Tesla kích hoạt 'mỏ vàng trắng' hiện đại nhất nước Mỹ, thách thức thế độc quyền lithium của Trung Quốc

Nhà máy Tinh luyện Lithium Tesla, đặt ngay bên ngoài thành phố Corpus Christi, bang Texas, được xem là bước tiến quan trọng trong mục tiêu của Mỹ nhằm xây dựng năng lực tinh luyện lithium trong nước, qua đó giảm sự phụ thuộc vào vị thế thống lĩnh thị trường của Trung Quốc.

“Nhà máy tinh luyện lithium của chúng tôi mở ra kỷ nguyên độc lập năng lượng cho Bắc Mỹ”, Tesla Bắc Mỹ viết trong chú thích video công bố nhà máy vận hành, chỉ sau 2 năm kể từ thời điểm khởi công.

Cơ sở này sử dụng quy trình lần đầu tiên xuất hiện tại Bắc Mỹ, cho phép chuyển trực tiếp quặng spodumene thành lithium hydroxide đạt chuẩn pin, một nguyên liệu then chốt trong sản xuất pin xe điện.

Theo ông Jason Bevan, Giám đốc vận hành Nhà máy Lithium vùng Vịnh của Tesla, công ty đã phát triển một nền tảng công nghệ mới, giúp quy trình tinh luyện trở nên sạch hơn, đơn giản hơn và chi phí thấp hơn so với các phương pháp truyền thống.

Công nghệ tinh luyện sạch và tối ưu chi phí

Tesla cho biết quặng spodumene được khai thác theo hướng bền vững, sau đó đưa về nhà máy để xử lý qua hệ thống băng chuyền, lò nung và bộ phận làm mát. Tiếp theo, vật liệu trải qua quá trình hòa tách kiềm, các bước tinh lọc bổ sung và kết tinh, nhằm tạo ra lithium hydroxide dùng cho pin.

“Một điểm khác biệt quan trọng là quy trình của chúng tôi bền vững hơn, không tạo ra phụ phẩm nguy hại. Thay vào đó, nó sinh ra anhydrite, một sản phẩm có thể sử dụng trong hỗn hợp bê tông”, một nhân viên nhà máy cho biết trong video của Tesla.

Theo Tesla, nhà máy này giúp công ty tiếp cận trực tiếp các khoáng sản chiến lược phục vụ lưu trữ năng lượng, sản xuất pin và tăng trưởng dài hạn của xe điện.

Không chỉ mang ý nghĩa công nghệ, đây còn là nhà máy tinh luyện lithium đầu tiên tại Bắc Mỹ cho phép Tesla đẩy nhanh mục tiêu “khu vực hóa chuỗi cung ứng khoáng sản pin”, tạo thêm việc làm trong nước và giảm lượng khí thải phát sinh từ vận chuyển xuyên biên giới.

“Điều này thực sự cho phép chúng tôi tiến gần hơn tới mục tiêu độc lập năng lượng cho Bắc Mỹ”, Tesla nhấn mạnh.

Chiến lược "khu vực hóa" chuỗi cung ứng

Nhà máy lithium trong nước của Tesla được xem là một trong những bước đi cụ thể đầu tiên giúp Mỹ giảm phụ thuộc vào nguồn lithium tinh luyện từ Trung Quốc.

Trong nhiều năm qua, Washington đã tìm cách phá vỡ sự lệ thuộc mang tính chiến lược này, không chỉ vì ngành pin và xe điện, mà còn liên quan đến quốc phòng, an ninh và các công nghệ quân sự then chốt.

Chính quyền Tổng thống Donald Trump đã đẩy mạnh cuộc cạnh tranh này bằng cách trực tiếp đầu tư, thông qua Bộ Quốc phòng và Bộ Năng lượng, vào các cổ phần thiểu số tại các doanh nghiệp khai thác và tinh luyện lithium ở Bắc Mỹ. Mục tiêu là bảo đảm nguồn cung khoáng sản chủ chốt trong nước, đồng thời tạo việc làm trong chuỗi giá trị khoáng sản.

Chính quyền Mỹ ngày càng nghiêng về việc tham gia trực tiếp bằng vốn chủ sở hữu trong chuỗi cung ứng khoáng sản chiến lược, trong nỗ lực thu hẹp khoảng cách với Trung Quốc.

Năm ngoái, các khoản đặt cược trực tiếp của chính phủ Mỹ vào các dự án khai thác lithium là chủ đề nổi bật trong toàn ngành.

Một ví dụ điển hình là việc Bộ Năng lượng Mỹ đồng ý cấp khoản vay 2,26 tỷ USD cho Lithium Americas Corp, doanh nghiệp có trụ sở tại Vancouver, nhằm hỗ trợ hoàn thiện dự án lithium quy mô lớn tại hạt Humboldt, miền bắc bang Nevada.

Trong lần giải ngân đầu tiên, Bộ Năng lượng Mỹ nhận 5% cổ phần tại Lithium Americas thông qua quyền mua cổ phiếu phổ thông, đồng thời nắm giữ 5% lợi ích kinh tế trong liên doanh giữa Lithium Americas và General Motors cho dự án lithium Thacker Pass tại Nevada.

Lithium Americas đặt mục tiêu hoàn tất xây dựng cơ học dự án Thacker Pass vào cuối năm 2027. Trước đó, General Motors đã mua 38% cổ phần dự án này với tổng giá trị 625 million USD, bao gồm tiền mặt và thư tín dụng.

Thacker Pass được kỳ vọng trở thành dự án cung cấp lithium lớn nhất tại bán cầu Tây, với sản lượng riêng dự án này có thể cao gấp gần 10 lần tổng lượng lithium hiện được khai thác từ nguồn trong nước của Mỹ.

Ngoài lithium, Mỹ cũng đang tăng tốc củng cố chuỗi cung ứng đất hiếm. Tháng 7/2025, MP Materials Corp, doanh nghiệp khai thác đất hiếm và sản xuất nam châm, thông báo đã thiết lập quan hệ đối tác công tư với Bộ Quốc phòng Mỹ nhằm đẩy nhanh việc xây dựng chuỗi cung ứng nam châm đất hiếm hoàn chỉnh trong nước và giảm phụ thuộc vào nguồn cung nước ngoài.

Việc chính phủ liên bang Mỹ trực tiếp tham gia sâu vào các dự án khoáng sản chiến lược cho thấy mức độ ưu tiên cao của Washington trong việc bảo đảm nguồn cung trong nước, đồng thời cắt giảm sự lệ thuộc vào các nhà cung cấp nước ngoài, đặc biệt là Trung Quốc.

Theo Oilprice