Tuyên án phạt tù, buộc bồi hoàn hơn 1,2 tỷ đồng tiền học bổng đối với sinh viên một trường ĐH danh tiếng sau khi phát hiện gian lận trước khi nhập học

Năm 2010, vụ án của Adam Wheeler - cựu sinh viên Đại học Harvard thu hút sự quan tâm lớn của dư luận Mỹ khi người này bị cáo buộc làm giả gần như toàn bộ hồ sơ học tập để trúng tuyển vào ngôi trường danh tiếng, đồng thời chiếm đoạt hơn 45.000 USD từ các khoản học bổng, hỗ trợ tài chính và giải thưởng học thuật.

Ngày 18/05/2010, Adam Wheeler khi đó 23 tuổi, quê tại bang Delaware (Mỹ) ra hầu tòa sau khi bị truy tố với 20 cáo buộc, trong đó có hành vi đánh cắp danh tính, trộm cắp tài sản và làm giả giấy tờ. Tại phiên tòa, Wheeler tuyên bố không nhận tội. Tòa án quyết định cho bị cáo được tại ngoại với mức bảo lãnh 5.000 USD, đồng thời ấn định phiên xét xử tiếp theo vào ngày 09/06/2010.

Theo cơ quan công tố, Wheeler đã xây dựng một bộ hồ sơ học tập gần như hoàn toàn giả mạo nhằm đánh lừa Đại học Harvard cũng như các tổ chức cấp học bổng. Thông qua những tài liệu này, bị cáo đã nhận hơn 45.000 USD từ các khoản hỗ trợ tài chính, học bổng, tài trợ nghiên cứu và giải thưởng học thuật dù không đủ điều kiện.

Tại phiên tòa, cha mẹ của Wheeler cùng một người bạn nữ có mặt với tâm trạng bàng hoàng. Trợ lý Công tố viên quận Middlesex John Verner cho biết, một cuộc gọi từ Đại học Yale tới cha mẹ Wheeler có thể đã khiến họ vô tình cung cấp thông tin, góp phần dẫn đến việc con trai bị bắt.

Trong khi đó, luật sư Steven Sussman cho biết thân chủ của mình trước đó "chưa từng có bất kỳ tiền sử liên quan đến pháp luật hình sự". Theo phía công tố, Wheeler đã duy trì hành vi gian dối trong nhiều năm thông qua việc sử dụng bảng điểm, thư giới thiệu cùng nhiều loại giấy tờ giả được làm rất tinh vi. Tạp chí The New Republic công bố thời điểm đó, Wheeler còn sử dụng một bản lý lịch giả để ứng tuyển vào chương trình thực tập văn học của tạp chí.

Trong bản lý lịch, Wheeler khai từng ký hợp đồng viết nhiều cuốn sách, thành thạo nhiều ngôn ngữ cổ như tiếng Anh cổ, tiếng Armenia cổ và tiếng Ba Tư cổ, đồng thời thường xuyên tham gia các buổi diễn thuyết. Tuy nhiên, toàn bộ những thông tin này sau đó đều được xác định là không đúng sự thật.

Theo hồ sơ vụ án, chuỗi hành vi gian lận lần đầu bị phát hiện vào tháng 09/2009, khi Wheeler, lúc đó là sinh viên năm cuối của Đại học Harvard, nộp hồ sơ xin học bổng Rhodes và Fulbright. Trong bộ hồ sơ, Wheeler nộp bảng điểm thể hiện thành tích học tập hoàn hảo, kèm theo danh mục các cuốn sách và bài báo mà anh tự nhận là tác giả.

Tuy nhiên, một Giáo sư của Đại học Harvard phát hiện một số bài viết trong hồ sơ có dấu hiệu đạo văn. Sau quá trình rà soát, nhà trường xác định gần như toàn bộ hồ sơ học tập và các thành tích mà Wheeler khai báo đều bị nghi ngờ là giả mạo.

Ông Gerry Leone, Công tố viên quận Middlesex khi đó, nhận định: "Bản chất của vụ việc này là hành vi đánh cắp danh tính, gian lận, trộm cắp tài sản và làm giả giấy tờ". Ông cũng mô tả hành vi của Wheeler là "một mạng lưới dối trá và lừa đảo được dàn dựng công phu, chồng chéo trong một kế hoạch táo tợn và đáng lên án".

Kết quả điều tra cho thấy Wheeler đã thực hiện hành vi gian lận ngay từ khi nộp hồ sơ chuyển tiếp vào Đại học Harvard năm 2007. Theo cơ quan công tố, bị cáo làm giả nhiều tài liệu để thể hiện mình từng theo học tại Viện Công nghệ Massachusetts (MIT) và Phillips Academy ở Andover, bang Massachusetts, đồng thời khai đạt điểm SAT tuyệt đối.

Trên thực tế, Wheeler chỉ học tại một trường trung học công lập ở bang Delaware, không đạt điểm SAT tuyệt đối và trước đó từng bị Bowdoin College, bang Maine, đình chỉ học vì hành vi đạo văn.

Sau nhiều tháng tố tụng, đến ngày 16/12/2010, Wheeler thay đổi lời khai và nhận tội đối với toàn bộ 20 cáo buộc. Tòa án tuyên phạt Wheeler 2,5 năm tù giam nhưng cho hưởng án treo, thay vào đó là 10 năm quản chế với nhiều điều kiện nghiêm ngặt.

Theo phán quyết, Wheeler phải bồi hoàn 45.806 USD (hơn 1,2 tỷ đồng) cho Đại học Harvard, tiếp tục điều trị tâm lý, không được tự nhận mình từng là sinh viên hoặc cựu sinh viên của trường, đồng thời không được thu lợi từ câu chuyện liên quan đến vụ gian lận trong thời gian chịu quản chế. Tại phiên tuyên án, Wheeler gửi lời xin lỗi tới Đại học Harvard, gia đình và tòa án, đồng thời bày tỏ sự hối hận về những gì mình đã gây ra.

Tuy nhiên, sau đó Wheeler tiếp tục vi phạm các điều kiện quản chế và từng phải đối mặt với nguy cơ bị thi hành án tù.