Thị trường tài chính châu Âu chao đảo vì Greenland, vàng và bạc tiếp tục neo ở mức cao

Những phát ngôn của ông Trump đã kích hoạt làn sóng tìm kiếm tài sản trú ẩn, đẩy giá vàng và bạc lên các mức cao kỷ lục, trong khi chứng khoán châu Âu đồng loạt giảm điểm và đồng USD suy yếu so với các đồng tiền an toàn.

Giá vàng giao ngay tăng 1,6% lên 4.671 USD/ounce, sau khi chạm mức cao nhất mọi thời đại là 4.689 USD/ounce, phản ánh nhu cầu phòng vệ gia tăng mạnh mẽ từ giới đầu tư. Hợp đồng vàng tương lai tháng 2 tại Mỹ cũng tăng 1,7% lên 4.676 USD/ounce.

Giá bạc thậm chí còn biến động mạnh hơn, tăng vọt lên mức kỷ lục 94,08 USD/ounce trước khi điều chỉnh nhẹ xuống 93,15 USD/ounce, tương đương mức tăng 3,6% trong ngày. Diễn biến này cho thấy tâm lý phòng ngừa rủi ro địa chính trị và chính sách đang lan rộng trên toàn bộ thị trường kim loại quý.

Tại châu Âu, thị trường chứng khoán mở cửa trong sắc đỏ. Chỉ số CAC 40 của Pháp giảm 1,6%, DAX của Đức mất 1,3% và IBEX 35 của Tây Ban Nha giảm 0,3%. Tại London, FTSE 100 lùi 0,5%. Nhóm cổ phiếu chịu áp lực mạnh nhất là các nhà sản xuất ô tô, vốn đặc biệt nhạy cảm với rủi ro thương mại xuyên Đại Tây Dương: cổ phiếu Volkswagen, BMW và Mercedes-Benz giảm từ 2,5% đến 4%, trong khi Stellantis giảm khoảng 2%.

Theo ông Carsten Brzeski, Trưởng bộ phận phân tích vĩ mô toàn cầu của ING, những diễn biến cuối tuần qua đã mở ra một chu kỳ bất định mới đối với các doanh nghiệp châu Âu, đặc biệt liên quan đến quyết định đầu tư dài hạn và triển vọng xuất khẩu sang thị trường Mỹ.

Thị trường Mỹ đóng cửa trong ngày thứ Hai do kỳ nghỉ Martin Luther King Jr. Day, nhưng các cổ phiếu công nghệ Mỹ niêm yết tại châu Âu vẫn chịu áp lực bán. Cổ phiếu Alphabet giao dịch tại Frankfurt giảm 2,2%, Nvidia giảm 2,9% và Microsoft giảm 1,6%, phản ánh tâm lý né tránh rủi ro lan sang cả nhóm công nghệ vốn hóa lớn.

Căng thẳng leo thang sau khi ông Trump tuyên bố vào thứ Bảy tuần trước rằng Mỹ sẽ áp thuế 25% đối với hàng hóa từ Đan Mạch, Na Uy, Thụy Điển, Pháp, Đức, Anh, Hà Lan và Phần Lan nếu Washington không đạt được thỏa thuận mua lại Greenland. Trong một bài đăng dài trên Truth Social, ông Trump cho biết sẽ áp mức thuế cơ bản 10% kể từ ngày 1/2 đối với “tất cả hàng hóa gửi đến Mỹ”, sau đó nâng lên 25% từ ngày 1/6 nếu không có tiến triển trong đàm phán.

Những tuyên bố này đã gây áp lực tức thời lên đồng USD, khiến đồng tiền này có lúc giảm tới 4% so với franc Thụy Sĩ và giảm 0,2% so với yên Nhật - hai đồng tiền trú ẩn truyền thống - trước khi thu hẹp mức giảm vào giữa phiên giao dịch London.

Tuy nhiên, theo ING, tác động thực tế của các mức thuế này có thể bị suy giảm do cấu trúc thị trường nội khối EU. “EU là một khối thương mại thống nhất không có rào cản thuế quan nội bộ, điều này tạo ra rất nhiều không gian để tái cấu trúc chuỗi cung ứng nhằm né thuế”, ông Brzeski nhận định. Ông dẫn ví dụ về Bỉ - quốc gia dự kiến chỉ chịu mức thuế 15% - nằm giữa Hà Lan và Pháp, hai nước có thể bị áp thuế 25%. Điều này có thể khiến các cảng của Bỉ trở thành điểm trung chuyển thay thế, làm giảm hiệu quả kinh tế của chính sách thuế mới.

ING ước tính các mức thuế bổ sung có thể làm giảm khoảng 0,2 điểm phần trăm tăng trưởng GDP của châu Âu. Riêng Anh được đánh giá là dễ tổn thương hơn, với Capital Economics dự báo GDP của nước này có thể giảm từ 0,3% đến 0,75% trong kịch bản tiêu cực nhất.

Theo ông Paul Dales, Kinh tế trưởng tại Anh của Capital Economics, hệ quả dài hạn về chính trị và địa chính trị thậm chí còn đáng lo ngại hơn tác động kinh tế ngắn hạn. Một trong những hệ quả đó có thể là việc Anh bị đẩy xích lại gần EU hơn, ít nhất là trong lĩnh vực thương mại hàng hóa.

Trong khi đó, các đại sứ EU đang khẩn trương chuẩn bị các biện pháp trả đũa trong trường hợp Washington hiện thực hóa các đe dọa thuế quan.

Ông Matt Simpson, nhà phân tích cấp cao tại StoneX, cho rằng việc ông Trump gắn thuế quan với vấn đề Greenland cho thấy mối đe dọa này không còn mang tính hình thức. “Căng thẳng địa chính trị đã trở thành yếu tố kích thích mạnh mẽ, khiến dòng tiền tìm đến tài sản an toàn, từ đó đẩy giá vàng đạt tới mức cao kỷ lục”, ông nhận định.

Bà Kathleen Brooks, Giám đốc nghiên cứu tại XTB, cho rằng diễn biến thị trường trong tuần này sẽ phụ thuộc rất lớn vào giọng điệu của ông Trump tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới ở Davos. “Nếu áp lực đối với châu Âu tiếp tục leo thang, thị trường ổn định với mức biến động thấp (vốn vẫn thấp hơn đáng kể so với trung bình 12 tháng) khó có thể duy trì trong phần còn lại của tháng Giêng”, bà cảnh báo.

Theo The Guardian