Thành phố giàu nhất Việt Nam sẽ miễn tiền sử dụng không gian ngầm đến độ sâu 15m

Miễn tiền sử dụng không gian ngầm đến độ sâu 15m

HĐND TP. HCM vừa thông qua Nghị quyết số 58/2026/NQ-HĐND, quy định một số chính sách quản lý, khai thác, sử dụng không gian ngầm và phát triển công trình ngầm trên địa bàn thành phố. Nghị quyết được thông qua ngày 22/9/2026 và có hiệu lực từ ngày 1/10/2026, thiết lập cơ chế tài chính đối với việc khai thác không gian dưới lòng đất, đồng thời tạo điều kiện phát triển các công trình phục vụ giao thông, hạ tầng kỹ thuật và dịch vụ công cộng.

Theo Nghị quyết số 58/2026/NQ-HĐND, người sử dụng đất được miễn tiền sử dụng không gian ngầm đến độ sâu tối đa 15m trong phạm vi ranh giới thửa đất. Việc áp dụng chính sách này phải phù hợp với quy hoạch đô thị và nông thôn, mục đích sử dụng đất, đồng thời không thuộc khu vực cấm xây dựng công trình ngầm và không xâm phạm phạm vi bảo vệ công trình hiện hữu.

Trường hợp quy hoạch không gian ngầm được phê duyệt quy định giới hạn độ sâu thấp hơn 15m, việc miễn tiền được áp dụng theo giới hạn của quy hoạch. Đối với phần không gian vượt giới hạn miễn tiền, việc sử dụng và thực hiện nghĩa vụ tài chính phải tuân thủ các điều kiện tương ứng theo nghị quyết.

Trường hợp quy hoạch không gian ngầm được phê duyệt xác định giới hạn độ sâu thấp hơn 15m, phạm vi được miễn tiền sẽ thực hiện theo giới hạn trong quy hoạch. Nếu công trình được phép khai thác phần không gian sâu hơn mức miễn, chủ đầu tư phải thực hiện nghĩa vụ tài chính đối với phần vượt giới hạn theo quy định.

Việc sử dụng không gian ngầm vượt giới hạn được miễn tiền phải đáp ứng các yêu cầu về quy hoạch, khảo sát địa chất, giải pháp kỹ thuật, an toàn công trình và hạ tầng liên quan; không chồng lấn với công trình ngầm hiện hữu hoặc không gian đã được xác định cho dự án khác. Hồ sơ dự án cần xác định rõ vị trí, ranh giới không gian ba chiều, độ sâu, công năng, mục đích và thời hạn khai thác để phục vụ công tác quản lý và xác định nghĩa vụ tài chính.

Theo thông tin giải thích về Nghị quyết số 58/2026/NQ-HĐND trên Cổng thông tin HĐND TP. HCM, chính sách còn quy định trường hợp miễn tiền sử dụng không gian ngầm đối với phần không gian nằm sâu hơn 50m. Vì vậy, không nên hiểu rằng tất cả phần không gian vượt độ sâu 15m đều mặc nhiên phải nộp tiền; việc xác định nghĩa vụ tài chính cần căn cứ vào từng trường hợp và điều kiện cụ thể của nghị quyết.

Trong hồ sơ dự án, chủ đầu tư phải xác định cụ thể vị trí, ranh giới không gian ba chiều, độ sâu, công năng, mục đích và thời hạn khai thác. Đây là cơ sở để cơ quan chức năng quản lý việc sử dụng không gian ngầm, đồng thời xác định nghĩa vụ tài chính tương ứng.

Trong trường hợp chưa có quy hoạch không gian ngầm được phê duyệt, việc khai thác lòng đất vẫn phải tuân thủ các điều kiện của nghị quyết. Đối với phần không gian vượt giới hạn miễn tiền, việc xem xét cho phép được thực hiện trong những trường hợp nhất định, chẳng hạn phần ngầm của công trình trên mặt đất đã được xác định trong quy hoạch hoặc công trình hạ tầng kỹ thuật phục vụ công cộng, chống ngập, bảo vệ môi trường, quốc phòng, an ninh và kết nối giao thông công cộng.

Tiền sử dụng không gian ngầm được tính trên diện tích sàn có công năng sử dụng nằm trong phạm vi thửa đất và ở độ sâu vượt giới hạn được miễn. Diện tích làm căn cứ tính tiền được xác định trên cơ sở hồ sơ thiết kế, hồ sơ hoàn thành công trình và tình hình khai thác, sử dụng thực tế.

Nhiều công trình hạ tầng công cộng được miễn tiền sử dụng không gian ngầm

Bên cạnh cơ chế miễn tiền theo độ sâu, Nghị quyết số 58/2026/NQ-HĐND còn quy định chính sách miễn tiền sử dụng không gian ngầm đối với nhiều nhóm công trình phục vụ công cộng hoặc sử dụng chung.

