TS Nguyễn Đức Hiển: Tăng trưởng không chỉ cần chính sách đúng mà còn phải thực thi nhanh

Phát biểu tại Diễn đàn Kinh tế mới lần thứ 4 năm 2026 chiều 3/10, TS Nguyễn Đức Hiển, Phó trưởng Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương, nhấn mạnh yêu cầu chuyển nhanh từ ban hành chủ trương, chính sách sang tổ chức thực thi, lấy hiệu quả thực hiện làm thước đo.

Ông cho rằng cần tập trung tháo gỡ các điểm nghẽn về thể chế, nâng cao năng lực quản trị địa phương, đa dạng hóa nguồn vốn, hỗ trợ doanh nghiệp và khai thác hiệu quả các không gian phát triển mới.

Năm nhóm vấn đề cần tập trung tháo gỡ

Theo TS Nguyễn Đức Hiển, qua các tham luận, thảo luận tại diễn đàn, có thể khái quát thành 5 nhóm vấn đề lớn cần tập trung xử lý để tạo sức bật cho tăng trưởng.

Thứ nhất là tiếp tục cải cách, cắt giảm và đơn giản hóa thủ tục, qua đó cải thiện môi trường kinh doanh và đẩy nhanh dòng vốn vào nền kinh tế.

Theo ông Hiển, dù quá trình cải cách thủ tục hành chính đã có những chuyển biến đáng kể, thực tế khảo sát doanh nghiệp vẫn cho thấy nhiều điểm nghẽn, đặc biệt trong lĩnh vực đất đai.

Ông dẫn kết quả khảo sát cho thấy có tới 50% doanh nghiệp thực hiện thủ tục liên quan đến đất đai cho biết phải trì hoãn hoặc điều chỉnh kế hoạch kinh doanh. Khoảng 55% hồ sơ đất đai được doanh nghiệp phản ánh là giải quyết chậm hoặc gặp khó khăn.

Bên cạnh đó, việc triển khai một số luật và quy định liên quan vẫn còn chậm, nhất là những nội dung cần hướng dẫn cụ thể. Một số vấn đề phát sinh do pháp luật thay đổi nhanh nhưng chưa có hướng dẫn thống nhất, khiến doanh nghiệp và cơ quan thực thi gặp khó khăn trong xử lý hồ sơ.

TS Nguyễn Đức Hiển cho rằng cần tiếp tục rà soát các quy định, xác định rõ trách nhiệm và thẩm quyền, đồng thời hạn chế tình trạng hồ sơ bị từ chối hoặc kéo dài chỉ vì thiếu hướng dẫn.

Cùng với đó, cần chuyển mạnh sang cơ chế cấp phép, kiểm tra dựa trên mức độ rủi ro; bảo đảm tính thống nhất, công khai, minh bạch trong thực hiện chính sách và tăng cường tiếp nhận, xử lý phản ánh của người dân, doanh nghiệp.

“Cần tập trung vào những điểm nghẽn và khắc phục các chính sách, quy định còn bất cập trong thực thi”, ông Hiển nhấn mạnh.

Nhóm vấn đề Thứ hai là nâng cao hiệu quả quản trị và tổ chức thực hiện tại địa phương.

Theo TS Nguyễn Đức Hiển, phân cấp, phân quyền cần đi đôi với nguồn lực, năng lực thực thi và trách nhiệm giải trình. Việc phân cấp không chỉ dừng ở giao thẩm quyền mà phải gắn với phân bổ nguồn lực phù hợp, xác định rõ trách nhiệm và lựa chọn các ưu tiên phát triển cụ thể.

Các địa phương cần rà soát, tập trung xử lý những điểm nghẽn thuộc thẩm quyền; xác định rõ đầu mối chịu trách nhiệm đối với từng thủ tục; bố trí nhân lực phù hợp với khối lượng hồ sơ và tăng cường quản trị dựa trên kết quả đầu ra, dữ liệu và công cụ số.

