kỳ Anh, Quản lý giao dịch tín chỉ carbon của Vingroup, cho biết dự án dự kiến tạo ra khoảng 1 triệu tín chỉ carbon trong giai đoạn 2025-2029 và có thể được gia hạn tối đa hai lần, nâng tổng thời gian triển khai lên tới 15 năm.

Về quyền sở hữu tín chỉ carbon, đại diện Vingroup cho biết quyền này thuộc về đơn vị triển khai dự án. Tuy nhiên, người dùng có thể được hưởng lợi gián tiếp thông qua các chương trình ưu đãi như hỗ trợ chuyển đổi từ xe xăng sang xe điện hoặc miễn phí sạc trong một khoảng thời gian nhất định.

Thị trường carbon được kỳ vọng sẽ giúp doanh nghiệp tối ưu chi phí giảm phát thải thông qua việc mua bán tín chỉ carbon để cân đối nghĩa vụ môi trường, đồng thời tạo động lực thúc đẩy quá trình chuyển đổi xanh của nền kinh tế.