Hà Nội quy hoạch lại không gian hồ Gươm với Khải Hoàn Môn 36m và hệ thống quảng trường, không gian ngầm nhiều tầng

Phương án nghiên cứu mở rộng Quảng trường Đông Kinh Nghĩa Thục thành một không gian công cộng lớn ở phía Bắc hồ Gươm (hồ Hoàn Kiếm), với diện tích khu đất khoảng 1,95ha. Điểm nhấn là công trình biểu tượng Khải Hoàn Môn cao 36m, kết hợp quảng trường, cây xanh, bảo tàng và hệ thống không gian ngầm.

Hồ sơ "Quy hoạch kiến trúc cảnh quan cải tạo, chỉnh trang, tái thiết, tái cấu trúc không gian khu vực hồ Hoàn Kiếm và vùng phụ cận" cho thấy khu vực phía Bắc hồ Hoàn Kiếm hiện nay đang được nghiên cứu tổ chức lại thành Quảng trường Đông Kinh Nghĩa Thục - Quảng trường Hòa Bình. Phương án hướng tới việc mở rộng không gian quảng trường, tăng khả năng tiếp cận mặt hồ và tạo sự liên kết với hệ thống công viên, quảng trường phía Đông.

Theo bản vẽ tổng mặt bằng, ranh giới khu đất quảng trường phía Bắc hồ Hoàn Kiếm được xác định khoảng 19.500m2, tương đương 1,95ha. Không gian được tổ chức thành nhiều khu chức năng, gồm biểu tượng Khải Hoàn Môn, quảng trường biểu tượng Hòa Bình, quảng trường Hòa Bình, công viên, khu vực Đền Bà Kiệu và công trình tưởng niệm Liệt sĩ Hà Nội, cùng các lối lên xuống không gian ngầm.

Trung tâm của phương án là công trình Khải Hoàn Môn, được định hướng như một công trình biểu tượng của quảng trường. Theo mặt cắt trong hồ sơ, công trình có chiều cao dự kiến 36m. Hình thức kiến trúc gồm hai khối vươn lên như đôi cánh, lấy cảm hứng từ hình ảnh chim hạc; khoảng mở ở giữa tạo hướng nhìn xuyên qua công trình về phía hồ Hoàn Kiếm. Phối cảnh cho thấy quốc kỳ được bố trí tại vị trí trung tâm của công trình.

Điểm đáng chú ý là quảng trường không chỉ được tổ chức trên mặt đất. Hồ sơ dành một phần đáng kể cho hệ thống không gian ngầm. Tại khu vực tầng hầm Zone A, diện tích tầng hầm 1 được thể hiện khoảng 6.950m2, tầng hầm 2 khoảng 3.000m2. Với Zone B, diện tích tầng hầm 1 và tầng hầm 2 cùng khoảng 3.420m2. Các lối lên xuống được bố trí tại nhiều vị trí xung quanh quảng trường để kết nối không gian ngầm với quảng trường phía trên.

Mặt cắt công trình cho thấy khu vực Bảo tàng Tưởng niệm Hòa Bình ở phía Hàng Dầu được nghiên cứu với 4 tầng hầm. Phần không gian trung tâm dưới Khải Hoàn Môn có tầng hầm riêng, trong khi một khu vực khác được thể hiện với 2 tầng hầm. Cách tổ chức này tạo một cấu trúc quảng trường nhiều lớp, trong đó mặt đất dành chủ yếu cho không gian công cộng, cây xanh và hoạt động cộng đồng, còn phần ngầm đảm nhiệm các chức năng hỗ trợ.

Về cảnh quan, phương án bố trí các hàng cây lớn bao quanh quảng trường, xen giữa các khoảng sân lát cứng dành cho người đi bộ và hoạt động công cộng. Khu vực sát hồ được mở rộng thành không gian đi bộ liên tục, tạo mặt bằng mở hướng trực tiếp ra mặt nước. Các phối cảnh ban ngày và ban đêm trong hồ sơ đều cho thấy quảng trường được thiết kế theo hướng ưu tiên không gian công cộng, cây xanh và các trục nhìn về hồ Hoàn Kiếm.

Về giao thông, phương án nghiên cứu mở rộng phố Cầu Gỗ tại khu vực tiếp giáp quảng trường, đồng thời bố trí các lối tiếp cận không gian ngầm từ nhiều hướng. Một số đoạn tuyến phố xung quanh cũng được nghiên cứu điều chỉnh để tạo mặt bằng lớn hơn cho quảng trường và cải thiện kết nối với khu vực hồ.

Như vậy, điểm đáng chú ý của phương án không chỉ nằm ở việc mở rộng Quảng trường Đông Kinh Nghĩa Thục, mà còn ở cách tổ chức một tổ hợp quảng trường - cây xanh - công trình biểu tượng - bảo tàng - không gian ngầm trên cùng một khu đất khoảng 1,95ha. Trong đó, Khải Hoàn Môn cao 36m được đặt ở vị trí trung tâm, trở thành điểm kết thúc trục không gian từ khu phố cổ và đồng thời mở hướng nhìn về hồ Hoàn Kiếm. Đây hiện vẫn là phương án nghiên cứu trong hồ sơ lấy ý kiến, chưa phải thiết kế hay quyết định đầu tư cuối cùng.

Từ ngày 7 đến 26/9/2026, Hà Nội tổ chức lấy ý kiến cộng đồng dân cư về phương án điều chỉnh quy hoạch khu vực hồ Hoàn Kiếm và vùng phụ cận. UBND phường Hoàn Kiếm chủ trì, phối hợp với UBND phường Cửa Nam thực hiện việc công khai hồ sơ và tiếp nhận ý kiến người dân, làm cơ sở tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện phương án theo quy định.

Nội dung lấy ý kiến gồm điều chỉnh cục bộ Quy hoạch phân khu đô thị H1-1B, tỷ lệ 1/2.000, tại khu vực hồ Hoàn Kiếm và phụ cận; một phần Quy hoạch phân khu đô thị H1-1C, tỷ lệ 1/2.000; đồng thời kết hợp với giải pháp Quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500 nhằm cải tạo, chỉnh trang, tái thiết và tái cấu trúc không gian khu vực.

Phạm vi nghiên cứu nằm trên địa bàn phường Hoàn Kiếm và phường Cửa Nam, với tổng diện tích khoảng 65,89ha. Trong đó, toàn bộ ranh giới Quy hoạch phân khu đô thị H1-1B chiếm khoảng 63,72ha, phần diện tích còn lại thuộc một phần Quy hoạch phân khu đô thị H1-1C. Ranh giới và quy mô chính xác của từng khu vực sẽ tiếp tục được xác định trong quá trình lập các đồ án điều chỉnh và quy hoạch chi tiết liên quan.