Phát hiện loài chim bay liên tục 10 tháng không nghỉ: Có thể thay lông, ngủ khi đang trên không trung

Ý tưởng nghiên cứu về khả năng bay lượn không ngừng nghỉ của chim yến thông thường trong thời gian dài từng được nhà điểu học người xứ Wales Ronald Lockley đề xuất từ những năm 1970. Thời điểm đó, giả thuyết này vấp phải nhiều tranh cãi do sự hạn chế của công nghệ theo dõi hiện đại.

Đến năm 2016, giới khoa học mới có câu trả lời chính xác thông qua công trình của nhóm chuyên gia thuộc Đại học Lund tại Thụy Điển do nhà nghiên cứu Anders Hedenström dẫn đầu.

Trong quá trình thực nghiệm, nhóm đã gắn các thiết bị định vị điện tử siêu nhỏ lên 13 con chim yến thông thường trưởng thành và theo dõi hoạt động của chúng trong hai năm liên tục. Những thiết bị này được trang bị gia tốc kế để đo hoạt động tần suất vỗ cánh cùng cảm biến ánh sáng nhằm xác định chính xác vị trí địa lý của từng cá thể. Quá trình giám sát được thực hiện xuyên suốt hành trình di cư của loài chim này từ Thụy Điển đến khu vực phía nam sa mạc Sahara vào mùa đông rồi quay trở lại châu Âu.

Kết quả phân tích dữ liệu từ thiết bị cho thấy chim yến thông thường chỉ dành khoảng 2 tháng trên mặt đất để định cư và sinh sản. Trong 10 tháng còn lại, phần lớn thời gian của chúng diễn ra trên bầu trời với tỷ lệ lên tới hơn 99,5%. Đáng chú ý có 3 cá thể đã duy trì chuyến bay hoàn toàn liên tục suốt 10 tháng di cư mà không một lần chạm đất.

Thành tựu này càng trở nên phi thường khi đối chiếu với kích thước cơ thể khiêm tốn của loài này. Khi trưởng thành, chim yến thông thường chỉ dài khoảng 20-23cm và nặng tối đa 40g. So với các loài chim di cư khác vốn phải hạ cánh thường xuyên để tìm kiếm thức ăn và nghỉ ngơi loài chim này lại biến không gian bầu trời thành ngôi nhà vĩnh cửu trong phần lớn chu kỳ sinh trưởng của mình.

Nhằm đào sâu bí quyết duy trì trạng thái vận động khắc nghiệt trong thời gian dài của chim yến thông thường, các nhà khoa học tiến hành phân tích các đặc điểm thích nghi tiến hóa.

Theo Anders Hedenström, chim yến thông thường đã tiến hóa để trở thành những vận động viên bay đạt hiệu suất tối ưu. Cơ thể của chúng có hình dạng thon gọn kết hợp cùng đôi cánh dài và hẹp giúp tạo ra lực nâng tối đa với mức tiêu hao năng lượng cực kỳ thấp. Nhờ cấu trúc khí động học hoàn hảo này chúng có thể duy trì đường bay bền bỉ mà không nhanh chóng rơi vào trạng thái kiệt sức.

Bên cạnh lợi thế cơ học, minh chứng thực tế cho thấy loài chim này sở hữu chiến lược bổ sung năng lượng độc đáo ngay trong hành trình di chuyển.

Thay vì hạ cánh xuống mặt đất để kiếm ăn, chim yến thường tận dụng tốc độ bay vượt trội để bắt các loài côn trùng đang bay lơ lửng trên không trung. Phương thức săn mồi trực tiếp này giúp chúng duy trì nguồn năng lượng dồi dào mà không làm gián đoạn hành trình bay.

Một phát hiện đột phá khác trong nghiên cứu của Đại học Lund là khả năng thay lông ngay giữa không trung. Nhóm nghiên cứu ghi nhận những cá thể bay liên tục trong 10 tháng đã hoàn tất việc thay lông cánh và lông đuôi mới trong quá trình di chuyển.

Ngược lại, những cá thể từng hạ cánh xuống mặt đất lại không trải qua quá trình thay đổi này. Điều này cho thấy hành vi bay liên tục gắn liền trực tiếp với chu kỳ sinh lý và tình trạng sức khỏe tối ưu của từng cá thể.

Câu hỏi lớn nhất xoay quanh loài chim này là cách thức chúng nghỉ ngơi và ngủ trong suốt mười tháng không chạm đất. Anders Hedenström cho biết chim yến thông thường có thể sở hữu cơ chế ngủ trong lúc lượn tương tự như một số loài chim biển lớn.

Quan sát thực tế cho thấy vào mỗi thời điểm hoàng hôn và bình minh hằng ngày, những con chim này thường bay lên độ cao khoảng 2-3km. Các nhà khoa học đưa ra giả thuyết tại độ cao này, chúng chìm vào giấc ngủ ngắn trong khi từ từ lượn hạ độ cao xuống phía dưới.