Thủ tướng chỉ đạo nóng về dự án đường sắt trọng điểm 8,4 tỷ USD đi qua 6 tỉnh, thành

Thủ tướng lưu ý gì với dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng?

Ngày 8/7, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng chủ trì phiên họp Chính phủ chuyên đề xây dựng pháp luật tháng 7 để cho ý kiến đối với nhiều dự án luật, báo cáo, tờ trình quan trọng chuẩn bị trình Quốc hội tại các kỳ họp sắp tới. Trong đó, một trong những nội dung đáng chú ý là Tờ trình điều chỉnh chủ trương đầu tư xây dựng tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng - một trong hai dự án đường sắt trọng điểm quốc gia.

Đối với dự án này, Thủ tướng nhấn mạnh đây là dự án lớn, mới, phức tạp, có tổng mức đầu tư rất lớn. Vì vậy, quá trình triển khai phải đánh giá tổng thể các yếu tố, rà soát kỹ chi phí, suất đầu tư, bảo đảm hiệu quả kinh tế - tài chính, tránh thất thoát, lãng phí, đồng thời phù hợp với định hướng tự chủ chiến lược về phát triển công nghiệp đường sắt.

Liên quan đến tiến độ triển khai các dự án đường sắt trọng điểm, theo thông tin Bộ Tài chính công bố chiều 8/7, đến hết tháng 6, hai dự án gồm đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam và tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng mới giải ngân ở mức thấp, trong khi được giao tổng kế hoạch vốn khoảng 101.000 tỷ đồng, chiếm 75,6% kế hoạch vốn năm 2026 của Bộ Xây dựng, nên ảnh hưởng lớn đến tỷ lệ giải ngân chung của bộ cũng như các dự án trọng điểm quốc gia.

Cụ thể, Dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam đã giải ngân 1.068,8 tỷ đồng, tương đương 2% kế hoạch vốn được giao là 56.846,1 tỷ đồng. Trong khi đó, Dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng giải ngân 1.193,4 tỷ đồng, đạt 2,5% kế hoạch vốn 48.103,8 tỷ đồng.

Theo Bộ Tài chính, đến hết tháng 6, các dự án giao thông trọng điểm đã giải ngân 59.288,6 tỷ đồng, tương đương 24,2% kế hoạch vốn được phân bổ là 245.053,2 tỷ đồng. Trên phạm vi cả nước, vốn đầu tư công giải ngân đạt 356.935,1 tỷ đồng, tương đương 35,5% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao. So với cùng kỳ năm 2025, số vốn giải ngân tăng 38.361,9 tỷ đồng nhưng tỷ lệ giải ngân thấp hơn 0,5%.

Trường hợp không tính khoản 32.511,3 tỷ đồng, tương đương 5% kế hoạch vốn đầu tư công của ngân sách địa phương được tiết kiệm để dự kiến đầu tư tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, tỷ lệ giải ngân cả nước đạt 36,7% trên tổng kế hoạch vốn 972.074,7 tỷ đồng do Thủ tướng giao.

Để đẩy nhanh tiến độ giải ngân, các bộ, ngành và địa phương được yêu cầu phát huy trách nhiệm của người đứng đầu, chủ động tháo gỡ khó khăn, đẩy nhanh công tác giải phóng mặt bằng và bảo đảm nguồn cung vật liệu xây dựng theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ.

Trước đó, Bộ Xây dựng cho biết đang hoàn thiện dự thảo Thông tư ban hành định mức xây dựng riêng cho dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng. Đây là cơ sở pháp lý quan trọng để xác định tổng mức đầu tư và quản lý chi phí cho đại dự án hạ tầng có tổng vốn lên đến 203.231 tỷ đồng (tương đương khoảng 8,4 tỷ USD), đi qua 6 tỉnh, thành phố miền Bắc.

Ngoài chỉ đạo với dự án đường sắt trọng điểm, đối với Tờ trình quyết định chủ trương đầu tư dự án đường Vành đai 5 - Vùng Thủ đô Hà Nội, cũng tại phiên họp, Thủ tướng đánh giá đây là công trình quan trọng giai đoạn 2026-2030, đi qua 7 tỉnh, thành phố với quy mô đặc biệt lớn nên phải trình Quốc hội quyết định chủ trương đầu tư. Thủ tướng yêu cầu đánh giá kỹ để lựa chọn hình thức đầu tư phù hợp, rà soát suất đầu tư, cân đối nguồn vốn ngân sách Trung ương và địa phương, đồng thời nghiên cứu hình thức hợp tác công tư.

Thủ tướng yêu cầu hoàn thiện thể chế, tránh chồng chéo và tạo động lực phát triển

Bên cạnh nội dung liên quan đến các dự án hạ tầng trọng điểm, Thủ tướng còn cho ý kiến đối với nhiều dự án luật, báo cáo và tờ trình quan trọng.

