'Thần đồng' Toán học từ chối học bổng để đi tu: Nay kết hôn, livestream 10 tiếng/ngày để kiếm tiền nuôi con

Liu Zhiyu từng được xem là một trong những “thiên tài” Toán học nổi bật của Trung Quốc khi giành Huy chương Vàng Olympic Toán học quốc tế với điểm số tuyệt đối. Đang đứng trước con đường học thuật rộng mở, anh bất ngờ quyết định từ bỏ cơ hội du học để xuất gia tu tập.

Sau nhiều năm sống trong chùa, Liu hoàn tục, kết hôn, có con và bắt đầu một cuộc sống hoàn toàn khác, gắn với lĩnh vực tâm lý, sản xuất nội dung và kinh doanh.

Tài năng toán học bộc lộ từ nhỏ

Liu Zhiyu sinh năm 1988 tại Vũ Hán, tỉnh Hồ Bắc. Cha anh là giáo viên vật lý, mẹ là kỹ sư. Từ nhỏ, Liu đã có những biểu hiện khác biệt so với bạn bè cùng trang lứa và sớm bộc lộ năng khiếu toán học.

Anh bắt đầu học toán Olympic từ lớp 4. Lên trung học, Liu được tuyển vào lớp thực nghiệm khoa học của Trường Trung học trực thuộc Đại học Sư phạm Hoa Trung - một trong những trường phổ thông hàng đầu tại Vũ Hán.

Năm 2005, khi đang học lớp 10, Liu đứng đầu một cuộc thi Olympic Toán học dành cho học sinh cùng khối. Một năm sau, anh tiếp tục đạt thành tích nổi bật tại Olympic Toán học quốc tế lần thứ 47.

Với điểm số tuyệt đối, Liu giành Huy chương Vàng, đứng đầu đoàn Trung Quốc và thuộc nhóm 3 thí sinh có thành tích cao nhất thế giới. Thành tích này giúp Liu được tuyển thẳng vào khoa Toán của Đại học Bắc Kinh. Truyền thông Trung Quốc bắt đầu gọi anh là “Thiên tài Toán học”.

Tuy nhiên, những năm cuối trung học cũng đánh dấu giai đoạn Liu bắt đầu gặp vấn đề về sức khỏe. Trong thời gian tập huấn đội tuyển, anh mắc bệnh về mắt nghiêm trọng, từng rơi vào tình trạng gần như mất thị lực.

Cường độ học tập kéo dài khiến Liu thường xuyên mất ngủ, lo âu và dần mất hứng thú với toán học. Anh từng kể rằng những bài toán liên tục xuất hiện trong đầu, đến mức khi nhìn một cái cây, phản xạ đầu tiên của anh cũng là nghĩ đến phương trình mô tả hình dạng của nó.

Bước vào Đại học Bắc Kinh, tình trạng này tiếp tục ảnh hưởng đến Liu. Dù vậy, kết quả học tập của anh vẫn rất tốt. Đến năm cuối, Liu đứng thứ 4 toàn khóa.

Cũng trong thời gian này, Liu bắt đầu tìm hiểu Phật giáo. Anh tham gia câu lạc bộ Thiền học của Đại học Bắc Kinh và nhiều lần tới chùa Long Tuyền làm công ích.

Một lần nhìn thấy các nhà sư xếp hàng đi qua, Liu được một người bạn hỏi liệu sau này anh có trở thành một trong số họ hay không. Liu trả lời “có thể”, sau đó nói thêm rằng khả năng này “rất lớn”.

Từ chối học bổng để xuất gia

Sau khi tốt nghiệp Đại học Bắc Kinh, Liu được Viện Công nghệ Massachusetts (MIT) cấp học bổng toàn phần để tiếp tục nghiên cứu.

Gia đình chuẩn bị cho Liu sang Mỹ. Cha mẹ đưa anh đến ga Vũ Xương để tiễn con lên đường. Tuy nhiên, sau khi tới Bắc Kinh, Liu thay đổi hành trình. Anh đến chùa Long Tuyền và gửi email cho phía MIT thông báo sẽ không nhập học vì quyết định xuất gia.

Quyết định này khiến cha mẹ Liu bất ngờ. Từ Vũ Hán, họ lên Bắc Kinh tìm cách thuyết phục con trai thay đổi lựa chọn. Người thân và bạn bè cũng lần lượt tìm đến chùa, song Liu vẫn giữ quyết định.

Thời điểm ấy, câu chuyện một sinh viên Đại học Bắc Kinh từng giành Huy chương Vàng Olympic Toán học quốc tế, nhận học bổng MIT rồi lựa chọn trở thành nhà sư gây chú ý lớn tại Trung Quốc.

Liu được đặt cho pháp danh Xianyu và dành nhiều năm tu tập tại chùa Long Tuyền.

Anh từng giải thích rằng quá trình theo đuổi toán học khiến bản thân thường xuyên bị cuốn vào cảm giác thành công, thất bại và cạnh tranh. Khi tìm hiểu Phật giáo, anh bắt đầu quan tâm đến cách con người đối diện với những trạng thái đó.

Trong thời gian tu tập, mối quan tâm của Liu dần mở rộng sang tâm lý học.

Năm 2015, anh bắt đầu hệ thống hóa việc nghiên cứu lĩnh vực này. Đến năm 2017, Liu lấy chứng chỉ tư vấn tâm lý cấp 3 của Trung Quốc.

Năm 2018, anh xây dựng một nền tảng có tên “Phật hệ tâm lý tư vấn”, kết hợp những nội dung liên quan đến Phật giáo với kiến thức tâm lý học để hỗ trợ người gặp vấn đề về tinh thần. Các buổi tư vấn ban đầu được thực hiện miễn phí.