Nhóm công trình này bao gồm các hạng mục giao thông đô thị, đường hầm, tuy nen, hào kỹ thuật và hệ thống hạ tầng như cấp điện, chiếu sáng, viễn thông, cấp nước, thoát nước, thu gom và xử lý chất thải. Bãi đỗ xe ngầm và lối đi ngầm công cộng cũng thuộc nhóm được xem xét miễn tiền theo điều kiện quy định.

Chính sách ưu đãi còn áp dụng đối với hồ điều tiết, bể chứa, trạm bơm và các công trình phục vụ chống ngập, điều tiết nước, phòng chống thiên tai, bảo vệ môi trường.

Các công trình trực tiếp phục vụ quốc phòng, an ninh, phòng thủ dân sự, phòng cháy chữa cháy, cứu nạn cứu hộ và thực hiện nhiệm vụ công vụ khẩn cấp không nhằm mục đích kinh doanh cũng thuộc diện được miễn. Ngoài ra, công trình ngầm thuộc dự án đầu tư công và phần công trình trực tiếp phục vụ bảo tồn tại chỗ di tích, di vật, cổ vật, địa điểm khảo cổ không có công năng kinh doanh cũng được áp dụng chính sách theo điều kiện của nghị quyết.

Đối với công trình ngầm trực tiếp phục vụ các lĩnh vực văn hóa, nghệ thuật, thể dục thể thao, giáo dục, y tế, trợ giúp xã hội, nghiên cứu khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, mức giảm tiền sử dụng không gian ngầm là 50%. Ưu đãi này không áp dụng đối với phần diện tích đã thuộc diện miễn tiền, nhằm tránh tính trùng chính sách.

Quy định riêng với lối đi ngầm và bãi đỗ xe ngầm

Nghị quyết cũng đưa ra cơ chế tài chính riêng đối với lối đi ngầm công cộng, nhất là những công trình kết hợp không gian thương mại, dịch vụ.

Với lối đi ngầm công cộng không bố trí diện tích thương mại, dịch vụ, phần đất được Nhà nước cho thuê để xây dựng lối đi được miễn tiền thuê đất. Diện tích sàn trực tiếp phục vụ lối đi được miễn tiền sử dụng không gian ngầm trong toàn bộ thời hạn hoạt động của dự án. Đổi lại, nhà đầu tư phải tự bảo đảm kinh phí quản lý, vận hành, duy tu và bảo trì công trình. Quy định này gắn ưu đãi tài chính với trách nhiệm duy trì chất lượng, an toàn và khả năng khai thác lâu dài của hạ tầng công cộng.

Đối với lối đi ngầm kết hợp thương mại, dịch vụ, phần diện tích phục vụ hoạt động kinh doanh vẫn phải thực hiện nghĩa vụ tài chính theo quy định. Tiền thuê đất hằng năm được giảm tương ứng với tỷ lệ diện tích sàn trực tiếp phục vụ lối đi trên tổng diện tích sàn lối đi và thương mại, dịch vụ trong phạm vi liên quan.

Trong khi đó, với dự án bãi đỗ xe ngầm độc lập, ngoài diện tích sàn phục vụ các dịch vụ hỗ trợ trông giữ xe được bố trí tối đa 25% tổng diện tích sàn xây dựng theo quy định, chủ đầu tư có thể bố trí thêm diện tích thương mại, dịch vụ tối đa 20% tổng diện tích sàn để hỗ trợ khai thác và vận hành.

Các phần diện tích này phải được xác định riêng theo công năng trong hồ sơ dự án và thiết kế được phê duyệt. Việc bố trí không được làm thay đổi chức năng chính của bãi đỗ xe hoặc làm giảm công suất trông giữ phương tiện.

Công trình đưa vào sử dụng từ năm 2027 áp dụng quy định chuyển tiếp

Về quy định chuyển tiếp, công trình hoặc phần công trình đã được nghiệm thu, đưa vào sử dụng trước ngày 1/1/2027 không phải nộp tiền sử dụng không gian ngầm theo Nghị quyết số 58/2026/NQ-HĐND. Đối với công trình được đưa vào sử dụng từ ngày 1/1/2027 trở đi, nghĩa vụ tài chính được xác định theo quy định của nghị quyết.

Đối với các dự án đã được cơ quan có thẩm quyền quyết định hoặc chấp thuận trước ngày nghị quyết có hiệu lực, việc triển khai tiếp tục thực hiện theo các quyết định, văn bản đã ban hành. Riêng phần công việc chưa triển khai, chủ đầu tư có thể được xem xét áp dụng chính sách mới nếu đáp ứng đầy đủ điều kiện và không hưởng trùng ưu đãi theo quy định.

Việc ban hành Nghị quyết số 58/2026/NQ-HĐND diễn ra trong bối cảnh TP. HCM đẩy mạnh hoàn thiện cơ chế quản lý và quy hoạch không gian ngầm. Với quỹ đất bề mặt ngày càng chịu nhiều áp lực, việc xây dựng hành lang pháp lý rõ ràng cho các công trình dưới lòng đất được kỳ vọng góp phần mở rộng dư địa phát triển hạ tầng, cải thiện kết nối giao thông và nâng cao hiệu quả sử dụng không gian đô thị.