VCCI muốn hạ 'rào cản' 20.000 tỷ đồng để cứu dự án BT

Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) vừa có văn bản góp ý dự thảo Nghị định sửa đổi các nghị định hướng dẫn Luật Đầu tư theo phương thức đối tác công tư (PPP), trong đó đề xuất điều chỉnh một số quy định của Nghị định 257/2025 nhằm tăng tính khả thi đối với các dự án hợp đồng xây dựng - chuyển giao (BT).

Theo VCCI, mặc dù đánh giá cao nỗ lực của cơ quan soạn thảo trong việc hoàn thiện khung pháp lý về PPP, song một số quy định hiện hành vẫn chưa phù hợp với thực tiễn triển khai.

Đáng chú ý, VCCI cho rằng quy định chỉ cho phép áp dụng cơ chế giao quỹ đất thanh toán và bảo lãnh giá trị quỹ đất đối với các dự án BT có tổng mức đầu tư từ 20.000 tỷ đồng trở lên là quá cao.

Theo phản ánh của cộng đồng doanh nghiệp, số lượng dự án có quy mô trên 20.000 tỷ đồng rất ít, trong khi phần lớn các dự án hạ tầng trọng điểm của địa phương cần huy động nguồn lực xã hội chỉ có tổng mức đầu tư từ 10.000-20.000 tỷ đồng. Vì vậy, việc giữ nguyên ngưỡng này sẽ làm thu hẹp đáng kể phạm vi áp dụng chính sách, hạn chế hiệu quả thu hút đầu tư.

Từ thực tế trên, VCCI kiến nghị hạ ngưỡng tổng mức đầu tư được hưởng cơ chế giao quỹ đất thanh toán xuống còn 10.000 tỷ đồng.

Bên cạnh đó, tổ chức này cũng cho rằng quy định bắt buộc phải giao toàn bộ quỹ đất thanh toán trong một lần chưa phù hợp với thực tế, bởi công tác giải phóng mặt bằng tại nhiều địa phương thường kéo dài và không đồng bộ.

Theo VCCI, nếu cho phép giao quỹ đất theo từng phần hoặc theo từng giai đoạn đầu tư, tương ứng với giá trị bảo lãnh ngân hàng và khối lượng công trình đã hoàn thành, doanh nghiệp sẽ giảm được chi phí bảo lãnh, đồng thời tháo gỡ khó khăn về mặt bằng mà vẫn bảo đảm quản lý chặt chẽ tài sản công.

Do đó, VCCI đề xuất cho phép giao quỹ đất thanh toán một lần hoặc từng phần theo phân kỳ đầu tư, đồng thời xác định giá trị bảo lãnh ngân hàng tương ứng với phần quỹ đất hoặc hạng mục công trình được bàn giao ở từng giai đoạn, thay vì phải bảo lãnh toàn bộ giá trị dự án ngay từ đầu.

Ngoài vấn đề quỹ đất thanh toán, VCCI cũng kiến nghị sửa đổi quy định liên quan đến các dự án BT được phép triển khai thi công trước khi hoàn tất đàm phán và ký kết hợp đồng.

Theo phản ánh của doanh nghiệp, trong giai đoạn này nhà đầu tư vẫn phải huy động vốn, phát sinh chi phí lãi vay và thực hiện nhiều hạng mục xây dựng. Tuy nhiên, dự thảo hiện chưa có cơ chế ghi nhận và thanh toán các khoản chi phí hợp pháp phát sinh trước thời điểm ký hợp đồng.

Nếu không được nghiệm thu và thanh toán sau khi hợp đồng chính thức được ký kết, toàn bộ rủi ro tài chính sẽ dồn về phía doanh nghiệp, làm gia tăng chi phí đầu tư và giảm động lực tham gia các dự án PPP.

Vì vậy, VCCI đề nghị bổ sung quy định cho phép nghiệm thu và thanh toán toàn bộ khối lượng xây dựng cũng như các chi phí đầu tư hợp pháp, bao gồm cả chi phí lãi vay phát sinh theo thực tế giải ngân trước thời điểm ký hợp đồng BT, bảo đảm quyền lợi cho nhà đầu tư và nâng cao tính khả thi của các dự án PPP.