Hơn 223.000 tỷ đồng vốn đầu tư công: 2 dự án đường sắt mới giải ngân hơn 1%, nhiều công trình vẫn ì ạch

Theo Báo Đấu thầu, bức tranh triển khai các dự án trọng điểm quốc gia đang cho thấy sự phân hóa rõ nét. Cập nhật từ các địa phương đến ngày 1/7/2026, 31 dự án quan trọng quốc gia và trọng điểm được bố trí tổng kế hoạch vốn hơn 223.100 tỷ đồng.

Sau thời gian tập trung tháo gỡ khó khăn, nhiều dự án đã cải thiện đáng kể tiến độ thi công cũng như khả năng hấp thụ vốn. Tuy nhiên, vẫn còn một số dự án chậm triển khai, khiến tỷ lệ giải ngân ở mức rất thấp.

Nhiều dự án vẫn "tắc" vốn

Nhóm dự án ghi nhận tiến độ tích cực chủ yếu là những công trình đã cơ bản hoàn thành công tác giải phóng mặt bằng và chủ động được nguồn vật liệu.

Đơn cử, cao tốc Hữu Nghị - Chi Lăng dự kiến hoàn thành vào tháng 12/2026. Đến nay, khối lượng thi công đã đạt khoảng 99% kế hoạch, trong khi giải ngân đạt khoảng 80% kế hoạch vốn năm.

Tương tự, cao tốc Dầu Giây - Tân Phú đã triển khai thi công các hạng mục cầu sau khi được bàn giao mặt bằng từ tháng 4/2026. Dù mới tiếp nhận khoảng một nửa chiều dài tuyến, dự án vẫn giải ngân khoảng 75% kế hoạch, cao hơn mức bình quân chung.

Tại Vành đai 4 - Vùng Thủ đô Hà Nội, các dự án thành phần cũng duy trì tiến độ tích cực. Trong đó, dự án thành phần 3 đạt khoảng 96% khối lượng kế hoạch và giải ngân khoảng 86%, còn dự án thành phần 2.1 đạt khoảng 73% kế hoạch vốn.

Trái ngược với nhóm trên, nhiều dự án dù vẫn duy trì thi công nhưng tỷ lệ giải ngân còn rất thấp. Điển hình là cao tốc Khánh Hòa - Buôn Ma Thuột giai đoạn 1, khi cả ba dự án thành phần đều mới giải ngân từ 4 - 16% kế hoạch vốn năm dù tiến độ thi công cơ bản đáp ứng yêu cầu.

Tình trạng tương tự diễn ra tại cao tốc Châu Đốc - Cần Thơ - Sóc Trăng giai đoạn 1. Ngoại trừ dự án thành phần 2 đạt khoảng 70% kế hoạch, các dự án thành phần còn lại mới giải ngân từ 7-14%.

Cao tốc TP. HCM - Mộc Bài mới giải ngân khoảng 1% kế hoạch vốn năm do đang trong quá trình lựa chọn nhà đầu tư và chậm bàn giao mặt bằng. Trong khi đó, cao tốc Gia Nghĩa - Chơn Thành vẫn chưa thể giải ngân vì chưa tổ chức thi công.

Tại 2 dự án đường sắt quy mô lớn, tiến độ giải ngân cũng ì ạch. Đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam được bố trí 56.800 tỷ đồng nhưng mới giải ngân khoảng 611 tỷ đồng, tương đương 1,08% kế hoạch. Tương tự, đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng mới giải ngân khoảng 506 tỷ đồng, đạt 1,14% trong tổng số 44.300 tỷ đồng được giao.

Theo các địa phương, nguyên nhân chủ yếu đến từ nền đường vẫn trong thời gian gia tải chờ lún, thiếu cát đắp nền, phải thu hồi giá trị tạm ứng hoặc chịu tác động của thời tiết. Bên cạnh đó, chi phí nhân công tăng khoảng 30 - 40%, trong khi giá nhiều loại vật liệu xây dựng cũng tăng 25 - 40%, tiếp tục gây áp lực lên tiến độ thi công.

Áp lực giải ngân dồn vào nửa cuối năm

Việc nhiều dự án vẫn giải ngân ì ạch đồng nghĩa áp lực sẽ dồn vào những tháng cuối năm trong bối cảnh Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng đã yêu cầu các bộ, ngành và địa phương quyết tâm hoàn thành toàn bộ kế hoạch vốn ngân sách Trung ương trong năm 2026.

Khối lượng vốn khổng lồ này cũng mở ra một "mùa cao điểm" doanh thu đối với nhóm doanh nghiệp xây dựng hạ tầng, vật liệu xây dựng và các ngành liên quan. Khi tiến độ các dự án được đẩy nhanh, doanh thu và lợi nhuận của các nhà thầu sẽ không còn dừng ở kỳ vọng mà bắt đầu bước vào giai đoạn hiện thực hóa trên báo cáo tài chính.

Tuy nhiên, trên thị trường chứng khoán, nhiều cổ phiếu đầu tư công vẫn chưa có diễn biến tích cực tương xứng với kỳ vọng về tiến độ giải ngân. Các mã như HHV, VCG, FCN, CTD... vẫn giao dịch quanh vùng đáy nhiều tháng qua.

Khi tiến độ giải ngân được cải thiện trong những tháng cuối năm, kết quả kinh doanh của các doanh nghiệp xây dựng hạ tầng và vật liệu có thể trở thành chất xúc tác giúp nhóm cổ phiếu này thu hút dòng tiền trở lại.