Từ hôm nay 31/8: Quy định đất đai thay đổi, Chủ tịch xã có thể đưa ra mức phạt lên tới 500 triệu đồng với trường hợp sau

Các quy định sửa đổi, bổ sung tại Nghị định 281/2026/NĐ-CP đã được thể hiện trong Văn bản hợp nhất 73/2026/VBHN-NĐ-BNNMT do Bộ Nông nghiệp và Môi trường ban hành.

Không phải mọi trường hợp không đăng ký biến động đất đai đều bị phạt

Theo quy định mới, hành vi không đăng ký đất đai lần đầu theo các trường hợp được quy định tại Luật Đất đai có thể bị phạt từ 1 triệu đến 2 triệu đồng.

Đối với hành vi không đăng ký biến động đất đai, mức phạt được quy định từ 2 triệu đến 3 triệu đồng.

Tuy nhiên, Nghị định 281/2026/NĐ-CP bổ sung ngoại lệ đáng chú ý. Trường hợp nhận quyền sử dụng đất để thực hiện dự án đầu tư thông qua thỏa thuận về nhận quyền sử dụng đất theo Điều 127 Luật Đất đai sẽ không thuộc diện bị phạt từ 2 triệu đến 3 triệu đồng do không đăng ký biến động đất đai.

Một điểm mới khác là trường hợp quyền sử dụng đất thuộc quyền sử dụng chung của vợ và chồng, việc xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai được áp dụng như đối với một cá nhân.

Quy định này cũng được áp dụng khi xác định mức xử phạt trong trường hợp vợ và chồng cùng có quyền sử dụng đối với một thửa đất.

Chủ tịch UBND cấp xã được phạt tới 250 triệu đồng

Một trong những thay đổi đáng chú ý nhất của Nghị định 281/2026/NĐ-CP là việc tăng mạnh thẩm quyền xử phạt của Chủ tịch UBND cấp xã.

Theo quy định mới, Chủ tịch UBND cấp xã có thẩm quyền cảnh cáo, phạt tiền đến 250 triệu đồng đối với cá nhân và đến 500 triệu đồng đối với tổ chức. So với quy định trước đây, mức phạt tối đa thuộc thẩm quyền của chức danh này tăng tới 50 lần.

Ngoài phạt tiền, Chủ tịch UBND cấp xã còn có thể áp dụng biện pháp đình chỉ hoạt động dịch vụ tư vấn trong thời hạn 3 tháng và các biện pháp khắc phục hậu quả theo quy định.

Trước đó, Nghị định 123/2024/NĐ-CP quy định Chủ tịch UBND cấp xã chỉ được phạt tiền tối đa 5 triệu đồng và áp dụng hai biện pháp khắc phục hậu quả. Nghị định mới đồng thời bãi bỏ quy định về thẩm quyền xử phạt của Chủ tịch UBND cấp huyện.

Thẩm quyền xử phạt của một số cơ quan, chức danh khác cũng được điều chỉnh. Trưởng đoàn kiểm tra chuyên ngành về đất đai, Trưởng đoàn kiểm tra do thủ trưởng tổ chức thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường thành lập và Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường được phạt tiền đến 400 triệu đồng.

Lực lượng Công an nhân dân cũng được mở rộng thẩm quyền xử lý đối với một số hành vi liên quan đến đất đai, như sử dụng đất sai mục đích, lấn đất, chiếm đất, cản trở việc sử dụng đất của người khác, sử dụng giấy tờ giả và vi phạm quy định về cung cấp thông tin đất đai.

Thêm nhiều biện pháp khắc phục hậu quả

Nghị định 281/2026/NĐ-CP bổ sung nguyên tắc xác định mức phạt tại các đặc khu. Theo đó, đặc khu được công nhận loại đô thị và thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn tương ứng với chính quyền địa phương ở phường thì áp dụng mức phạt như phường.

Trường hợp đặc khu thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn tương ứng với chính quyền địa phương ở xã thì áp dụng mức phạt như xã.

Đáng chú ý, quy định mới bổ sung 4 biện pháp khắc phục hậu quả trong xử phạt vi phạm hành chính về đất đai.

Các biện pháp gồm buộc khôi phục tình trạng ban đầu của đất trước khi vi phạm; khôi phục tình trạng ban đầu của mốc địa giới đơn vị hành chính; thực hiện lại thủ tục hành chính về đất đai; nộp lại giấy tờ bị tẩy xóa, sửa chữa, làm sai lệch nội dung hoặc giấy tờ giả đã sử dụng.

Nghị định cũng quy định rõ hơn về việc xác định số lợi bất hợp pháp. Nếu người vi phạm đã nộp các khoản tiền vào ngân sách nhà nước từ việc sử dụng đất vi phạm, số tiền này được khấu trừ vào khoản lợi bất hợp pháp phải nộp.

Trường hợp hành vi vi phạm do nhiều tổ chức, cá nhân cùng thực hiện trên một thửa đất, số lợi bất hợp pháp phải nộp sẽ được chia đều cho các chủ thể cùng vi phạm.