Phát hiện 7.000 sinh viên gian lận bằng AI

Sự phổ biến của trí tuệ nhân tạo (AI) đang tạo ra những thách thức mới đối với giáo dục đại học tại Anh khi số vụ gian lận học thuật liên quan đến công nghệ này tăng nhanh trong vài năm gần đây.

Theo khảo sát của tờ The Guardian đối với 113 trường đại học, năm học 2023-2024 ghi nhận gần 7.000 trường hợp gian lận bằng AI, tương đương 5,1 vụ trên mỗi 1.000 sinh viên. Mức này cao gấp hơn 3 lần so với tỷ lệ 1,6 vụ của năm học trước.

Đến tháng 5/2025, tỷ lệ vi phạm được dự báo có thể đạt khoảng 7,5 vụ trên 1.000 sinh viên. Giới chuyên gia nhận định con số thực tế nhiều khả năng còn cao hơn do nhiều trường hợp chưa được phát hiện hoặc chưa đủ căn cứ để kết luận.

Xu hướng trên đang buộc các cơ sở giáo dục đại học phải xem xét lại phương thức kiểm tra, đánh giá trong bối cảnh các công cụ AI tạo sinh ngày càng dễ tiếp cận và có khả năng tạo ra nội dung khó phân biệt với sản phẩm do con người thực hiện.

Song song với sự gia tăng của gian lận bằng AI, số vụ đạo văn theo cách truyền thống có dấu hiệu giảm. Thống kê cho thấy tỷ lệ đạo văn đã giảm từ 19 xuống còn 15,2 vụ trên mỗi 1.000 sinh viên trong năm học vừa qua và được dự báo tiếp tục đi xuống.

Trong quá trình khảo sát, The Guardian gửi yêu cầu cung cấp dữ liệu tới 155 trường đại học theo Đạo luật Tự do Thông tin, song chỉ nhận được phản hồi từ 131 đơn vị. Đáng chú ý, hơn 27% số trường chưa xây dựng nhóm thống kê riêng đối với hành vi lạm dụng AI, phản ánh thực tế nhiều cơ sở đào tạo vẫn gặp khó trong khâu nhận diện và quản lý.

Việc phát hiện gian lận bằng AI cũng được đánh giá là nhiệm vụ phức tạp. Khảo sát của Higher Education Policy Institute cho thấy 88% sinh viên từng sử dụng AI trong quá trình học tập. Một nghiên cứu của University of Reading còn chỉ ra các bài làm do AI tạo ra có thể vượt qua hệ thống kiểm tra trong khoảng 94% trường hợp.

Tiến sĩ Peter Scarfe nhận định việc chứng minh một bài làm có sử dụng AI gần như rất khó thực hiện bằng những phương pháp hiện nay. Điều đó khiến các trường đại học phải cân nhắc kỹ lưỡng trước khi đưa ra kết luận nhằm hạn chế nguy cơ xử lý oan sinh viên.

Trong khi đó, trên các nền tảng mạng xã hội như TikTok xuất hiện ngày càng nhiều nội dung hướng dẫn chỉnh sửa văn bản do AI tạo ra để giống phong cách viết của con người, từ đó giảm khả năng bị phát hiện bởi các công cụ kiểm tra.

Tiến sĩ Thomas Lancaster thuộc Imperial College London cho rằng nếu người dùng biết cách biên tập và tinh chỉnh nội dung, việc xác định dấu vết AI sẽ trở nên rất khó khăn. Ông cũng cho rằng AI vẫn có thể mang lại giá trị học tập nếu được sử dụng như công cụ hỗ trợ thay vì thay thế hoàn toàn tư duy của sinh viên.

Khảo sát từ phía người học cho thấy nhiều sinh viên dùng AI để tìm ý tưởng, xây dựng dàn ý hoặc tóm tắt tài liệu phục vụ nghiên cứu. Với một số đối tượng gặp khó khăn trong học tập, công nghệ này góp phần hỗ trợ tiếp cận kiến thức hiệu quả hơn.

Chính phủ Anh cũng nhìn nhận AI mang đến cả cơ hội lẫn thách thức đối với giáo dục. Bộ trưởng Công nghệ Peter Kyle cho rằng công nghệ này có thể góp phần thu hẹp khoảng cách học tập, đặc biệt đối với học sinh mắc chứng khó đọc.

Ở lĩnh vực doanh nghiệp, nhiều công ty công nghệ đang xem sinh viên là nhóm người dùng chiến lược. Google triển khai chương trình nâng cấp miễn phí một số công cụ AI dành cho sinh viên, trong khi OpenAI đưa ra nhiều ưu đãi tại một số thị trường.

Theo các chuyên gia, giải pháp lâu dài không dừng ở việc tăng cường giám sát hay áp dụng các phần mềm phát hiện AI, mà cần thiết kế lại phương thức đánh giá theo hướng đề cao tư duy phản biện, kỹ năng giao tiếp, khả năng giải quyết vấn đề và năng lực thích ứng với công nghệ. Đây được xem là những yếu tố tạo lợi thế cho sinh viên trong môi trường làm việc của tương lai.