Đề xuất xóa tiền chậm nộp thuế cho hơn 2,5 triệu người nộp thuế
Chính phủ đề xuất xóa tiền chậm nộp thuế cho hơn 2,5 triệu người nộp thuế đã ngừng hoạt động hoặc không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký.

Chiều 20/11, Chính phủ trình Quốc hội dự thảo Nghị quyết về chính sách đặc thù xử lý xóa tiền thuế nợ cho hơn 2,5 triệu người nộp thuế đã ngừng hoạt động hoặc không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký. Đáng chú ý, người nộp thuế không phải lập hồ sơ đề nghị xóa nợ, cơ quan thuế sẽ căn cứ dữ liệu quản lý để thực hiện.
Hơn 2,5 triệu người nộp thuế còn vướng nghĩa vụ tài chính
Tại phiên họp toàn thể ở hội trường chiều 20/11, Quốc hội nghe Tờ trình của Chính phủ về dự thảo Nghị quyết ban hành chính sách đặc thù về xử lý xóa tiền thuế nợ nhằm tháo gỡ khó khăn cho người nộp thuế trong thực hiện Luật Quản lý thuế, đồng thời đáp ứng yêu cầu cấp bách trong thực hiện cam kết quốc tế về trao đổi thông tin theo yêu cầu.
Thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ trình bày Tờ trình, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, mặc dù ngành Thuế đã xử lý được hơn 777.000 mã số thuế từ đầu năm đến nay, nhưng tính đến ngày 23/10/2026, cả nước vẫn còn 2.518.440 trường hợp người nộp thuế thuộc trạng thái 03 (ngừng hoạt động nhưng chưa hoàn thành thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế) và trạng thái 06 (không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký).
Theo Bộ trưởng, phần lớn người nộp thuế thuộc các nhóm này có mong muốn khôi phục hoạt động kinh doanh hoặc chấm dứt hoạt động theo quy định pháp luật. Tuy nhiên, họ đang gặp vướng mắc do hồ sơ và nghĩa vụ tài chính tích lũy qua nhiều năm. Tiền chậm nộp tiếp tục tăng, trong khi nhiều trường hợp không còn sổ sách, tài sản để thực hiện nghĩa vụ.
Trong khi đó, Quốc hội đã quyết định chấm dứt thu, nộp lệ phí môn bài từ ngày 1/1/2026, nhưng các nghĩa vụ phát sinh trước thời điểm này vẫn cần được xử lý. Quy định hiện hành về khoanh nợ, xóa nợ cũng chưa bao quát hết những trường hợp phát sinh trên thực tế.
Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15 đã quy định các trường hợp, điều kiện xóa nợ cụ thể nhưng chưa có quy định về xóa nợ lệ phí môn bài, tiền chậm nộp và cơ chế xóa nợ có điều kiện đối với người nộp thuế thuộc trạng thái 03, 06.
Vì vậy, Chính phủ cho rằng việc ban hành chính sách đặc thù là cần thiết nhằm tháo gỡ các tồn tại, bảo đảm xử lý thống nhất và nâng cao hiệu quả quản lý thuế. Chính sách cũng nhằm thể chế hóa chủ trương của Đảng về phát triển kinh tế tư nhân, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, giảm gánh nặng thủ tục và chi phí tuân thủ về thuế, qua đó tạo điều kiện cho doanh nghiệp phục hồi, duy trì hoạt động và đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số giai đoạn 2026-2030.

Đề xuất xóa nợ lệ phí môn bài và tiền chậm nộp thuế có điều kiện
Theo dự thảo, đối tượng được xem xét xử lý là người nộp thuế được cơ quan thuế xác định đến hết ngày 23/10/2026 thuộc trạng thái 03 hoặc trạng thái 06.
Chính sách không áp dụng đối với tiền chậm nộp phát sinh từ khoản nợ thuế gốc liên quan đến hành vi trốn thuế, gian lận thuế, sử dụng hóa đơn, chứng từ không hợp pháp hoặc sử dụng không hợp pháp hóa đơn, chứng từ. Các khoản nợ liên quan đến vụ việc đang được thanh tra, điều tra, truy tố, xét xử cũng nằm ngoài phạm vi xem xét.
Ngoài ra, dự thảo không áp dụng đối với chi nhánh, văn phòng đại diện ở trạng thái 03, 06 của doanh nghiệp, tổ chức đang hoạt động hoặc tạm dừng kinh doanh có thời hạn; người nộp thuế vẫn sản xuất, kinh doanh hoặc phát sinh nghĩa vụ thuế trong thời gian thuộc các trạng thái này.
Về xử lý lệ phí môn bài, dự thảo đề xuất xóa nợ lệ phí môn bài, bao gồm cả thuế môn bài theo quy định của pháp luật có hiệu lực trước ngày 1/1/2017, và tiền chậm nộp tương ứng. Đối với người nộp thuế chưa kê khai, nộp lệ phí môn bài thì không phải thực hiện kê khai, nộp và không bị tính tiền chậm nộp.
Đối với tiền chậm nộp của các khoản thuế khác, người nộp thuế chỉ được xem xét xóa khi đã nộp đầy đủ nợ thuế gốc, tiền phạt vi phạm hành chính (nếu có) và có hồ sơ hợp lệ đề nghị khôi phục hoặc chấm dứt hiệu lực mã số thuế.
Một điểm đáng chú ý là người nộp thuế không phải lập hồ sơ riêng đề nghị xóa nợ. Cơ quan thuế sẽ căn cứ dữ liệu quản lý thuế để thực hiện, công khai kết quả và thông báo qua tài khoản giao dịch thuế điện tử nếu có.