Đối với dự án Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi), Thủ tướng yêu cầu rà soát để bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ với hệ thống pháp luật; không phát sinh các quy trình hành chính song song hoặc chồng chéo thẩm quyền giữa cấp tỉnh và cơ quan quản lý đất đai tại địa phương, đặc biệt trong việc chuyển nhượng dự án với quy định về giao đất, cho thuê đất theo Luật Đất đai.

Với dự án Luật Nhà ở (sửa đổi), Thủ tướng đề nghị bám sát và thể chế hóa đầy đủ chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm về chính sách nhà ở xã hội và nhà ở cho thuê; nghiên cứu bổ sung cơ chế, quy trình chuẩn trong giải quyết thủ tục hành chính về nhà ở; xây dựng các cơ chế, chính sách đặc thù, đột phá đối với các loại hình nhà ở, nhất là nhà ở cho thuê; hoàn thiện quy định về Quỹ nhà ở quốc gia theo hướng phân cấp cho địa phương và bảo đảm tính khả thi, tránh chồng chéo với các quy định hiện hành.

Đối với dự án Bộ luật Hình sự (sửa đổi), Thủ tướng giao Bộ Công an chủ trì, phối hợp nghiên cứu, tiếp thu tối đa ý kiến của các chuyên gia, nhà khoa học và chọn lọc kinh nghiệm quốc tế để hoàn thiện dự thảo. Trong đó, cần đánh giá đầy đủ hơn tác động của việc mở rộng phạm vi chịu trách nhiệm hình sự của pháp nhân thương mại đối với công tác phòng, chống tội phạm và phát triển kinh tế - xã hội, đặc biệt trong lĩnh vực ngân hàng, tín dụng; đồng thời tránh tạo rào cản pháp lý đối với dữ liệu, công nghệ số và đổi mới sáng tạo.

Chính phủ cũng thống nhất đổi tên dự án "Luật Đô thị đặc biệt" thành "Luật Phát triển đô thị", bảo đảm phản ánh đúng nội dung và phù hợp với việc mở rộng phạm vi áp dụng đối với TP.HCM, các thành phố trực thuộc Trung ương và các khu kinh tế đặc biệt. Thủ tướng lưu ý cần nghiên cứu kỹ vấn đề ủy quyền lập pháp của địa phương và tuân thủ tối đa các chủ trương của Trung ương liên quan đến ngân sách và thuế.

Đối với Hồ sơ chính sách Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi), Chính phủ cơ bản thống nhất thông qua các chính sách lớn gồm quản lý an toàn thực phẩm dựa trên kiểm soát nguy cơ theo chuỗi cung ứng; cải cách phương thức quản lý và cơ chế kiểm tra thực phẩm trên thị trường; số hóa, xây dựng hệ thống thông tin dữ liệu an toàn thực phẩm quốc gia liên thông; nâng cao hiệu quả quản lý thức ăn đường phố và loại hình cung cấp suất ăn tập thể. Thủ tướng giao Bộ Y tế chủ trì xây dựng dự án luật theo quy định để trình Chính phủ xem xét, trình Quốc hội tại kỳ họp thứ 2.

Ngoài ra, Thủ tướng cũng yêu cầu rà soát định hướng hợp nhất Luật Ngân sách nhà nước và Luật Đầu tư công, nghiên cứu các quy định đột phá về chi ngân sách cho khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; đồng thời rà soát các quy định về thuế, đấu thầu, đấu giá, đầu tư để bảo đảm thể chế hóa đầy đủ các chủ trương của Đảng.

Kết luận phiên họp, Thủ tướng đề nghị các bộ trưởng, trưởng ngành ưu tiên trực tiếp phụ trách, tập trung nguồn lực và chịu trách nhiệm chính đối với công tác xây dựng, hoàn thiện thể chế của ngành mình. Thủ tướng nhấn mạnh cần thay đổi mạnh mẽ tư duy xây dựng chính sách pháp luật, không vì lợi ích cục bộ, lợi ích ngành làm ảnh hưởng đến sự phát triển chung.

Theo Thủ tướng, chính sách pháp luật phải tăng cường phân cấp, phân quyền, phân bổ nguồn lực và tạo điều kiện thuận lợi hơn cho người dân, doanh nghiệp, thay vì phát sinh thêm thủ tục hoặc đẩy rủi ro xuống cơ sở. Thể chế phải tạo đột phá, là nền tảng cho phát triển không chỉ trong năm nay mà còn trong nhiều năm tới.

Bộ Tư pháp được giao chủ trì nghiên cứu sửa đổi Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật nhằm khắc phục các điểm nghẽn trong quá trình xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật. Đối với các văn bản chậm ban hành, đến hết ngày 7/7 còn 22 nghị định quy định chi tiết các luật, nghị quyết của Quốc hội đã có hiệu lực nhưng chưa được ban hành. Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành phối hợp chặt chẽ với Văn phòng Chính phủ để chấm dứt tình trạng chậm ban hành văn bản, nhất là các văn bản đã có hiệu lực, không để xảy ra khoảng trống pháp lý.