Từ thực tiễn của các địa phương, ông Hiển cho rằng một số bài học đáng chú ý là phải cụ thể hóa chủ trương phù hợp với điều kiện kinh tế của từng địa bàn, lựa chọn đúng trọng tâm, giao nhiệm vụ theo tinh thần “6 rõ”, theo dõi kết quả và duy trì đầu mối chỉ đạo, điều hành thống nhất.

Các địa phương cũng cần chủ động triển khai những cải cách liên quan đến quy hoạch, hạ tầng, mặt bằng sạch, nhân lực, môi trường đầu tư và hỗ trợ nhà đầu tư từ khâu khảo sát đến khi dự án đi vào vận hành.

Nhóm vấn đề thứ ba là đa dạng hóa nguồn vốn và nâng cao hiệu quả đầu tư.

Theo các ý kiến được tổng hợp tại diễn đàn, nhu cầu vốn đầu tư trong giai đoạn tới là rất lớn, trong khi nguồn lực từ ngân sách nhà nước không thể đáp ứng toàn bộ nhu cầu. Tổng nhu cầu đầu tư được đề cập tại diễn đàn lên tới khoảng 38,5 triệu tỷ đồng, trong đó nguồn lực xã hội cần đóng vai trò quan trọng.

Trong khi đó, tỷ lệ tín dụng/GDP của Việt Nam đã ở mức cao, đặt ra yêu cầu phải đa dạng hóa các kênh huy động vốn thay vì phụ thuộc quá lớn vào tín dụng ngân hàng.

Các dự án hạ tầng hiện vẫn đối mặt với nhiều rủi ro liên quan đến doanh thu, tỷ giá, tính ổn định của hợp đồng và khả năng tài trợ. Vì vậy, cần phân bổ nguồn vốn phù hợp với kỳ hạn và mức độ rủi ro của từng dự án.

TS Nguyễn Đức Hiển cũng lưu ý những khó khăn về thanh khoản, lãi suất và khả năng tiếp cận vốn của doanh nghiệp. Cùng với việc phát triển thị trường cổ phiếu, trái phiếu, cần mở rộng sự tham gia của các nhà đầu tư tổ chức, các quỹ đầu tư và khai thác nguồn vốn dài hạn từ bảo hiểm.

Việc mở rộng các cơ chế huy động vốn cũng cần đi cùng yêu cầu tăng cường quản trị rủi ro, minh bạch thông tin, nâng cao chất lượng dự án và hoàn thiện cơ chế giám sát.

Một hướng được đặt ra là chủ động khai thác các kênh huy động vốn quốc tế, đồng thời tiếp tục cải thiện môi trường đầu tư, bảo đảm tính minh bạch của hợp đồng, cơ chế giải quyết tranh chấp và xây dựng nền tảng dữ liệu quốc gia về dự án, nhu cầu vốn đầu tư.

Tạo sức bật cho doanh nghiệp và không gian phát triển mới

Nhóm vấn đề thứ tư được TS Nguyễn Đức Hiển đề cập là tạo điều kiện để doanh nghiệp đầu tư, mở rộng sản xuất kinh doanh và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Theo các ý kiến tại diễn đàn, doanh nghiệp nhỏ và vừa vẫn gặp khó khăn trong tiếp cận vốn, đặc biệt do các yêu cầu về hồ sơ pháp lý, tài sản bảo đảm và khả năng đáp ứng điều kiện tín dụng.

Một khảo sát được dẫn tại diễn đàn cho thấy 73,3% doanh nghiệp cho rằng các vấn đề pháp lý vẫn là một khó khăn đáng kể. Trong khi đó, chỉ 15,6% doanh nghiệp có kế hoạch di chuyển địa điểm trong hai năm tới, cho thấy những vấn đề liên quan đến mặt bằng, thủ tục và chi phí tuân thủ vẫn cần được quan tâm.

TS Nguyễn Đức Hiển cho rằng cần có các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng lực tham gia thị trường, đồng thời giúp doanh nghiệp tiếp cận tốt hơn các cơ hội mới từ những động lực phát triển và không gian kinh tế mới.

