Từ giờ, công an sẽ kiểm tra định kỳ hoặc đột xuất về cư trú tại những địa điểm này

Từ ngày 1/7/2026, Thông tư số 116/2026 của Bộ Công an chính thức có hiệu lực, quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Cư trú. Một trong những nội dung đáng chú ý của thông tư là quy định về kiểm tra cư trú và trách nhiệm thông báo lưu trú của công dân khi có người đến ở qua đêm.

Theo Điều 26 của thông tư, việc kiểm tra cư trú được thực hiện theo 3 hình thức gồm kiểm tra định kỳ, kiểm tra đột xuất hoặc kiểm tra theo yêu cầu phục vụ công tác phòng, chống tội phạm và bảo đảm an ninh, trật tự.

Nhiều địa điểm thuộc diện kiểm tra cư trú

Thông tư quy định phạm vi kiểm tra cư trú không chỉ giới hạn ở các hộ gia đình mà còn mở rộng tới nhiều loại hình nơi ở và cơ sở lưu trú.

Cụ thể, đối tượng và địa bàn kiểm tra gồm công dân, hộ gia đình; ký túc xá, khu nhà ở của học sinh, sinh viên, học viên; khu nhà ở của công nhân, người lao động; lán trại tại công trường xây dựng, nông trường, nông trại và đồn điền.

Bên cạnh đó, lực lượng chức năng cũng có thể tiến hành kiểm tra tại nhà cho thuê, nhà cho mượn, cho ở nhờ của tổ chức hoặc cá nhân; các cơ sở tín ngưỡng, tôn giáo; cơ sở trợ giúp xã hội; cơ sở khám, chữa bệnh; cơ sở lưu trú du lịch và các địa điểm khác có chức năng lưu trú.

Ngoài các địa điểm nêu trên, phương tiện được sử dụng làm nơi cư trú, cơ quan đăng ký cư trú các cấp cùng những cơ quan, tổ chức có liên quan đến công tác quản lý cư trú cũng thuộc phạm vi kiểm tra theo quy định.

Theo quy định tại khoản 6 Điều 25 của Thông tư 116/2026, việc tổ chức kiểm tra cư trú định kỳ hoặc đột xuất thuộc trách nhiệm của công an cấp xã.

Kiểm tra những nội dung gì?

Theo Bộ Công an, việc kiểm tra cư trú tập trung vào quá trình triển khai, tổ chức thực hiện các quy định về đăng ký và quản lý cư trú. Đồng thời, cơ quan chức năng sẽ kiểm tra việc thu thập, cập nhật và khai thác thông tin trong Cơ sở dữ liệu về cư trú cũng như việc thực hiện quyền, nghĩa vụ của công dân, hộ gia đình, cơ quan và tổ chức theo quy định của pháp luật.

Trong quá trình kiểm tra, cơ quan đăng ký và quản lý cư trú sẽ đánh giá việc chấp hành pháp luật về cư trú của các cá nhân, hộ gia đình và các đơn vị có liên quan.

Đáng chú ý, thông tư cũng cho phép lực lượng công an huy động lực lượng tham gia bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở, lực lượng bảo vệ của cơ quan, doanh nghiệp và tổ chức phối hợp thực hiện nhiệm vụ khi cần thiết. Trường hợp cơ quan cấp trên tiến hành kiểm tra, việc thực hiện phải có sự phối hợp với cơ quan đăng ký cư trú cấp dưới.

Có người ở lại qua đêm phải thông báo lưu trú

Bên cạnh quy định về kiểm tra cư trú, Thông tư 116/2026 cũng bổ sung trách nhiệm của thành viên hộ gia đình trong việc thông báo lưu trú.

Theo đó, khi có người đến lưu trú qua đêm tại nơi ở của mình, thành viên hộ gia đình có trách nhiệm thông báo với cơ quan đăng ký cư trú.

Việc thông báo phải được thực hiện trước 23 giờ của ngày bắt đầu lưu trú. Trường hợp người đến sau 23 giờ thì việc thông báo phải hoàn thành trước 8 giờ sáng ngày hôm sau. Thời gian lưu trú theo quy định không quá 30 ngày.

Người dân có thể thực hiện thủ tục bằng nhiều hình thức như gọi điện thoại, gửi thư điện tử, thông báo qua trang thông tin điện tử của cơ quan đăng ký cư trú, Cổng Dịch vụ công quốc gia, ứng dụng VNeID hoặc phần mềm thông báo lưu trú. Nhờ đó, người dân không bắt buộc phải trực tiếp đến trụ sở công an như trước đây.

Theo Bộ Công an, quy định mới nhằm bảo đảm thông tin về nơi ở thực tế của công dân luôn được cập nhật đầy đủ, chính xác, phục vụ hiệu quả công tác quản lý cư trú, phòng ngừa tội phạm, bảo đảm an ninh, trật tự, đồng thời hỗ trợ công tác cứu hộ, cứu nạn và xây dựng các chính sách an sinh xã hội.

Bộ Công an cũng khẳng định việc thông báo lưu trú được thiết kế theo hướng đơn giản, không thu lệ phí, ưu tiên thực hiện trên môi trường điện tử, qua đó tạo thuận lợi cho người dân trong quá trình thực hiện nghĩa vụ theo quy định của pháp luật.