Liu cũng tham gia biên soạn nội dung về Phật giáo theo cách diễn đạt gần gũi hơn với độc giả hiện đại và quản lý các kênh mạng xã hội của nhà chùa.

Những công việc này giúp anh nhận ra bản thân có hứng thú với việc giao tiếp, chia sẻ kiến thức và hỗ trợ người khác.

Sau khi rời chùa Long Tuyền, Liu từng có thời gian tiếp tục tu hành tại chùa Tây Viên ở Tô Châu. Đến năm 2022, anh chính thức hoàn tục.

Trước khi hoàn tục, Liu từng cho biết chưa có ý định kết hôn và sinh con. Tuy nhiên, cuộc sống của anh thay đổi sau khi trở lại đời thường.

Vợ Liu từng biết đến anh qua các nội dung liên quan đến Phật giáo. Hai người có thời gian trao đổi qua thư và mạng xã hội trước khi gặp trực tiếp. Sau khi hoàn tục năm 2022, Liu chủ động liên hệ và mời cô dùng bữa. Cuộc gặp đầu tiên diễn ra tại một nhà hàng chay.

Liu cho biết anh nhanh chóng có cảm tình với người phụ nữ này bởi cô sống tình cảm, cởi mở và cũng quan tâm đến việc tu dưỡng nội tâm. Hai người sau đó tiến tới quan hệ tình cảm và kết hôn. Đám cưới được tổ chức giản dị với sự tham dự của người thân hai bên. Vợ Liu hiện hạn chế xuất hiện trước công chúng.

Con trai đầu lòng của Liu chào đời năm 2024. Khi nhận con từ tay y tá tại bệnh viện, anh cho biết bản thân đồng thời cảm thấy trách nhiệm, lo lắng và sợ mình chưa đủ khả năng chăm sóc con tốt. Sự xuất hiện của con trai cũng khiến Liu nhìn nhận tiền bạc và công việc theo hướng thực tế hơn.

Làm việc hơn 10 tiếng mỗi ngày trong phòng livestream

Năm 2022, Liu tham gia một doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực tâm lý với vai trò đối tác, phụ trách phát triển khóa học và kinh doanh.

Theo The Paper, mức thu nhập ban đầu được thỏa thuận với Liu khoảng 30.000 nhân dân tệ (116 triệu đồng) mỗi tháng. Anh chủ động đề nghị giảm xuống 20.000 nhân dân tệ (hơn 77 triệu đồng) để dành thêm nguồn lực cho đội ngũ.

Tuy nhiên, kinh nghiệm quản lý và kinh doanh của Liu khi đó còn hạn chế. Anh chưa chú trọng việc tính toán chi phí, doanh thu và hiệu quả vận hành khiến bộ phận phụ trách thua lỗ.

Sau thời gian này, Liu rời doanh nghiệp và bắt đầu hoạt động độc lập.

Giai đoạn đầu khởi nghiệp khá khó khăn. Đội ngũ làm việc trực tuyến, còn vợ chồng Liu thuê một căn hộ nhỏ làm nơi ở và studio. Những buổi livestream đầu tiên được thực hiện ngay tại nơi ở. Chiếc giường được di chuyển để lấy chỗ đặt bàn, điện thoại được kê trước máy quay, phía sau là phông nền tạm thời.

Sau khoảng 3 năm, Liu cho biết công việc đã bắt đầu hòa vốn. Gia đình chuyển sang một căn hộ 2 phòng ngủ, còn căn hộ cũ được sử dụng làm studio.

Hiện Liu hoạt động với tư cách blogger video ngắn, livestream, xây dựng các khóa học về tâm lý và văn hóa truyền thống, đào tạo tư vấn viên tâm lý và trực tiếp tư vấn cho khách hàng.

Theo The Paper, studio của Liu rộng chưa đầy 30m². Căn phòng được thiết kế chủ yếu phục vụ việc quay video và livestream. Phía trước vị trí làm việc có hệ thống đèn chiếu sáng, hai máy quay và thiết bị nhắc lời. Không gian còn lại dành cho một bàn máy tính, ghế sofa và tủ đựng sách cùng các vật dụng phục vụ công việc.

Liu thường bắt đầu livestream từ khoảng 9h sáng. Anh thức dậy lúc 7-8h, nghỉ trưa và ăn uống trong ngày, sau đó làm việc đến khoảng 21h. Ngoài thời gian lên sóng, anh còn tham gia tìm chủ đề, đưa ý tưởng cho đội ngũ viết nội dung, chỉnh sửa kịch bản, quay video, ghi hình khóa học và quản lý công ty.

Khi được hỏi vì sao không giảm cường độ làm việc, Liu cho rằng những năm đầu khởi nghiệp đòi hỏi phải duy trì tốc độ cao. Theo cách diễn đạt của anh, môi trường Internet có tính cạnh tranh mạnh, doanh nghiệp phải tiếp tục tiến lên nếu muốn duy trì vị trí.

Liu hiện cũng chú trọng hơn đến chất lượng nội dung. Anh cho biết đội ngũ hướng tới các sản phẩm có kiến thức thực chất, thay vì những nội dung mang tính khẩu hiệu hoặc lời khuyên chung chung.

Sau gần 2 thập kỷ rời khỏi môi trường nghiên cứu toán học, Liu vẫn có khả năng giải các bài toán ở mức độ cao. Tháng 6/2026, anh từng livestream giải các bài toán trong kỳ thi tuyển sinh đại học Trung Quốc. Khi được hỏi về những người bạn cũ trong giới toán học, Liu vẫn theo dõi thành tựu của họ.