Việt Nam có nhà máy thuỷ điện tích năng đầu tiên và lớn nhất Đông Nam Á: Công trình ngầm đặt sâu trong lòng núi, 3 năm nữa bắt đầu phát điện thương mại

Trong bối cảnh Việt Nam đẩy mạnh chuyển dịch năng lượng và gia tăng tỷ trọng điện gió, điện mặt trời, Nhà máy Thủy điện tích năng Bác Ái tại Khánh Hòa đang được triển khai với tiến độ cơ bản đáp ứng yêu cầu hợp đồng. Với tổng công suất 1.200MW và vốn đầu tư khoảng 21.100 tỷ đồng, dự án được kỳ vọng trở thành công trình lưu trữ năng lượng quy mô lớn, góp phần điều tiết phụ tải và nâng cao độ ổn định của hệ thống điện quốc gia.

Tại lễ ký hợp đồng cung cấp thiết bị cơ điện cho dự án Thủy điện tích năng Bác Ái, (tỉnh Khánh Hòa) chiều 26/10, ông Phạm Hồng Phương, Phó tổng giám đốc Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), nhấn mạnh Thủy điện tích năng Bác Ái là dự án thủy điện tích năng đầu tiên của Việt Nam, có vai trò quan trọng trong kế hoạch phát triển nguồn và lưới điện của tập đoàn giai đoạn 2026-2030.

Lãnh đạo EVN yêu cầu dự án hoàn thành đúng tiến độ, bảo đảm chất lượng, đưa tổ máy số 1 vào vận hành cuối năm 2029 và 3 tổ máy còn lại trong năm 2030. Theo ông Phương, gói thầu cung cấp thiết bị cơ điện vừa được ký kết cùng gói thầu xây lắp là hai gói thầu lớn, có vai trò quyết định đến tiến độ và chất lượng toàn bộ công trình.

Dự án Thủy điện tích năng Bác Ái được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, giao EVN làm chủ đầu tư, với tổng mức đầu tư khoảng 21.101 tỷ đồng. Công trình có công suất lắp đặt 1.200MW, gồm 4 tổ máy, mỗi tổ máy 300MW.

Theo kế hoạch EVN công bố trước đó, tổ máy đầu tiên dự kiến phát điện vào tháng 12/2029. Ba tổ máy còn lại lần lượt dự kiến vận hành vào tháng 4, tháng 8 và tháng 12/2030.

Thủy điện tích năng Bác Ái được kỳ vọng trở thành “viên pin khổng lồ” của hệ thống điện quốc gia, giúp giải quyết bài toán cân bằng cung - cầu điện trong bối cảnh nhu cầu tiêu thụ tiếp tục tăng và nguồn năng lượng tái tạo ngày càng chiếm tỷ trọng lớn.

Khác với các nhà máy thủy điện truyền thống, thủy điện tích năng hoạt động theo cơ chế lưu trữ năng lượng thông qua việc luân chuyển nước giữa hai hồ chứa ở cao độ khác nhau. Khi nhu cầu sử dụng điện thấp hoặc nguồn cung dư thừa, điện năng được sử dụng để bơm nước từ hồ dưới lên hồ trên. Khi phụ tải tăng cao, nước từ hồ trên được đưa xuống qua hệ thống tua-bin để phát điện, bổ sung nguồn cung cho lưới điện.

Nhờ cơ chế này, nhà máy có thể tích trữ điện năng vào những thời điểm hệ thống dư thừa và phát điện khi nhu cầu tăng cao. Đây là giải pháp hỗ trợ điều tiết phụ tải, tăng khả năng cân bằng cung - cầu, góp phần ổn định tần số và điện áp của hệ thống điện, đặc biệt trong bối cảnh điện gió và điện mặt trời có sản lượng biến động theo điều kiện thời tiết.

Khi hoàn thành, Thủy điện tích năng Bác Ái được kỳ vọng trở thành công trình thủy điện tích năng đầu tiên của Việt Nam, đồng thời thuộc nhóm dự án có quy mô lớn hàng đầu Đông Nam Á trong lĩnh vực này. Công trình sẽ bổ sung năng lực lưu trữ năng lượng quy mô lớn, hỗ trợ khai thác hiệu quả hơn các nguồn điện tái tạo và giảm áp lực điều độ hệ thống trong những thời điểm cung - cầu điện biến động.

Bên cạnh vai trò trong bảo đảm an ninh năng lượng, dự án còn hướng tới khai thác tài nguyên nước theo chu trình tích năng - phát điện, kết hợp với yêu cầu quản lý, sử dụng nguồn nước phục vụ các mục đích khác, trong đó có thủy lợi.

Với quy mô đầu tư lớn và vai trò điều tiết hệ thống điện, Thủy điện tích năng Bác Ái được xem là một trong những dự án hạ tầng năng lượng quan trọng trong giai đoạn chuyển dịch năng lượng của Việt Nam. Khi đi vào vận hành đầy đủ, công trình sẽ góp phần nâng cao tính linh hoạt của hệ thống điện, tạo điều kiện tích hợp thêm các nguồn năng lượng tái tạo và hỗ trợ thực hiện mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050.