TP. HCM: Becamex (BCM) đề xuất đầu tư metro gắn với TOD, không gian ngầm với tổng vốn hơn 1 triệu tỷ đồng

Chiều 1/10, Chủ tịch UBND TP. HCM Nguyễn Văn Được đã có buổi làm việc với Tập đoàn Becamex tại phường Bình Dương về các dự án đường sắt trên địa bàn. Tham dự buổi làm việc có Phó Chủ tịch UBND Thành phố Bùi Xuân Cường cùng lãnh đạo các Sở, ban, ngành.

Tại đây, Becamex trình bày loạt đề xuất phát triển hạ tầng đường sắt, gồm tuyến đường sắt nhanh kết nối TP. HCM với Cái Mép - Bàu Bàng - Cần Thơ và mạng lưới metro kết hợp phát triển đô thị theo định hướng TOD, khai thác không gian ngầm.

Đáng chú ý, doanh nghiệp đặt mục tiêu đến năm 2035 hình thành 7 tuyến metro với tổng chiều dài khoảng 355 km, tổng vốn đầu tư dự kiến hơn 1 triệu tỷ đồng. Giai đoạn trước năm 2045 sẽ tiếp tục phát triển thêm 3 tuyến, dài khoảng 155 km, với tổng vốn hơn 455.000 tỷ đồng.

Trong số này có tuyến Metro số 1 kết nối Suối Tiên - Bình Dương, dài khoảng 29km, đã được thông qua báo cáo nghiên cứu tiền khả thi.

Theo định hướng của Becamex, phát triển metro không chỉ dừng ở xây dựng tuyến đường sắt mà được đặt trong mối liên hệ với quy hoạch đô thị, đất đai và không gian ngầm. Mô hình TOD được kỳ vọng tạo ra các khu vực phát triển tập trung quanh nhà ga, qua đó khai thác hiệu quả quỹ đất và hình thành các cực đô thị mới gắn với hệ thống giao thông công cộng.

Đặt đường sắt vào bài toán phát triển không gian mới của TP. HCM

Đề xuất của Becamex được đưa ra trong bối cảnh TP. HCM mới có không gian phát triển lớn hơn sau khi hợp nhất TP. HCM, Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu. Việc kết nối các khu vực đô thị, công nghiệp, cảng biển và logistics trở thành yêu cầu quan trọng trong tổ chức lại không gian kinh tế của toàn vùng.

Bên cạnh mạng lưới metro, Becamex đang đề xuất hai tuyến đường sắt liên vùng có vai trò kết nối các cực kinh tế lớn.

Tuyến TP. HCM - Cần Thơ dài khoảng 174km, dự kiến đầu tư giai đoạn 1 hơn 173.600 tỷ đồng. Tuyến được thiết kế với tốc độ 200km/h đối với tàu khách và 160km/h đối với tàu hàng, hướng tới tăng năng lực vận chuyển hành khách và hàng hóa giữa TP. HCM với Đồng bằng sông Cửu Long.

Trong khi đó, tuyến Bàu Bàng - An Bình - Cái Mép dài khoảng 136,65 km, gồm tuyến chính và các nhánh kết nối cảng, trung tâm logistics. Dự kiến tuyến có 16 ga chính cùng 4 ga trong khu vực cảng và trung tâm logistics.

Đáng chú ý, đoạn An Bình - Cái Mép được nghiên cứu kết nối với Trung tâm logistics Cái Mép Hạ, qua đó tạo liên kết trực tiếp giữa các khu công nghiệp ở khu vực Bình Dương cũ, Đồng Nai với cụm cảng nước sâu Cái Mép - Thị Vải. Nếu được triển khai, tuyến đường sắt này sẽ bổ sung một phương thức vận tải khối lượng lớn cho hành lang công nghiệp - cảng biển, giảm sự phụ thuộc vào vận tải đường bộ và tăng khả năng kết nối hàng hóa với hệ thống cảng nước sâu.

Becamex đề xuất cơ chế "đi cùng nhau" giữa đường sắt, đất đai và đô thị

Theo Chủ tịch Tập đoàn Becamex Nguyễn Văn Hùng, không gian phát triển mới của TP. HCM sau hợp nhất mở ra cơ hội phát huy thế mạnh riêng của từng khu vực. Doanh nghiệp mong muốn tiếp tục đồng hành cùng Nhà nước trong việc phát triển hạ tầng và các hành lang kinh tế mới.

Để các dự án đường sắt có thể triển khai, Becamex cho rằng cần xác lập cơ chế phân công rõ giữa Nhà nước và doanh nghiệp, trong đó Nhà nước thực hiện giải phóng mặt bằng, còn doanh nghiệp có thể tham gia đầu tư xây dựng, vận hành.

Doanh nghiệp cũng kiến nghị TP. HCM tích hợp quy hoạch đường sắt với quy hoạch đất đai, đô thị và công nghiệp, thay vì phát triển từng loại hạ tầng riêng rẽ. Cách tiếp cận này nhằm hình thành các hành lang kinh tế gắn với giao thông, đồng thời khai thác giá trị đất đai quanh các tuyến đường sắt.

Về mặt bằng, Becamex đề xuất Thành phố chuẩn bị công tác giải phóng mặt bằng, di dời hạ tầng kỹ thuật và nghiên cứu cơ chế thu hồi thêm quỹ đất xung quanh công trình hạ tầng để phục vụ tái định cư tại chỗ, tạo sự đồng thuận trong quá trình triển khai.

TP. HCM thúc đẩy các dự án đường sắt

Sau khi nghe đề xuất của doanh nghiệp và ý kiến các sở, ngành, Chủ tịch UBND TP. HCM Nguyễn Văn Được đánh giá các đề xuất của Becamex có thể đóng góp vào quá trình phát triển không gian mới của Thành phố.

Đối với tuyến Bàu Bàng - An Bình - Cái Mép, lãnh đạo TP.HCM cho biết Thành phố sẽ báo cáo, đề xuất Chính phủ giao địa phương thực hiện; đồng thời xin chủ trương làm việc với tỉnh Đồng Nai để thống nhất việc giao Becamex nghiên cứu, triển khai dự án.

Với tuyến Metro Suối Tiên - Bình Dương, Becamex được yêu cầu chủ động nghiên cứu phương án đầu tư, chuẩn bị để có thể triển khai khi Nghị quyết sửa đổi, bổ sung Nghị quyết 98 về cơ chế, chính sách đặc thù phát triển TP. HCM được Quốc hội thông qua. Lãnh đạo Thành phố yêu cầu các Sở, ngành phối hợp, tập trung nguồn lực và đẩy nhanh tiến độ nghiên cứu các dự án đường sắt.

Trong bức tranh hạ tầng mới của TP. HCM, đề xuất của Becamex cho thấy đường sắt đang được đặt trong một bài toán rộng hơn khi không chỉ xây tuyến để vận chuyển hành khách và hàng hóa, mà sử dụng giao thông công cộng làm trục tổ chức lại đô thị, khai thác quỹ đất và kết nối các trung tâm công nghiệp, logistics, cảng biển. Đây cũng là hướng tiếp cận có thể định hình các cực tăng trưởng mới của TP. HCM trong giai đoạn mở rộng không gian phát triển.