Từ ngày 1/7, người dân nhận tiền vào tài khoản cá nhân từ 9 khoản này không phải nộp thuế TNCN

Hành lang pháp lý về thuế hiện nay đã quy định khá rõ ràng về việc xác định những khoản thu nhập thuộc diện phải nộp thuế thu nhập cá nhân (thuế TNCN) và những khoản không thuộc diện chịu thuế.

Về bản chất, thuế thu nhập cá nhân là một loại thuế trực thu, được tính trực tiếp trên thu nhập chịu thuế của từng cá nhân sau khi đã áp dụng các khoản giảm trừ theo quy định, và được nộp vào ngân sách nhà nước.

Theo lộ trình pháp lý mới, tính đến ngày 26/6/2026, chỉ còn ít ngày nữa Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025 sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 01/7/2026. Riêng đối với thu nhập từ kinh doanh và thu nhập từ tiền lương, tiền công của cá nhân cư trú thì thời điểm áp dụng sớm hơn, bắt đầu từ ngày 01/01/2026 theo quy định tại Điều 29 Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025.

Trước giai đoạn này, tức từ năm 2025 trở về trước, căn cứ Điều 3 Luật Thuế thu nhập cá nhân 2007, đã được sửa đổi, bổ sung bởi nhiều văn bản pháp luật liên quan, gồm Luật sửa đổi năm 2012, Luật Sửa đổi các Luật về thuế năm 2014 và Điều 17 Luật Thuế giá trị gia tăng 2024, hệ thống thu nhập chịu thuế TNCN gồm 10 nhóm chính.

Cụ thể bao gồm thu nhập từ kinh doanh; tiền lương, tiền công; đầu tư vốn; chuyển nhượng vốn; chuyển nhượng bất động sản; trúng thưởng; bản quyền; nhượng quyền thương mại; nhận thừa kế và nhận quà tặng.

Bước sang giai đoạn từ ngày 01/01/2026, theo Điều 3 Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025, phạm vi thu nhập chịu thuế được mở rộng thêm 5 nhóm thu nhập mới, gồm: thu nhập từ chuyển nhượng tên miền internet quốc gia Việt Nam “.vn”; thu nhập từ chuyển nhượng kết quả giảm phát thải khí nhà kính và tín chỉ carbon; thu nhập từ chuyển nhượng biển số xe trúng đấu giá; thu nhập từ chuyển nhượng tài sản số; và thu nhập từ chuyển nhượng vàng miếng.

Như vậy, từ ngày 01/7/2026 trở đi, tổng phạm vi thu nhập chịu thuế được mở rộng thêm 5 khoản so với trước đây, và cộng với 10 nhóm thu nhập cũ, tổng cộng có 15 khoản thu nhập thuộc diện chịu thuế TNCN. Tuy nhiên, theo cơ cấu quy định tại Điều 3 Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025, các nhóm thu nhập này được tổ chức lại thành 10 đầu mục thu nhập chịu thuế.

Trên thực tế, người nộp thuế cần rà soát kỹ từng khoản thu nhập phát sinh để xác định có thuộc nhóm chịu thuế hay không. Trường hợp khoản tiền nhận được không nằm trong các nhóm thu nhập chịu thuế theo quy định, cơ quan thuế vẫn cho phép người nộp thuế giải trình rõ ràng, minh bạch để chứng minh không phát sinh nghĩa vụ thuế TNCN.

Từ cơ sở đó, có thể tham khảo 9 khoản tiền nhận qua chuyển khoản không thuộc diện phải nộp thuế thu nhập cá nhân từ tháng 7/2026 như sau.

- Thứ nhất là các khoản tiền vay mượn giữa người thân, bạn bè. Đây là quan hệ dân sự thuần túy, phát sinh nhằm mục đích hỗ trợ, giúp đỡ hoặc vay mượn, không tạo ra thu nhập nên không thuộc diện chịu thuế. Để tránh hiểu nhầm trong quá trình kiểm tra, nội dung chuyển khoản nên ghi rõ như “vay tiền”, “giúp tạm” hoặc “chuyển khoản mượn tiền”.

- Thứ hai là các khoản tiền nhận để đáo hạn vay ngân hàng. Đây là trường hợp phổ biến khi đến kỳ tất toán khoản vay, người vay nhờ người thân chuyển tiền hộ để hoàn tất nghĩa vụ trước khi vay lại, do đó không hình thành thu nhập chịu thuế.

- Thứ ba là tiền gửi từ người thân ở nước ngoài, hay còn gọi là kiều hối. Pháp luật Việt Nam hiện miễn thuế đối với các khoản kiều hối nhằm khuyến khích nguồn ngoại tệ, với điều kiện khoản tiền được chuyển qua ngân hàng hoặc các tổ chức chuyển tiền hợp pháp.

- Thứ tư là các khoản tiền thu hộ, chi hộ. Nhóm này thường gặp ở shipper thu tiền COD hoặc cá nhân thực hiện thu – chi theo ủy quyền. Đây chỉ là dòng tiền trung gian, không phản ánh thu nhập thực tế nên không phải kê khai thuế, tuy nhiên cần chứng minh rõ vai trò thu hộ và không hưởng lợi từ khoản tiền đó.

- Thứ năm là trường hợp nhận tiền chuyển hộ nhưng không thu phí. Nếu cá nhân chỉ đứng ra chuyển tiền giúp người khác mà không nhận bất kỳ khoản thù lao nào thì đây không được xem là hoạt động tạo thu nhập. Ngược lại, nếu có thu phí dịch vụ thì phần phí đó có thể phát sinh nghĩa vụ thuế.

- Thứ sáu là tiền từ giao dịch bán đất đã hoàn thành nghĩa vụ thuế. Nếu cá nhân đã thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ thuế liên quan như thuế TNCN và lệ phí trước bạ thì khoản tiền thu được không bị đánh thuế lại. Tuy nhiên, trường hợp kê khai không đúng giá trị giao dịch để giảm nghĩa vụ thuế có thể bị cơ quan thuế truy thu và xử phạt.

- Thứ bảy là tiền lương đã khấu trừ thuế nhưng chuyển cho người thân. Đây không được xem là thu nhập mới vì nghĩa vụ thuế đã hoàn thành trước đó. Dù vậy, người nộp thuế cần có chứng từ chứng minh nguồn tiền như bảng lương hoặc sao kê ngân hàng.

- Thứ tám là tiền lương từ nước ngoài đã đóng thuế tại nước sở tại. Trong trường hợp người lao động làm việc ở nước ngoài và đã hoàn thành nghĩa vụ thuế theo quy định của quốc gia sở tại, khi chuyển tiền về Việt Nam sẽ không bị tính thuế TNCN, với điều kiện có đầy đủ chứng từ chứng minh và giao dịch qua kênh hợp pháp.

- Cuối cùng là lãi cho vay cá nhân nhỏ lẻ. Với các khoản cho vay mang tính chất dân sự như họ, hụi, vay mượn giữa người thân hoặc bạn bè, nếu không thường xuyên hoặc không mang tính kinh doanh thì không được coi là thu nhập kinh doanh và không thuộc diện phải nộp thuế.

Cần lưu ý rằng các nội dung trên chỉ mang tính chất tham khảo. Việc xác định nghĩa vụ thuế cuối cùng vẫn phụ thuộc vào bản chất thực tế của từng khoản tiền và khả năng giải trình minh bạch của người nộp thuế theo quy định pháp luật hiện hành.