Việt Nam hoàn thành công trình nhiệt điện chưa từng có trong lịch sử, có sự hỗ trợ của Trung Quốc

Dự án Nhiệt điện BOT Vĩnh Tân 1 được ký kết chính thức ngày 12/12/2013, khởi công ngày 18/7/2015 và đưa vào vận hành thương mại ngày 27/11/2018, sớm hơn 200 ngày so với cam kết trong hợp đồng BOT. Với tiến độ này, dự án từng lập kỷ lục về thời gian thi công đối với các tổ máy cùng loại tại Việt Nam.

Dự án được phát triển bởi tổ hợp nhà đầu tư gồm Công ty TNHH Lưới điện Phương Nam Trung Quốc (CSG), Công ty TNHH Điện lực Quốc tế Trung Quốc (CPIH) và Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (Vinacomin). Theo cơ cấu góp vốn, CSG nắm 55%, CPIH 45% và Vinacomin 5%.

Nhà máy được xây dựng tại Trung tâm Điện lực Vĩnh Tân, tỉnh Bình Thuận trước đây, nay thuộc tỉnh Lâm Đồng, với công suất 2x600 MW. Dự án được triển khai theo hình thức Xây dựng - Kinh doanh - Chuyển giao (BOT), thời gian xây dựng 48 tháng và thời gian vận hành, kinh doanh dự kiến 25 năm. Sau thời gian này, nhà máy sẽ được chuyển giao không điều kiện cho cơ quan Nhà nước có thẩm quyền của Việt Nam.

Dự án nhiệt điện áp dụng công nghệ siêu tới hạn Vĩnh Tân 1 là một trong những dự án quan trọng được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt trong Quy hoạch phát triển điện lực quốc gia giai đoạn 2011-2020, có xét đến năm 2030. Việc đưa nhà máy vào vận hành góp phần bổ sung nguồn điện cho hệ thống, đặc biệt trong bối cảnh khu vực miền Nam từng đối mặt với nguy cơ thiếu điện.

Đáng chú ý, đây là dự án nhiệt điện đầu tiên tại Việt Nam sử dụng công nghệ lò hơi siêu tới hạn đốt than phun, ngọn lửa hình chữ “W”, sử dụng than antraxit Việt Nam. Đây cũng là dự án có quy mô lớn nhất mà doanh nghiệp Trung Quốc tham gia đầu tư tại Việt Nam vào thời điểm đó. Công nghệ lò hơi siêu tới hạn cho phép nâng cao hiệu suất phát điện, tối ưu mức tiêu hao nhiên liệu và góp phần giảm lượng phát thải khí nhà kính so với công nghệ nhiệt điện truyền thống. Việc sử dụng than antraxit trong nước cũng giúp chủ động nguồn nguyên liệu phục vụ vận hành nhà máy.

Ngay từ giai đoạn thiết kế, nhà máy đã được tích hợp các hệ thống xử lý môi trường gồm khử lưu huỳnh (FGD), khử oxit nitơ (DeNOx) và lọc bụi tĩnh điện (ESP). Hệ thống giám sát khí thải được vận hành tự động và kết nối với cơ quan chức năng nhằm theo dõi các chỉ tiêu phát thải, phục vụ công tác kiểm soát môi trường. Nhà máy cũng áp dụng các giải pháp xử lý bụi, khí thải và nước thải trong quá trình vận hành, trong đó có công nghệ khử NOx bằng xúc tác chọn lọc, lọc bụi tĩnh điện và khử SO₂ bằng nước biển. Công ty đồng thời triển khai các phương án phòng ngừa, ứng phó sự cố môi trường và kiểm soát bụi trong điều kiện thời tiết bất lợi. Công tác quản lý môi trường của nhà máy được thực hiện theo tiêu chuẩn ISO 14001:2015. Trong các năm 2023 và 2024, Vĩnh Tân 1 được công nhận đạt Tiêu chí vì Môi trường xanh quốc gia.

Sau khi đi vào vận hành thương mại cuối năm 2018, Vĩnh Tân 1 duy trì hoạt động phát điện và bổ sung sản lượng cho hệ thống điện quốc gia. Tính đến tháng 6/2025, nhà máy đã phát lên lưới hơn 53,5 tỷ kWh điện, tương đương sản lượng bình quân khoảng 8 tỷ kWh mỗi năm.

Theo doanh nghiệp, sản lượng này góp phần bổ sung nguồn cung điện cho các tỉnh phía Nam, hỗ trợ bảo đảm an ninh năng lượng và phục vụ nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội tại khu vực Nam Trung Bộ, Đông Nam Bộ và tỉnh Bình Thuận trước đây. Bên cạnh đóng góp về nguồn điện, hoạt động của nhà máy còn tạo nguồn thu cho ngân sách và việc làm tại địa phương.

Từ khi vận hành đến năm 2025, Công ty TNHH Điện lực Vĩnh Tân 1 cho biết đã nộp ngân sách Nhà nước hơn 3.000 tỷ đồng và tạo hơn 500 việc làm cho lao động địa phương. Với quy mô đầu tư 1,755 tỷ USD, công suất 1.200 MW cùng việc áp dụng công nghệ lò hơi siêu tới hạn và các hệ thống xử lý môi trường, Nhiệt điện BOT Vĩnh Tân 1 được xác định là một dự án có vai trò bổ sung nguồn điện cho hệ thống trong giai đoạn nhu cầu điện tại khu vực phía Nam tăng cao. Sau hơn 6 năm vận hành thương mại, nhà máy tiếp tục thực hiện vai trò phát điện theo mô hình BOT và đóng góp nguồn thu, việc làm cho địa phương.