VCCI đề xuất đổi cách tính thuế cho doanh nghiệp siêu nhỏ, hộ kinh doanh dưới 10 tỷ đồng doanh thu

"Một hàng phở làm sao chứng minh được những con gà mua ở đâu?"

Sáng 28/8, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa. Một trong những vấn đề được đặt ra là làm thế nào để chính sách hỗ trợ đi đúng vào những điểm nghẽn thực tế của khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa, thay vì hỗ trợ dàn trải, cào bằng.

Từ góc độ cộng đồng doanh nghiệp, Phó Tổng Thư ký kiêm Trưởng ban Pháp chế VCCI Đậu Anh Tuấn đề xuất cho doanh nghiệp siêu nhỏ và hộ kinh doanh có doanh thu dưới 10 tỷ đồng được nộp thuế theo doanh thu.

Theo ông Tuấn, hiện doanh nghiệp có doanh thu dưới 10 tỷ đồng phải thực hiện sổ sách kế toán, có đến 4 loại sổ sách và tính thuế trên phần doanh thu trừ chi phí.

Quy định này có thể phù hợp với những doanh nghiệp có hệ thống kế toán tương đối đầy đủ, nhưng lại tạo gánh nặng đáng kể cho doanh nghiệp siêu nhỏ và hộ kinh doanh khi việc xác định, chứng minh từng khoản chi phí không hề đơn giản.

“Một hàng phở làm sao chứng minh được những con gà mua ở đâu mà có hóa đơn, chứng từ?”, ông Đậu Anh Tuấn đặt vấn đề.

Theo đại diện VCCI, nếu chuyển sang phương thức nộp thuế trên doanh thu, chính sách sẽ tác động tới khoảng 5-6 triệu hộ kinh doanh và doanh nghiệp siêu nhỏ. Đây không chỉ là câu chuyện kỹ thuật thuế mà còn có thể tạo ra hiệu ứng xã hội rất lớn.

Đề xuất này được đưa ra trong bối cảnh dự thảo Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa đang được thiết kế theo hướng thay đổi căn bản phương thức hỗ trợ doanh nghiệp: từ hỗ trợ dàn trải sang hỗ trợ có trọng tâm, trọng điểm, dựa trên nhu cầu và quá trình trưởng thành của doanh nghiệp.

Từ “Nhà nước có gì hỗ trợ nấy” sang doanh nghiệp cần gì hỗ trợ nấy

Trình bày dự thảo, Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết chính sách mới được xây dựng theo hướng trao thêm quyền chủ động cho doanh nghiệp trong lựa chọn nội dung và đơn vị hỗ trợ.

Tinh thần được đặt ra là chuyển từ việc “Nhà nước hỗ trợ cái mình có” sang hỗ trợ thứ doanh nghiệp cần.

Dự thảo luật thiết kế hai nhóm chính sách phát triển. Nhóm thứ nhất là các chính sách hỗ trợ chung nhằm tháo gỡ những điểm nghẽn đang cản trở hoạt động của doanh nghiệp nhỏ và vừa, tập trung vào các vấn đề lớn như vốn, mặt bằng, công nghệ và thị trường.

Nhóm thứ hai là chính sách hỗ trợ trọng tâm đối với một số nhóm doanh nghiệp nhỏ và vừa được ưu tiên phát triển, đặc biệt là những doanh nghiệp có khả năng tạo ra sự chuyển đổi rõ nét, năng suất cao hơn và có khả năng liên kết tốt hơn.

Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cho rằng cần xây dựng các cơ chế tạo động lực để doanh nghiệp nhỏ và vừa phát triển cả về quy mô lẫn chất lượng; nâng cao năng suất, năng lực cạnh tranh cốt lõi, năng lực quản trị và đổi mới sáng tạo.

Cơ quan thẩm tra đồng thời lưu ý phải khắc phục tình trạng chính sách hỗ trợ dàn trải, phân tán, đồng thời bảo đảm công khai, minh bạch về tiêu chí, điều kiện hưởng hỗ trợ, không làm phát sinh thêm thủ tục hành chính và đặc biệt phải tránh cơ chế xét duyệt, “xin - cho”.

Ủy ban Kinh tế và Tài chính cũng đề nghị Chính phủ rà soát để doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ và cá nhân kinh doanh được hưởng mức thuế suất ưu đãi nhất theo quy định của pháp luật về thuế.

Giảm chi phí tuân thủ thay vì chỉ nhìn vào mức thuế

Nếu thuế và thủ tục là một gánh nặng, tiếp cận vốn đang được chỉ ra là điểm nghẽn lớn nhất đối với khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Phát biểu tại phiên thảo luận, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn yêu cầu dự luật khi ban hành phải tạo được đột phá về chính sách, thay đổi tiêu chí xác định và đối tượng ưu tiên, đồng thời khơi thông nguồn lực tài chính, tín dụng, đất đai và hạ tầng.

Đặc biệt, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh yêu cầu đổi mới phương thức hỗ trợ, tránh tình trạng “hỗ trợ cào bằng”.

“Rào cản lớn nhất của doanh nghiệp nhỏ và vừa hiện nay chính là tiếp cận vốn. Nếu cho vay dựa trên dữ liệu được thiết kế tốt và bảo lãnh tín dụng hiệu quả thì sẽ đảm bảo tăng trưởng lớn”, Chủ tịch Quốc hội nêu.

Giải trình tại phiên họp, Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết doanh nghiệp nhỏ và vừa hiện chiếm khoảng 98,4% tổng số doanh nghiệp của cả nước, song tỷ lệ tiếp cận dư nợ tín dụng chỉ khoảng 19-20%.

Theo Bộ trưởng, tỷ lệ này thấp xuất phát từ đặc thù của nhóm doanh nghiệp nhỏ và vừa: nhiều doanh nghiệp mới thành lập, quy mô nhỏ, uy tín chưa cao, trong khi tài sản thế chấp ít hoặc gần như không có. Đây là nguyên nhân khiến việc tiếp cận tín dụng ngân hàng gặp nhiều khó khăn.

Vì vậy, theo ông Tuấn, tháo gỡ điểm nghẽn tín dụng là yêu cầu bắt buộc nếu muốn khu vực doanh nghiệp này phát huy vai trò trong nền kinh tế.

Liên quan đề xuất của VCCI, Bộ trưởng Tài chính cho biết với doanh nghiệp có doanh thu dưới 10 tỷ đồng, phương án được đưa ra là áp dụng phương pháp đơn giản, tính thuế theo tỷ lệ phần trăm trực tiếp trên doanh thu.

Theo ông, phương án này cơ bản đáp ứng yêu cầu của cộng đồng doanh nghiệp. Bộ trưởng đồng thời cho biết Thủ tướng đang chỉ đạo rà soát, cắt giảm thủ tục hành chính trong lĩnh vực thuế và hải quan, nhằm rút ngắn tối đa thời gian tuân thủ và giảm chi phí cho doanh nghiệp.

“Quan trọng nhất với doanh nghiệp vẫn là đơn giản hóa thủ tục hành chính thuế và giảm chi phí tuân thủ, còn về mức nộp thuế thì cơ bản hiện nay đã đáp ứng phù hợp”, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn nói.