Đối với hồ sơ đề nghị khôi phục hoặc chấm dứt hiệu lực mã số thuế được tiếp nhận chậm nhất vào ngày 30/6/2028, trường hợp người nộp thuế đã nộp đủ nợ gốc nhưng chưa hoàn tất xử lý thì vẫn tiếp tục được giải quyết theo quy định của Nghị quyết.
Cơ quan quản lý thuế có trách nhiệm kịp thời xác định các khoản nợ đủ điều kiện xóa để không áp dụng biện pháp cưỡng chế thu hồi đối với những khoản nợ này trong thời gian thực hiện Nghị quyết. Trường hợp phát hiện người nộp thuế không đủ điều kiện, cơ quan thuế sẽ khôi phục khoản tiền chậm nộp đã xóa.
Dự thảo cũng quy định, người nộp thuế đã được xóa nợ trước ngày Nghị quyết có hiệu lực nhưng sau đó quay lại sản xuất, kinh doanh và đủ điều kiện áp dụng chính sách thì không phải hủy kết quả xóa nợ đã thực hiện.
Theo quan điểm xây dựng chính sách, Chính phủ không chủ trương xóa nợ tiền chậm nộp đại trà. Việc xóa nợ đối với người nộp thuế thuộc trạng thái 03, 06 phải đi kèm điều kiện cụ thể, hướng tới kết quả quản lý rõ ràng. Chính sách được thực hiện chủ yếu trên cơ sở dữ liệu quản lý thuế, không phát sinh thủ tục xin xóa nợ riêng, đồng thời tăng cường hậu kiểm, kiểm soát rủi ro và trách nhiệm của cơ quan thuế.
Thẩm tra dự thảo Nghị quyết, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cho biết, cơ quan thẩm tra cơ bản tán thành sự cần thiết ban hành chính sách đặc thù, có thời hạn nhằm xử lý dứt điểm nghĩa vụ lệ phí môn bài tồn đọng, tháo gỡ rào cản tài chính cho người nộp thuế thực sự đã ngừng hoạt động, đồng thời góp phần làm sạch cơ sở dữ liệu thuế và ngăn chặn việc lợi dụng pháp nhân không hoạt động để gian lận hóa đơn.
Đối với việc xóa nợ lệ phí môn bài và tiền chậm nộp, đa số ý kiến tán thành vì lệ phí môn bài đã được bãi bỏ theo chủ trương của Đảng và Nghị quyết số 198/2025/QH15; số nợ đã hạch toán không lớn, trong khi chi phí thu hồi có thể vượt số thu. Tuy nhiên, cơ quan thẩm tra đề nghị làm rõ việc không phải kê khai, nộp đối với nghĩa vụ chưa kê khai chỉ áp dụng trong thời gian người nộp thuế thực tế đã ngừng hoạt động.
Ủy ban Kinh tế và Tài chính cũng đề nghị Chính phủ làm rõ hơn các quy định để bảo đảm chính sách được thực hiện đúng đối tượng, công khai, minh bạch và không bị lợi dụng. Trong đó, cần quy định trực tiếp các khoản thuế thuộc phạm vi xử lý. Đối với người nộp thuế thuộc trạng thái 06, việc xóa nợ cần được thực hiện sau khi cơ quan quản lý thuế đối chiếu dữ liệu hóa đơn, kê khai thuế.
Về tổ chức thực hiện, cơ quan thẩm tra đề nghị quy định rõ trách nhiệm của thủ trưởng cơ quan quản lý thuế đối với kết quả xóa nợ, nhất là các khoản có giá trị lớn và khoản thu về đất; đồng thời bảo đảm lưu vết dữ liệu xử lý để phục vụ công tác kiểm tra, giám sát.
Đáng chú ý, việc xóa nợ, khôi phục hoặc chấm dứt hiệu lực mã số thuế không làm chấm dứt nghĩa vụ lưu giữ, cung cấp thông tin theo chuẩn mực của Diễn đàn Toàn cầu về minh bạch và trao đổi thông tin vì mục đích thuế (GF). Trường hợp người nộp thuế cung cấp thông tin không trung thực, cần phục hồi khoản đã xóa và tính tiền chậm nộp cả thời gian đã được xóa.
Ủy ban cũng đề nghị Chính phủ chịu trách nhiệm bảo đảm chính sách và việc tổ chức thực hiện tuân thủ các chuẩn mực, khuyến nghị của OECD và GF; xác định rõ đây là chính sách áp dụng một lần, không tạo tiền lệ về các đợt xóa nợ định kỳ. Sau ngày 30/6/2028, những trường hợp còn tồn đọng sẽ được xử lý theo Luật Quản lý thuế, không gia hạn chính sách, tránh hình thành tâm lý chờ đợi các đợt xóa nợ tiếp theo.
Thảo luận tại hội trường sau đó, cả ba đại biểu đăng ký phát biểu đều tán thành sự cần thiết ban hành Nghị quyết và đóng góp ý kiến hoàn thiện dự thảo.
Theo đề xuất của Chính phủ, Nghị quyết có hiệu lực từ ngày 21/11/2026 đến hết ngày 30/6/2028, trừ các trường hợp được tiếp tục giải quyết theo quy định chuyển tiếp. Chính phủ có trách nhiệm tổ chức thực hiện và báo cáo Quốc hội tại kỳ họp cuối năm 2028. Theo nghị trình, dự thảo Nghị quyết sẽ được Quốc hội xem xét thông qua ngay tại Kỳ họp này.