Trái Đất có hộp đen: Điều gì đang được thiết bị này âm thầm ghi lại?

Theo thông tin từ tổ chức phi lợi nhuận Rouser Lab, đơn vị khởi xướng dự án, Earth’s Black Box sẽ được lắp đặt hoàn chỉnh gần thị trấn Queenstown, phía tây đảo Tasmania (Australia), vào cuối năm 2026. Công trình có chiều dài 16 m, cao 4 m, được chế tạo từ thép gia cường và bê tông nhằm chống chịu các thảm họa tự nhiên cũng như những tác động cực đoan từ môi trường.

Ý tưởng về Hộp đen Trái Đất lần đầu được công bố tại Hội nghị khí hậu COP26 năm 2021. Dự án lấy cảm hứng từ hộp đen trên máy bay – thiết bị lưu giữ dữ liệu chuyến bay để phục vụ điều tra sau tai nạn. Tuy nhiên, thay vì ghi lại những phút cuối của một chuyến bay, Earth’s Black Box được tạo ra để ghi nhận toàn bộ hành trình nhân loại đối mặt với cuộc khủng hoảng khí hậu toàn cầu.

Bên trong công trình là hệ thống lưu trữ dữ liệu hoạt động liên tục bằng nguồn điện từ 36 tấm pin mặt trời được bảo vệ bằng kính cường lực. Dữ liệu sẽ được thu thập từ nhiều nguồn khác nhau trên thế giới, bao gồm các cơ quan khí tượng, cơ quan vũ trụ, trường đại học và các tổ chức nghiên cứu môi trường. Ngoài những chỉ số khoa học như nhiệt độ toàn cầu, nồng độ CO₂ trong khí quyển, mực nước biển hay mức độ axit hóa đại dương, hệ thống còn lưu trữ các bài phát biểu chính trị, tin tức, nghiên cứu học thuật và nội dung truyền thông liên quan đến biến đổi khí hậu.

Rouser Lab mô tả đây không phải là một kho lưu trữ tĩnh mà là một “hồ sơ sống” (living archive). Dữ liệu mới sẽ liên tục được cập nhật, tạo thành dòng thời gian phản ánh cả những hành động lẫn sự chậm trễ của nhân loại trong cuộc chiến chống biến đổi khí hậu.

Giải thích về khoảng thời gian kéo dài từ khi công bố đến lúc triển khai thực tế, ông Jonathan Kneebone, Giám đốc nghệ thuật của dự án, cho biết: “Trong suốt 5 năm qua, chúng tôi đã không ngừng phát triển thiết kế, hệ thống lưu trữ dữ liệu, nguồn tư liệu, nền tảng web – đồng thời xây dựng các mô hình tài chính để duy trì dự án trong tương lai”.

Theo nhóm phát triển, Tasmania được lựa chọn nhờ tính ổn định về địa chất và chính trị. Công trình được đặt trên nền đá granite có niên đại hàng trăm triệu năm và được thiết kế để chống chịu lốc xoáy, động đất, hỏa hoạn, lũ lụt cũng như các hình thức tấn công từ bên ngoài.

Dù một số chuyên gia cho rằng hiện nay đã tồn tại nhiều cơ sở dữ liệu khí hậu mở trên toàn cầu, những người ủng hộ dự án tin rằng giá trị lớn nhất của Earth’s Black Box nằm ở tính biểu tượng. Công trình không chỉ là kho lưu trữ dữ liệu mà còn là lời nhắc nhở hữu hình về trách nhiệm của thế hệ hiện tại đối với tương lai của hành tinh.

Khi hoàn thành, Earth’s Black Box sẽ trở thành một trong những kho lưu trữ môi trường độc đáo nhất thế giới. Nếu một ngày nào đó các thế hệ tương lai nhìn lại những gì được ghi chép trong khối thép khổng lồ này, họ sẽ có cơ hội hiểu rõ hơn cách nhân loại đã phản ứng trước một trong những thách thức lớn nhất của thế kỷ XXI – cuộc khủng hoảng khí hậu toàn cầu.