Thủ tướng: Đảm bảo quyền tài sản của người dân khi cải tạo nhà ở hết hạn

Chuyển đổi tư duy từ bắt buộc phải sở hữu nhà sang có nơi ở lâu dài

Chiều 19/8, các đại biểu Quốc hội tiếp tục thảo luận tại tổ về định hướng chính sách sửa đổi Luật Đất đai năm 2024, Luật Nhà ở năm 2023 và Luật Kinh doanh bất động sản.

Phát biểu tại tổ, đề cập đến dự án Luật Nhà ở (sửa đổi), Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh quan điểm, Nhà nước tạo điều kiện để công dân thực hiện quyền có nơi ở.

“Chúng ta cố gắng chuyển đổi tư duy từ bắt buộc phải sở hữu nhà sang có nơi ở lâu dài. Để tiếp cận việc đó, bắt buộc phải xử lý một trong những vấn đề quan trọng nhất là phát triển nhà ở cho thuê, nhà ở xã hội”, Thủ tướng nói.

Dự án Luật Nhà ở (sửa đổi) đã quy định 4 loại hình nhà ở, gồm: nhà ở thương mại, nhà ở cho thuê, nhà ở công vụ và nhà ở chính sách. Trong nhà ở thương mại, phân khúc nào cũng phải đáp ứng tiêu chí, điều kiện đầy đủ để đảm bảo điều kiện ở của người dân cho nhiều đối tượng khác nhau.

Theo đó, tập trung phát triển nhà ở cho thuê bằng các hình thức như đầu tư bằng vốn Nhà nước để cho thuê, đầu tư không bằng vốn Nhà nước, nhà lưu trú cho công nhân ở các khu công nghiệp, và nhà lưu trú cho chuyên gia, người lao động ngoài khu công nghiệp.

Đề cập đến vấn đề rất lớn, được nhiều đại biểu quan tâm, là thời hạn sử dụng nhà chung cư gắn với niên hạn công trình, Thủ tướng nhấn mạnh tinh thần “phải làm rõ với nhau là không có nhà nào ở vĩnh viễn được”. Theo đó, kể cả nhà ở bình thường, đến thời hạn cũng phải kiểm tra, nếu không đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật, phải tiến hành xây dựng lại.

Theo người đứng đầu Chính phủ, nếu quy hoạch tiếp tục là đất nhà ở thì xây lại, nhưng các quyền tài sản đi kèm phải được pháp luật bảo vệ, thực hiện nghĩa vụ tài chính để xây mới theo quy định.

“Quyền tài sản được bảo vệ, nhưng tiêu chuẩn kỹ thuật của căn hộ chung cư phải theo quy định an toàn. Nếu kiểm định đảm bảo an toàn thì tiếp tục gia hạn sử dụng. Nếu không đảm bảo an toàn, vì tính mạng người dân, chúng ta phải có biện pháp cải tạo, xây dựng mới lại”, Thủ tướng nói.

Theo ông, luật phải quy định rõ ràng nội dung này để người dân và thị trường yên tâm, tránh cách hiểu lầm rằng, đến thời hạn đó là đập bỏ và mất hết quyền lợi.

Đồng thời, Thủ tướng cũng lưu ý, các chính sách ưu đãi phải tiếp cận cả bên cung và bên cầu, vừa hỗ trợ nhà đầu tư xây dựng, vừa hỗ trợ người thuê, người mua tiếp cận một cách đồng bộ.

Không lo chung cư có thời hạn thành “tiêu sản”

Nêu ý kiến trước đó, đại biểu Vũ Văn Tiến - Ủy viên chuyên trách Ủy ban Văn hóa và Xã hội cho rằng, không nên sử dụng khái niệm “chung cư có thời hạn”. Theo ông, nếu sử dụng khái niệm này, có thể gây tâm lý hoang mang, khiến người mua lầm tưởng căn hộ là “tiêu sản” mau hết hạn, thay vì là tài sản lâu dài. Điều này cũng có thể làm giảm sức hút của loại hình nhà ở này đối với người có nhu cầu.

Từ phân tích trên, đại biểu đề nghị thời hạn sử dụng công trình phải được tách khỏi thời hạn sở hữu căn hộ gắn với quyền sử dụng đất chung, qua đó bảo đảm quyền lợi của người mua căn hộ.

"Việc phá dỡ chỉ được thực hiện trên cơ sở kiểm định, quyết định hợp pháp, phương án bồi thường hoặc tái định cư và bảo đảm quyền khiếu nại, khởi kiện của các chủ sở hữu", ông Tiến nêu quan điểm.

Trao đổi về vấn đề này, ông Lê Ngọc Châu - Bí thư Thành ủy, Trưởng đoàn đại biểu Quốc hội TP. Hải Phòng cho rằng, đây là vấn đề mới được đề cập, liên quan đến quyền sở hữu nhà ở, đất ở và các hình thức sở hữu. Hội nghị Trung ương 3 vừa qua cũng bàn về vấn đề này và có nhiều ý kiến tham gia.

Theo ông Châu, đối với chung cư, có thể có hai loại. Loại chung cư đang có hiện nay có thể được gắn với quyền sở hữu đất và việc sở hữu không giới hạn thời gian.

Trong khi đó, tới đây, có thể có loại hình mà đất ở được sở hữu vĩnh viễn nhưng nhà ở, chẳng hạn chung cư, thì có thời hạn. Loại thứ hai, có thể là cả đất và nhà đều được sở hữu có thời hạn.

Ông Lê Ngọc Châu cho rằng, đây là vấn đề mới, do đó cần có cách tiếp cận phù hợp về mặt nhận thức. “Tiền nào của nấy”, nhấn mạnh điều này, ông Châu lưu ý, không nên lo ngại rằng, loại hình này sẽ trở thành “tiêu sản”. Điều này cũng nhằm để thực hiện chủ trương chung, chuyển từ quyền sở hữu nhà ở, đất ở sang quyền được tiếp cận với nhà ở, đất ở, theo ông Lê Ngọc Châu.