Chính quyền địa phương cần chủ động phát hiện và giải quyết cụ thể các vướng mắc của doanh nghiệp, thay vì chờ doanh nghiệp phản ánh. Cần có cơ chế tiếp nhận, phân loại vướng mắc theo thẩm quyền, theo dõi quá trình xử lý và công khai kết quả.

Bên cạnh đó, có thể nghiên cứu cơ chế giám sát, đánh giá độc lập với sự tham gia của các tổ chức nghiên cứu và hiệp hội doanh nghiệp nhằm nâng cao hiệu quả thực thi chính sách.

Nhóm vấn đề thứ năm là phát triển các không gian tăng trưởng mới và tăng cường liên kết vùng.

Các ý kiến tại diễn đàn đề xuất đẩy mạnh quy hoạch liên kết giữa các địa phương, phát triển hạ tầng kết nối nhằm giảm chi phí sản xuất và mở rộng không gian phát triển. Trong lĩnh vực du lịch, có thể hình thành các trung tâm trọng điểm gắn với Hà Nội, TP.HCM, Đà Nẵng và các địa bàn có lợi thế về du lịch quốc gia, di sản và sản phẩm đặc thù.

Cùng với đó là tăng cường liên kết giữa các địa phương, vùng kinh tế và các ngành nhằm tạo hiệu ứng lan tỏa trong thương mại, dịch vụ, văn hóa và đầu tư.

Một số đề xuất được đưa ra gồm nghiên cứu các cơ chế thúc đẩy du lịch hội nghị, mua sắm, nghỉ dưỡng dài ngày; tăng cường đào tạo nhân lực du lịch theo nhu cầu thị trường; đẩy mạnh xúc tiến du lịch và nghiên cứu các quy định, cơ chế để mở rộng hợp tác công tư.

Các ý kiến cũng đề xuất có chính sách ưu đãi xanh, linh hoạt hơn cho các dự án phù hợp, phát triển các sản phẩm du lịch mới, hoàn thiện cơ sở dữ liệu và đào tạo nhân lực tại địa phương, bổ sung nguồn lực cho Quỹ hỗ trợ phát triển du lịch và triển khai đề án thương hiệu du lịch quốc gia.

Theo TS Nguyễn Đức Hiển, một số địa phương có thể nghiên cứu thí điểm các dự án tổ hợp văn hóa, du lịch, giải trí gắn với hạ tầng kết nối và chuyển đổi xanh, qua đó tạo thêm động lực tăng trưởng mới.

Tổng hợp các ý kiến tại diễn đàn, TS Nguyễn Đức Hiển cho biết các kiến nghị của chuyên gia, doanh nghiệp và các diễn giả sẽ tiếp tục được nghiên cứu, tổng hợp để phục vụ quá trình hoạch định chính sách.

Tuy nhiên, thông điệp quan trọng nhất được ông nhấn mạnh là yêu cầu nâng cao năng lực quản trị và thực thi.

Theo TS Nguyễn Đức Hiển, Việt Nam cần chuyển nhanh từ ban hành chủ trương sang tổ chức thực hiện, lấy hiệu quả thực hiện làm thước đo. Các chính sách chỉ có thể tạo ra tác động thực tế khi được triển khai nhanh, đúng và hiệu quả.

Ông cho rằng đây cũng là yêu cầu xuyên suốt được đặt ra trong quá trình triển khai các chủ trương lớn hiện nay: phải khắc phục khoảng cách giữa chính sách và thực tiễn, giữa quyết định và kết quả đầu ra.

“Chiến lược thường thất bại vì không được tổ chức thực thi tốt”, TS Nguyễn Đức Hiển dẫn lại một bài học về quản trị và nhấn mạnh đây là thông điệp cần được đặc biệt lưu ý trong giai đoạn hiện nay.

Theo ông, sức mạnh của các chủ trương, chính sách cuối cùng phải được thể hiện thông qua kết quả thực tế, từ việc tháo gỡ điểm nghẽn, thúc đẩy đầu tư, hỗ trợ doanh nghiệp đến tạo ra các động lực tăng trưởng mới.