Trung Quốc thoát giảm phát nhờ xung đột Trung Đông

Kỷ lục mới về lạm phát giá bán buôn ở Trung Quốc sau gần 4 năm

Giá bán buôn tại Trung Quốc vào tháng 5 năm 2026 đã tăng với tốc độ nhanh nhất trong gần 4 năm qua, chủ yếu do chi phí nguyên liệu thô tăng vọt vì cuộc chiến giữa liên quân Mỹ - Israel với Iran và làn sóng đầu tư vào trí tuệ nhân tạo (AI), trong khi lạm phát tiêu dùng thấp hơn dự báo.

Theo số liệu do Cục Thống kê Quốc gia Trung Quốc (NBS) công bố ngày thứ Tư (9/6), chỉ số giá sản xuất (PPI) đã tăng 3,9% so với cùng kỳ năm ngoái, mức cao nhất kể từ tháng 7 năm 2022, vượt mức dự báo 3,8% của các nhà kinh tế và cao hơn mức 2,8% của tháng 4.

Giá bán buôn đã quay trở lại đà tăng từ tháng 3 khi chi phí đầu vào tăng mạnh do xung đột ở Trung Đông, giúp Trung Quốc - nền kinh tế lớn thứ 2 thế giới thoát khỏi giai đoạn giảm phát kéo dài nhất trong nhiều thập kỷ qua. Chiến sự Iran làm tắc nghẽn hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz, gây gián đoạn dòng chảy năng lượng và nguyên liệu thô.

Ngoài chi phí hàng hóa cơ bản tăng cao, giá bán buôn ở Trung Quốc còn được thúc đẩy bởi nhu cầu ngày càng lớn đối với năng lực tính toán phục vụ AI, khiến giá thiết bị công nghệ và chất bán dẫn tăng lên.

“Quá trình điện khí hóa tăng tốc, việc ứng dụng AI ngày càng sâu rộng và nhu cầu điện toán bùng nổ đã đẩy giá các mặt hàng kim loại màu, máy móc điện và phần cứng máy tính đi lên”, bà Đổng Lệ Quyên (Dong Lijuan), nhà thống kê trưởng của NBS cho biết trong một tuyên bố hôm 9/6. Ngành khai thác kim loại màu dẫn đầu mức tăng với 36,5% so với cùng kỳ năm ngoái, trong khi lĩnh vực luyện kim tăng 24%.

Giá tiêu dùng tăng 1,2% trong tháng 5 so với cùng kỳ năm trước, thấp hơn mức dự báo tăng 1,3% trong cuộc khảo sát của hãng thông tấn Reuters. Tính theo tháng, lạm phát tiêu dùng trong tháng 5 năm nay của Trung Quốc đã giảm 0,1% so với tháng 4.

CPI lõi, không bao gồm giá thực phẩm và năng lượng có xu hướng biến động, tăng 1,1% trong tháng 5 so với cùng kỳ năm trước, thấp hơn một chút so với mức tăng 1,2% của tháng 4. Trong khi đó, giá thực phẩm giảm 1,7%.

Ông Trương Trí Uy (Zhiwei Zhang), Chủ tịch kiêm nhà kinh tế trưởng của công ty quản lý tài sản và nghiên cứu kinh tế Pinpoint Asset Management nhận định: “Áp lực lạm phát từ chi phí năng lượng cao đối với khu vực tiêu dùng là không quá mạnh bởi nhu cầu trong nước vẫn còn yếu”.

Đáng chú ý, giá xăng dầu bán lẻ cho người tiêu dùng Trung Quốc tăng 23,5% so với cùng kỳ năm trước.

Trung Quốc đã giảm bớt tác động của cú sốc năng lượng nhờ kho dự trữ dầu chiến lược và cơ cấu nguồn năng lượng tái tạo đa dạng. Quốc gia nhập khẩu dầu lớn nhất thế giới đã cắt giảm gần 20% lượng dầu thô nhập khẩu kể từ khi chiến tranh Mỹ - Iran bùng phát, theo dữ liệu hải quan chính thức do Wind Information tổng hợp, qua đó góp phần ngăn giá dầu toàn cầu tăng mạnh hơn nữa.

Các nhà kinh tế cảnh báo rằng đợt phục hồi lạm phát do yếu tố nguồn cung có thể tiếp tục gây áp lực lên biên lợi nhuận doanh nghiệp và làm suy yếu nhu cầu tiêu dùng của các hộ gia đình.

Tăng trưởng xuất khẩu của Trung Quốc trong tháng 5 vẫn tốt hơn dự kiến, tăng 19,4% so với cùng kỳ năm trước tính theo USD, mức tăng mạnh nhất trong 3 tháng qua nhờ nhu cầu bùng nổ đối với các sản phẩm năng lượng tái tạo và hàng hóa liên quan đến AI.

Video thị trường xuất khẩu của Trung Quốc chịu tác động khi chiến tranh Mỹ - Israel với Iran gây khó khăn cho các thương nhân phụ thuộc vào đơn hàng từ Trung Đông - Nguồn: Al Jazeera English

Chi tiêu tiêu dùng trì trệ

Người tiêu dùng Trung Quốc đang “giữ chặt từng đồng nhân dân tệ kiếm được”, theo nhận định của ông Frederic Neumann, nhà kinh tế trưởng khu vực châu Á của ngân hàng HSBC. Tỷ lệ tiết kiệm của các hộ gia đình ở mức cao đã kìm hãm chi tiêu trong bối cảnh nền kinh tế của “đất nước tỷ dân” cần tìm kiếm các động lực tăng trưởng mới ngoài xuất khẩu.

Kết quả kinh doanh gần đây của các thương hiệu xa xỉ toàn cầu như Ralph Lauren và LVMH Moët Hennessy Louis Vuitton cho thấy nhu cầu đối với các sản phẩm thời trang và làm đẹp cao cấp đang phục hồi tại thị trường Trung Quốc, nơi nhiều năm qua bị ảnh hưởng bởi các chương trình giảm giá làm xói mòn lợi nhuận.

Tuy nhiên, các nhà kinh tế cảnh báo rằng những dấu hiệu phục hồi ban đầu ở phân khúc cao cấp - được hỗ trợ bởi hiệu ứng gia tăng tài sản từ đợt tăng giá cổ phiếu công nghệ gần đây và mức nền thấp của năm ngoái - có thể vẫn khá mong manh.

“Còn quá sớm để xem sự cải thiện gần đây là bằng chứng cho thấy niềm tin tiêu dùng đang phục hồi trên diện rộng”, ông Neo Wang, nhà kinh tế trưởng về Trung Quốc tại Evercore ISI nhận định trong bối cảnh thị trường bất động sản tiếp tục suy yếu và thị trường việc làm vẫn ảm đạm.