Thói quen này khi uống nước có nguy cơ gây ung thư ngang ngửa với bia rượu

Trong đời sống hàng ngày, nhiều người có thói quen uống trà, cà phê hay các loại nước nóng ngay khi vừa pha xong. Cảnh “vừa thổi vừa xuýt xoa” đã trở nên quen thuộc, đặc biệt trong những ngày lạnh hoặc khi trò chuyện, tiếp khách.

Tuy nhiên, các nghiên cứu khoa học cho thấy, thói quen này nếu lặp lại trong thời gian dài có thể làm tăng nguy cơ ung thư thực quản, mức độ nguy hiểm được ví là “một chín một mười” so với rượu bia nếu không kiểm soát tốt.

Theo nhiều nghiên cứu được tổng hợp trên Times of India, đồ uống có nhiệt độ trên 65 độ C có nguy cơ ung thư thực quản cao hơn. Nguyên nhân không nằm ở bản thân trà hay cà phê, mà đến từ tác động nhiệt trực tiếp và lặp đi lặp lại lên niêm mạc thực quản.

Khi uống đồ uống quá nóng, lớp niêm mạc thực quản dễ bị tổn thương vi thể. Nếu tình trạng này diễn ra thường xuyên, các tổn thương sẽ không có đủ thời gian phục hồi hoàn toàn, dẫn đến viêm mạn tính. Quá trình viêm kéo dài buộc các tế bào phải tăng tốc độ tái tạo, làm gia tăng nguy cơ xảy ra sai sót trong vật liệu di truyền - tiền đề cho sự hình thành tế bào ung thư.

Năm 2016, Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế (IARC), trực thuộc Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), đã tiến hành đánh giá tổng hợp các bằng chứng khoa học liên quan đến đồ uống nóng. Kết quả cho thấy, việc uống đồ uống ở nhiệt độ rất cao được xếp vào nhóm 2A - “có khả năng gây ung thư cho người”.

Đáng chú ý, IARC nhấn mạnh rằng yếu tố nguy cơ nằm ở nhiệt độ, chứ không phải ở thành phần hóa học của trà, cà phê hay các loại đồ uống tương tự. Điều này có nghĩa là ngay cả những thức uống được coi là có lợi cho sức khỏe, nếu dùng sai cách, vẫn có thể trở thành mối nguy hại.

Nhiều nghiên cứu quan sát quy mô lớn tại các khu vực có thói quen uống trà nóng từ lâu đời cho thấy mối liên quan rõ rệt giữa việc uống đồ uống rất nóng và ung thư biểu mô tế bào vảy thực quản - một dạng ung thư phổ biến ở cơ quan này.

Ở nhóm người thường xuyên uống nước nóng ngay sau khi pha, nguy cơ mắc ung thư thực quản cao hơn đáng kể so với nhóm để đồ uống nguội bớt. Các nhà khoa học cho rằng, việc tiếp xúc nhiệt độ cao trong nhiều năm giống như một dạng “kích thích cơ học” liên tục, khiến thực quản không có cơ hội phục hồi hoàn toàn.

Các chuyên gia lưu ý rằng, nhiệt độ đồ uống không phải yếu tố duy nhất. Nguy cơ ung thư thực quản còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác như tần suất uống, thời gian duy trì thói quen, chế độ ăn uống, môi trường sống, cũng như các hành vi nguy cơ cao khác.

Trong đó, hút thuốc lá và uống nhiềurượu bia được coi là những nguyên nhân mạnh hơn nhiều gây ung thư thực quản. Khi kết hợp với thói quen uống đồ uống rất nóng, các yếu tố này có thể cộng hưởng, làm nguy cơ tổng thể tăng lên đáng kể. Đây là lý do ở một số khu vực, tỷ lệ ung thư thực quản luôn ở mức cao trong nhiều thập kỷ.

Từ góc độ y tế dự phòng, các chuyên gia cho rằng việc giảm nguy cơ không hề phức tạp. Chỉ cần thay đổi một vài thói quen nhỏ, người dân đã có thể bảo vệ thực quản tốt hơn.

Các chuyên gia khuyến cáo nên để đồ uống nguội bớt vài phút trước khi sử dụng, tránh uống ngay khi còn bốc hơi để hạn chế tác động nhiệt trực tiếp lên niêm mạc. Khi uống, nên nhấp từng ngụm nhỏ thay vì uống nhanh, giúp cơ thể thích nghi dần với nhiệt độ của đồ uống. Bên cạnh đó, cần hạn chế việc kết hợp thói quen uống đồ nóng với hút thuốc lá hoặc sử dụng rượu bia, bởi sự cộng hưởng này có thể làm tăng nguy cơ tổn thương đường tiêu hóa.

Việc duy trì một chế độ ăn uống lành mạnh, giàu rau xanh, trái cây và chất xơ cũng đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ sức khỏe lâu dài, góp phần giảm thiểu những tác động tiêu cực từ các thói quen sinh hoạt hằng ngày.

Ung thư thực quản không hình thành trong ngày một ngày hai, mà thường là kết quả của những tác động nhỏ, lặp đi lặp lại trong nhiều năm. Thói quen uống trà hay cà phê quá nóng, tưởng chừng vô hại, thực chất có thể âm thầm làm tổn thương cơ thể.

Các chuyên gia nhấn mạnh, thay đổi thói quen sinh hoạt sớm chính là cách đơn giản và ít tốn kém nhất để giảm nguy cơ ung thư. Đôi khi, chờ thêm vài phút trước khi uống lại có thể mang ý nghĩa bảo vệ sức khỏe lâu dài.