VCCI đề nghị làm rõ cơ chế giám sát giá xăng dầu khi doanh nghiệp được tự quyết

Bộ Công Thương đang lấy ý kiến đối với dự thảo Nghị định về kinh doanh xăng dầu, trong đó đề xuất các quy định liên quan đến cơ chế hình thành giá, kê khai giá và giám sát cạnh tranh.

Góp ý dự thảo, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cho rằng việc trao quyền quyết định giá bán cho doanh nghiệp cần đi kèm cơ chế giám sát phù hợp, bảo đảm tính minh bạch và tuân thủ các quy định của pháp luật về giá, cạnh tranh.

Theo VCCI, công thức tính giá trong dự thảo nên được sử dụng làm căn cứ để doanh nghiệp kê khai, giải trình và phục vụ công tác giám sát quá trình hình thành giá. Công thức này không nên trở thành công cụ áp đặt mức lợi nhuận hoặc chi phí nằm ngoài phạm vi pháp luật quy định.

Một trong những vấn đề được VCCI lưu ý là yêu cầu thương nhân phải phân tích biến động của từng yếu tố hình thành giá so với lần điều chỉnh liền trước trong mỗi lần điều chỉnh giá. Theo tổ chức này, quy định trên có thể làm gia tăng gánh nặng tuân thủ, đặc biệt đối với các doanh nghiệp nhỏ trong bối cảnh giá xăng dầu được điều chỉnh thường xuyên.

Vì vậy, VCCI đề nghị đơn giản hóa hồ sơ tính giá đối với thương nhân phân phối, tập trung vào việc kiểm tra tính chính xác, trung thực của dữ liệu và mức độ tuân thủ các quy định về giá, cạnh tranh thay vì yêu cầu doanh nghiệp thực hiện các thủ tục phân tích phức tạp trong mỗi lần điều chỉnh.

Đề xuất đơn giản hóa kê khai, làm rõ cơ chế áp giá trần

Đối với cơ chế giá trần áp dụng cho thương nhân phân phối độc lập tại các địa bàn xa, VCCI cho rằng mức giá tối đa do thương nhân đầu mối công bố có thể chưa phản ánh đầy đủ chi phí thực tế của đơn vị phân phối. Sự khác biệt về điều kiện vận chuyển và quy mô kinh doanh có thể khiến chi phí giữa các doanh nghiệp không giống nhau.

Do đó, VCCI đề nghị dự thảo làm rõ căn cứ áp dụng giá trần, đồng thời xem xét cơ chế cho phép thương nhân phân phối phản ánh chi phí thực tế hoặc chỉ áp dụng giá tối đa trong thời gian bình ổn giá.

Về thủ tục kê khai giá, VCCI cũng chỉ ra nguy cơ phát sinh thủ tục trùng lặp đối với các thương nhân phân phối thuộc hệ thống của thương nhân đầu mối.

Theo dự thảo, thương nhân phân phối được quyền quyết định giá bán thấp hơn mức giá do thương nhân đầu mối công bố và không bắt buộc phải tăng giá khi đầu mối điều chỉnh tăng. Tuy nhiên, nếu thương nhân phân phối áp dụng đúng mức giá đã được đầu mối kê khai, việc yêu cầu thực hiện thêm thủ tục kê khai riêng có thể làm tăng chi phí tuân thủ mà không cần thiết.

VCCI đề xuất cho phép thương nhân phân phối kê khai một lần thông qua hệ thống kết nối dữ liệu và không phải kê khai riêng nếu áp dụng đúng mức giá đã được thương nhân đầu mối kê khai. Trường hợp quyết định mức giá khác, doanh nghiệp có thể thực hiện kê khai bằng phương thức điện tử đơn giản.

Tổ chức này đồng thời kiến nghị rà soát thời hạn kê khai giá xăng dầu. Quy định yêu cầu hoàn thành kê khai chậm nhất vào cuối ngày làm việc tiếp theo sau ngày giá mới có hiệu lực có thể tạo áp lực cho doanh nghiệp, nhất là những đơn vị chưa có hệ thống kê khai tự động.

Theo VCCI, việc cải cách thủ tục cần đi đôi với ứng dụng công nghệ và kết nối dữ liệu, qua đó giảm yêu cầu hành chính không cần thiết nhưng vẫn bảo đảm cơ quan quản lý có đủ thông tin để theo dõi diễn biến thị trường.

Giám sát cạnh tranh phải phù hợp với Luật Cạnh tranh

Bên cạnh cơ chế kê khai và giám sát giá, VCCI đề nghị sửa đổi quy định về giám sát cạnh tranh theo hướng Bộ Công Thương và UBND cấp tỉnh theo dõi dữ liệu kê khai giá, kịp thời phát hiện dấu hiệu vi phạm và chuyển thông tin, tài liệu đến cơ quan có thẩm quyền xem xét theo quy định của Luật Cạnh tranh.

Đáng chú ý, VCCI kiến nghị bỏ ngưỡng thị phần kết hợp 30% trong quy định giám sát cạnh tranh tại dự thảo. Theo tổ chức này, việc đưa ngưỡng thị phần vào quy định có thể dẫn đến cách hiểu rằng phạm vi phát hiện, xem xét và xử lý hành vi thỏa thuận hạn chế cạnh tranh bị thu hẹp.

VCCI cho rằng biến động khách quan của các yếu tố hình thành giá là thông tin cần được xem xét khi đánh giá hành vi của doanh nghiệp, nhưng không nên được sử dụng làm căn cứ loại trừ việc xem xét các thỏa thuận có dấu hiệu hạn chế cạnh tranh.

Việc tiếp nhận thông tin, điều tra và xử lý các hành vi vi phạm cần được thực hiện đúng thẩm quyền, trình tự và thủ tục theo Luật Cạnh tranh.

Nhìn chung, các kiến nghị của VCCI hướng đến việc thiết kế cơ chế quản lý giá xăng dầu theo hướng giảm can thiệp hành chính không cần thiết, hạn chế thủ tục trùng lặp và tăng cường giám sát dựa trên dữ liệu. Khi doanh nghiệp được trao quyền chủ động quyết định giá bán, cơ chế kiểm tra cần đủ minh bạch để bảo đảm cạnh tranh lành mạnh, đồng thời không tạo thêm gánh nặng tuân thủ cho hoạt động kinh doanh.