Thaco, VinFast và TC Group đồng lòng kiến nghị Thủ tướng về đề xuất 'cởi trói' cho ngành ô tô
Giữa lúc Bộ Tài chính đề xuất loại bỏ ngành sản xuất ô tô khỏi danh mục kinh doanh có điều kiện, ba doanh nghiệp gồm Thaco, VinFast và TC Group đã đồng loạt kiến nghị giữ nguyên quy định.
Bộ Tài chính đang xây dựng dự thảo cắt giảm 58 ngành nghề ra khỏi danh mục đầu tư kinh doanh có điều kiện, trong đó có ngành nghề sản xuất, lắp ráp và nhập khẩu ô tô. Ngay lập tức, ba doanh nghiệp lớn nhất trong lĩnh vực này là CTCP Tập đoàn Trường Hải (Thaco), CTCP Tập đoàn Thành Công (TC Group) và CTCP Sản xuất và Kinh doanh VinFast đã đồng loạt gửi kiến nghị tới Thủ tướng Chính phủ, Bộ Công Thương và Bộ Tài chính để đề nghị cân nhắc lại.
Theo Thaco, ô tô là ngành công nghiệp nền tảng, có tác động lớn đến trật tự, an toàn xã hội, sức khỏe cộng đồng và môi trường. Doanh nghiệp này khẳng định việc đáp ứng các điều kiện về nhà xưởng, dây chuyền, cơ sở bảo hành, bảo dưỡng không phải là rào cản hành chính mà là yêu cầu thiết yếu để đảm bảo chất lượng và trách nhiệm của nhà sản xuất trong suốt vòng đời sử dụng lâu dài của sản phẩm.
Đồng quan điểm, VinFast nhấn mạnh các điều kiện về cơ sở vật chất, kỹ thuật là thước đo thể hiện năng lực và cam kết đầu tư nghiêm túc, lâu dài của doanh nghiệp. Hãng xe điện cảnh báo rằng ô tô là hàng hóa có giá trị cao, công nghệ phức tạp; nếu loại bỏ các thủ tục tiền kiểm, thị trường sẽ đối mặt với nguy cơ lọt các doanh nghiệp không đáp ứng yêu cầu, gây rủi ro trực tiếp cho người tiêu dùng.
Dưới góc độ cạnh tranh, TC Group cho rằng việc bãi bỏ rào cản sẽ tạo ra sự bất bình đẳng. Các nhà sản xuất trong nước đã phải đổ nguồn vốn khổng lồ vào hệ thống nhà xưởng, dây chuyền công nghệ và chuỗi cung ứng nội địa. Nếu hạ chuẩn, các doanh nghiệp nhập khẩu có thể dễ dàng gia nhập thị trường với chi phí thấp hơn, gây bất lợi cho những đơn vị đã có chiến lược đầu tư dài hạn vào sản xuất trong nước.
Trái ngược với phản ứng của các doanh nghiệp sản xuất, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) lại đánh giá phương án bãi bỏ là phù hợp với xu thế cải cách.
VCCI lập luận rằng hệ thống kiểm soát hậu kiểm hiện nay (như đăng kiểm an toàn kỹ thuật, bảo vệ môi trường, cơ chế triệu hồi sản phẩm khuyết tật theo Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng) đã tạo ra lớp bảo vệ đủ mạnh. Theo VCCI, giấy chứng nhận sản xuất và giấy phép nhập khẩu thực chất là lớp tiền kiểm chồng chéo, làm tăng chi phí tuân thủ, tạo rào cản gia nhập thị trường cao, khiến thị trường bị chi phối bởi một số ít doanh nghiệp lớn và làm giá xe tại Việt Nam neo ở mức cao nhất khu vực ASEAN. Hơn nữa, thực tế sau hơn 20 năm, tỷ lệ nội địa hóa xe con của Việt Nam vẫn chỉ lẹt đẹt ở mức 7-10%, cho thấy rào cản hiện tại không mang lại hiệu quả thúc đẩy nội địa hóa như kỳ vọng.
Tuy nhiên, Bộ Công Thương lại đưa ra góc nhìn thận trọng và chia sẻ những lo ngại tương tự các nhà sản xuất. Bộ cảnh báo nếu bỏ các quy định hiện hành, doanh nghiệp có thể lách luật bằng cách nhập khẩu nguyên khối thân xe gần hoàn chỉnh để thực hiện các công đoạn lắp ráp đơn giản, làm mất đi động lực nội địa hóa và kìm hãm công nghiệp hỗ trợ.
Đặc biệt, Bộ Công Thương không loại trừ nguy cơ các quốc gia đang dư thừa lớn công suất (như Trung Quốc) sẽ mượn Việt Nam làm nơi thiết lập các dự án FDI lắp ráp đơn giản để lẩn tránh quy định xuất xứ. Điều này có thể khiến Việt Nam đối mặt với rủi ro bị các quốc gia khác điều tra về hành vi trung chuyển hàng hóa và áp dụng các biện pháp thuế quan trừng phạt.
