"Tuân thủ cũng vướng, không tuân thủ cũng vi phạm": Chủ tịch VCCI nói về nỗi lòng của doanh nghiệp

Phát biểu tại Hội nghị Thường trực Chính phủ với cộng đồng doanh nghiệp sáng 18/7, Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) Hồ Sỹ Hùng cho rằng, sự bất định của thể chế đang trở thành một loại "chi phí vô hình" nhưng có tác động rất lớn tới hoạt động của doanh nghiệp.

Theo ông Hùng, vướng mắc được cộng đồng doanh nghiệp phản ánh nhiều nhất hiện nay là khoảng trống pháp lý khi văn bản cũ đã bị bãi bỏ trong khi văn bản thay thế chưa có hiệu lực. Cùng với đó, pháp luật thay đổi với tần suất cao nhưng thiếu lộ trình chuyển tiếp hợp lý, khiến doanh nghiệp rơi vào thế bị động.

"Doanh nghiệp rơi vào tình thế tuân thủ quy định cũ thì vướng, không tuân thủ thì bị coi là vi phạm, vô tình phải đối mặt với rủi ro pháp lý rất lớn", ông Hùng nhấn mạnh.

Bên cạnh đó, Chủ tịch VCCI cho biết dòng tiền của doanh nghiệp vẫn đang bị ách tắc ở nhiều khâu, nổi bật là vấn đề hoàn thuế giá trị gia tăng (VAT). Mặc dù Bộ Tài chính đã có nhiều giải pháp xử lý, vẫn còn một bộ phận doanh nghiệp gặp khó khăn khi khoản thuế đầu vào bị "treo" kéo dài.

Theo ông Hùng, nhiều doanh nghiệp là nạn nhân khi đối tác bỏ trốn nhưng vẫn bị tạm dừng hoàn thuế do thiếu hóa đơn đầu vào, dù giao dịch phát sinh là có thật.

Một điểm nghẽn khác được lãnh đạo VCCI đề cập là tình trạng chồng chéo giữa các quy định pháp luật, khiến doanh nghiệp phải thực hiện nhiều thủ tục song song. Một dự án đầu tư hiện nay phải đồng thời thực hiện các thủ tục về chủ trương đầu tư, quy hoạch, đất đai, xây dựng, môi trường... nhưng lại không có cơ quan đầu mối điều phối xuyên suốt.

Đối với vấn đề tiếp cận vốn, ông Hùng cho rằng tín dụng hiện vẫn chủ yếu dựa vào tài sản thế chấp là bất động sản. Do đó, hệ thống ngân hàng cần đồng hành nhiều hơn với hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp thay vì chỉ dựa trên tài sản bảo đảm.

Theo tổng hợp của VCCI, trong gần 900 kiến nghị của doanh nghiệp, tỷ lệ lớn các phản ánh không nằm ở nội dung chính sách mà xuất phát từ khâu tổ chức thực thi.

Điển hình là tình trạng nhiều cơ quan vẫn yêu cầu doanh nghiệp nộp hồ sơ giấy song song với hồ sơ điện tử, dù pháp luật không quy định. Chính Bộ Tài chính cũng đã thừa nhận nguyên nhân xuất phát từ cách thức thực thi công vụ tại một số cơ quan tiếp nhận.

"Nếu chính sách đã đúng mà doanh nghiệp vẫn khổ vì khâu thực thi thì không nên tiếp tục ban hành thêm quá nhiều văn bản", ông Hùng nói.

Ngoài ra, Chủ tịch VCCI cho biết vẫn còn 17 kiến nghị của doanh nghiệp mới chỉ dừng ở mức "ghi nhận, nghiên cứu, tiếp thu". Theo ông, doanh nghiệp không chỉ cần được ghi nhận mà cần có cam kết rõ ràng về lộ trình và thời hạn xử lý.

Đối với các vấn đề liên ngành, ông Hùng cho rằng doanh nghiệp đang phải tự "ghép nối" câu trả lời của nhiều bộ, ngành khác nhau và cuối cùng vẫn bị mắc kẹt giữa các quy định.

Từ thực tế đó, VCCI kiến nghị các bộ, ngành và địa phương xây dựng cơ chế đo lường hiệu quả thực thi ở cấp trực tiếp giải quyết thủ tục hành chính, bao gồm chỉ số hài lòng của doanh nghiệp, đường dây phản ánh trực tiếp và chế tài đối với cán bộ thực thi.

Đồng thời, VCCI đề xuất giải quyết đồng bộ các nhóm vướng mắc liên quan đến đầu tư, đất đai, quy hoạch, xây dựng và môi trường theo nguyên tắc "một đầu mối, một quy trình, một kết quả", tránh để doanh nghiệp phải tự đi lại giữa nhiều cơ quan.

Để hỗ trợ mục tiêu tăng trưởng, VCCI cũng kiến nghị Chính phủ tiếp tục tháo gỡ các rào cản xuất khẩu, mở rộng thị trường thông qua các hiệp định thương mại tự do (FTA), đồng thời hoàn thiện cơ chế thúc đẩy liên kết giữa các doanh nghiệp nhằm tạo động lực phát triển bền vững cho khu vực kinh tế tư nhân.