Thông tin mới nhất về tuyến đường sắt gần 290.000 tỷ đi qua 6 tỉnh, thành miền Bắc

Bộ Xây dựng vừa có văn bản gửi Bộ Tài chính về nhu cầu bố trí kế hoạch vốn và khả năng hấp thụ vốn đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030 đối với dự án đầu tư xây dựng tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng.

Theo tính toán của Bộ Xây dựng, tổng nhu cầu vốn đăng ký cho dự án trong giai đoạn 2026-2030 là 224.586 tỷ đồng, gồm 94.507 tỷ đồng vốn đối ứng và 130.079 tỷ đồng vốn vay.

Cụ thể, nhu cầu vốn năm 2026 là 15.110 tỷ đồng, phục vụ công tác giải phóng mặt bằng, khảo sát và lập thiết kế kỹ thuật. Năm 2027, dự án dự kiến cần 33.043 tỷ đồng để tiếp tục giải phóng mặt bằng, lựa chọn nhà thầu và triển khai khởi công xây dựng. Sang năm 2028, nhu cầu vốn tăng lên 73.194 tỷ đồng, tập trung cho công tác giải phóng mặt bằng và thi công xây dựng.

Trong năm 2029, dự án cần 59.346 tỷ đồng để đẩy mạnh thi công xây dựng và mua sắm thiết bị. Đến năm 2030, nhu cầu vốn dự kiến là 43.893 tỷ đồng, phục vụ việc cơ bản hoàn thành thi công xây dựng, lắp đặt thiết bị và chạy thử.

Bộ Xây dựng cho biết tiến độ phân bổ vốn được xây dựng trên cơ sở kế hoạch triển khai tổng thể của dự án với mục tiêu phấn đấu cơ bản hoàn thành vào năm 2030. Trong đó, nhu cầu vốn sẽ tập trung lớn vào công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư trong giai đoạn 2027-2028. Giai đoạn 2028-2030 là thời kỳ cao điểm giải ngân cho các hạng mục thi công xây lắp và thiết bị.

So với mức vốn trung hạn 148.478 tỷ đồng đăng ký cho dự án trong giai đoạn 2026-2030 mà Bộ Xây dựng đề xuất với Bộ Tài chính tại Văn bản số 12402/BXD-KHTC ngày 7/8/2026, tổng nhu cầu vốn tính toán mới cao hơn 76.108 tỷ đồng.

Để bảo đảm các mốc tiến độ theo chỉ đạo của Chính phủ tại Nghị quyết số 127/NQ-CP ngày 13/5/2025, Bộ Xây dựng đã xây dựng nhu cầu kế hoạch vốn năm 2026 cho dự án ở mức khoảng 33.313 tỷ đồng.

Theo Bộ Xây dựng, tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng là dự án đường sắt điện khí hóa mới, có quy mô lớn và tính chất kỹ thuật phức tạp. Đây cũng là dự án lần đầu tiên được triển khai tại Việt Nam, trong khi chủ đầu tư, đơn vị tư vấn và nhà thầu trong nước chưa có nhiều kinh nghiệm. Do đó, dự án cần sự tham gia, hỗ trợ của các đơn vị tư vấn và nhà thầu quốc tế trong quá trình lập báo cáo nghiên cứu khả thi cũng như các bước triển khai tiếp theo.

Thực tế, trong quá trình lập báo cáo nghiên cứu khả thi, đơn vị tư vấn hỗ trợ kỹ thuật của Trung Quốc (Viện 4) đã phải xử lý nhiều vấn đề kỹ thuật phát sinh. Đáng chú ý, kết quả nghiên cứu phát hiện nhiều đoạn tuyến đi cắt qua hoặc chạy song song với các đới đứt gãy địa chất như đới đứt gãy sông Hồng, sông Lô và sông Chảy, đòi hỏi phải nghiên cứu điều chỉnh hướng tuyến.

Bên cạnh đó, một số đoạn tuyến và vị trí nhà ga cũng cần được điều chỉnh cục bộ để phù hợp với địa hình thực tế, phương án tiếp cận và định hướng phát triển đô thị. Những yếu tố này ảnh hưởng đến tiến độ triển khai dự án, đồng thời tác động đến khả năng hấp thụ nguồn vốn đã được bố trí.

Trước tình hình trên, tại Văn bản số 11395/BXD-KHTC ngày 22/7/2026, Bộ Xây dựng đã báo cáo, kiến nghị Thủ tướng Chính phủ điều chỉnh giảm 29.189 tỷ đồng vốn chưa có nhu cầu sử dụng và không có khả năng giải ngân trong năm 2026. Việc điều chỉnh nhằm bảo đảm nguồn vốn phù hợp với tiến độ triển khai thực tế, tránh lãng phí nguồn lực đầu tư khi dự án chưa có nhu cầu sử dụng vốn.

Từ những khó khăn nêu trên, Bộ Xây dựng nhận định khả năng hấp thụ vốn của dự án sẽ được xác định chính xác hơn khi các gói thầu xây lắp bắt đầu triển khai. Vì vậy, trước mắt, Bộ chưa đề nghị bổ sung vốn trung hạn cho dự án trong giai đoạn 2026-2030.

Được biết, dự án đầu tư xây dựng tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng được Quốc hội phê duyệt chủ trương đầu tư tại Nghị quyết số 187/2025/QH15. Dự án thành phần đầu tiên được khởi công từ tháng 12/2025, đánh dấu bước triển khai thực tế của một trong những dự án hạ tầng giao thông quy mô lớn tại khu vực phía Bắc.

Ngày 24/8/2026, Quốc hội thông qua nghị quyết điều chỉnh chủ trương đầu tư dự án. Theo phương án điều chỉnh, điểm đầu tuyến nằm tại vị trí nối ray qua biên giới thuộc tỉnh Lào Cai, điểm cuối tại ga Nam Hải Phòng, TP. Hải Phòng. Tuyến chính có chiều dài khoảng 363km, trong khi tổng chiều dài các tuyến nhánh khoảng 63km.

Tuyến đường sắt đi qua địa phận 6 tỉnh, thành phố gồm Lào Cai, Phú Thọ, Hà Nội, Bắc Ninh, Hưng Yên và Hải Phòng. Dự án được đầu tư đường đôi trên đoạn từ ga Bắc Hồng đến ga Nam Hải Phòng và đoạn từ ga Yên Viên đến ga Gia Lâm; các đoạn tuyến còn lại sử dụng đường đơn.

Tuyến sử dụng khổ đường sắt 1.435mm, phục vụ vận chuyển chung cả hành khách và hàng hóa. Tốc độ thiết kế đạt 160km/h trên đoạn từ Lào Cai đến ga Nam Hải Phòng, 120km/h tại khu vực đầu mối TP. Hà Nội và 80km/h trên các tuyến còn lại.

Theo phương án điều chỉnh, dự án dự kiến sử dụng khoảng 2.075ha đất, với khoảng 25.544 người dân thuộc diện phải tái định cư. Tổng mức đầu tư sơ bộ được nâng lên 289.339 tỷ đồng, tăng hơn 86.000 tỷ đồng so với mức 203.200 tỷ đồng được phê duyệt trước đó.