Việt Nam đang xây dựng một công trình lớn nhất Đông Nam Á, nằm sâu 500m dưới lòng đất

Dự án Nhà máy Thủy điện tích năng Bác Ái, có tổng mức đầu tư khoảng 21.101 tỷ đồng, đang được đẩy nhanh tiến độ thi công các hạng mục ngầm. Đây là công trình thủy điện tích năng đầu tiên của Việt Nam, được kỳ vọng đóng vai trò quan trọng trong việc ổn định hệ thống điện quốc gia và thúc đẩy phát triển năng lượng tái tạo.

Dự án được khởi công vào tháng 2/2025 tại xã Bác Ái Tây, tỉnh Khánh Hòa, do Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) làm chủ đầu tư. Công trình có tổng công suất thiết kế 1.200MW, gồm 4 tổ máy, mỗi tổ máy công suất 300MW.

Theo EVN, Bác Ái là dự án thủy điện tích năng đầu tiên của Việt Nam, đồng thời có quy mô lớn nhất Đông Nam Á. Công trình nằm trong danh mục các dự án năng lượng quan trọng thuộc Quy hoạch điện VIII, được đầu tư nhằm bổ sung năng lực lưu trữ năng lượng, đáp ứng nhu cầu phát điện vào giờ cao điểm và nâng cao tính ổn định của hệ thống điện quốc gia.

Điểm đặc biệt của dự án là phần lớn các hạng mục được bố trí sâu trong lòng đất, với hệ thống nhà máy và đường hầm có độ sâu lên tới 500m. Quy mô thi công ngầm lớn cùng điều kiện địa chất phức tạp đặt ra yêu cầu cao về kỹ thuật, tổ chức thi công và kiểm soát an toàn.

Theo thông tin từ Ban Quản lý dự án Điện 3 (EVNPMB3), sau hơn 20 tháng triển khai, tiến độ tổng thể của dự án vẫn cơ bản đáp ứng kế hoạch đề ra. Liên danh nhà thầu đã hoàn thành công tác đào, gia cố 3 tuyến hầm và 2 ngách thi công, đồng thời tiếp tục triển khai 7 tuyến hầm cùng khu vực nhà máy ngầm.

Đáng chú ý, một số hạng mục ghi nhận sản lượng thi công vượt kế hoạch. Trong đó, công tác đào và gia cố nhà máy ngầm do Tổng công ty Sông Đà đảm nhận đạt 115% kế hoạch quý III. Đặc biệt, hạng mục hầm xả đoạn 2 do Sông Đà và Công ty Cổ phần Xây dựng 47 (C47) thi công đạt tới 386% kế hoạch cùng kỳ.

Đại diện C47 cho biết, Bác Ái là một trong những dự án công trình ngầm phức tạp nhất mà doanh nghiệp từng tham gia. Do kích thước đường hầm lớn, nhiều vị trí phải chia thành hai tầng đào, khiến số chu kỳ thi công, từ khoan, nổ mìn đến bốc xúc đất đá và gia cố, tăng gần gấp đôi so với phương án đào một tầng.

Bên cạnh đó, không gian thi công hạn chế cũng tạo thêm áp lực khi các tuyến hầm nằm gần những hạng mục do các nhà thầu khác phụ trách. Vì vậy, hoạt động nổ mìn, vận chuyển thiết bị và tổ chức thi công phải được phối hợp chặt chẽ nhằm tránh xung đột giữa các mũi thi công, đồng thời bảo đảm khoảng cách an toàn.

Để duy trì tiến độ, các nhà thầu tổ chức thi công liên tục 3 ca mỗi ngày, huy động đồng bộ máy móc, phương tiện và thiết bị phục vụ từng công đoạn. Việc bố trí sẵn phụ tùng thay thế tại công trường giúp hạn chế tình trạng gián đoạn khi thiết bị gặp sự cố.

Riêng Tổng công ty Sông Đà đã thiết lập xưởng sửa chữa ngay tại công trường, cho phép bảo dưỡng, cân chỉnh và khắc phục sự cố máy móc tại chỗ, qua đó rút ngắn thời gian chờ đợi và duy trì cường độ thi công.

Song song với việc tăng cường nhân lực, thiết bị, các nhà thầu cũng linh hoạt điều chỉnh biện pháp thi công theo điều kiện địa chất thực tế. Sau mỗi chu kỳ khoan nổ, đơn vị thi công tiến hành đo vẽ, kiểm tra gương hầm nhằm xác định chính xác vị trí, hướng tuyến và đánh giá đặc điểm địa chất trước khi triển khai các bước tiếp theo.

Công tác định vị được hỗ trợ bằng thiết bị toàn đạc điện tử, kết hợp với các thí nghiệm nổ thử để lựa chọn phương án khoan nổ phù hợp. Giải pháp này giúp kiểm soát hình dạng mặt cắt hầm sau nổ, giảm khối lượng xử lý bề mặt và phun bù bê tông, từ đó nâng cao hiệu quả đào, gia cố.

Về kế hoạch trong thời gian tới, EVN cho biết các nhà thầu đặt mục tiêu hoàn thành công tác đào và gia cố nhà máy ngầm đến cao trình 109,5m trước ngày 31/12, tạo điều kiện triển khai các hạng mục tiếp theo.

Theo tiến độ dự kiến, tổ máy số 1 của Nhà máy Thủy điện tích năng Bác Ái sẽ phát điện vào tháng 12/2029. Ba tổ máy còn lại lần lượt được đưa vào vận hành trong tháng 4, tháng 8 và tháng 12/2030. Toàn bộ dự án dự kiến hoàn thành vào tháng 5/2031.

Khi đi vào hoạt động, công trình sẽ thực hiện chức năng tích trữ năng lượng thông qua chu trình bơm nước lên hồ chứa ở thời điểm nhu cầu điện thấp hoặc nguồn cung dồi dào, sau đó sử dụng lượng nước này để phát điện vào giờ cao điểm.

Cơ chế vận hành này giúp hệ thống điện có thêm khả năng điều tiết công suất, giảm áp lực cân bằng cung - cầu và khai thác hiệu quả hơn các nguồn năng lượng tái tạo như điện gió, điện mặt trời, vốn có đặc điểm phát điện phụ thuộc vào điều kiện thời tiết.

Ngoài vai trò bảo đảm an ninh năng lượng, dự án còn được định hướng khai thác, sử dụng tài nguyên nước theo chu trình tích năng - phát điện, gắn với yêu cầu quản lý nguồn nước và các mục tiêu sử dụng khác, trong đó có thủy lợi.

Với tổng công suất 1.200MW và mức đầu tư hơn 21.000 tỷ đồng, Thủy điện tích năng Bác Ái được kỳ vọng trở thành một trong những công trình hạ tầng năng lượng quan trọng của Việt Nam, góp phần nâng cao tính linh hoạt của hệ thống điện, hỗ trợ quá trình chuyển dịch năng lượng và hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050.