Thành phố sụt lún nhanh gấp 2 lần nước biển dâng của Việt Nam sắp vận hành dự án 10.000 tỷ giảm ngập cho 20 xã phường

Dự án giải quyết ngập do triều khu vực TP.HCM có xét đến yếu tố biến đổi khí hậu – giai đoạn 1, với tổng vốn đầu tư khoảng 10.000 tỷ đồng, dự kiến được đưa vào vận hành trong tháng 11/2026, trùng thời điểm triều cường thường đạt đỉnh tại thành phố. Sau nhiều lần gián đoạn kể từ khi khởi công vào tháng 6/2016, dự án được kỳ vọng góp phần kiểm soát ngập do triều cường, bảo vệ khu vực đô thị rộng khoảng 570km² và khoảng 6,5 triệu người dân.

Dự án được triển khai theo hình thức hợp đồng xây dựng – chuyển giao (BT), với hệ thống công trình gồm các cống kiểm soát triều, đê bao, kè bảo vệ và cống nhỏ tại những vị trí xung yếu. Theo thiết kế, công trình có 8 cống kiểm soát triều lớn, gồm Bến Nghé, Tân Thuận, Phú Xuân, Mương Chuối, Cây Khô, Phú Định, Cầu Kinh và Bà Bướm; cùng khoảng 6km đê bao, kè bảo vệ và 41 cống nhỏ trên các trục, tại những vị trí xung yếu.

Khi đi vào hoạt động, hệ thống sẽ vận hành đồng bộ với 19 điểm quan trắc và hệ thống SCADA, cho phép điều khiển tự động, giám sát liên tục. Phạm vi hưởng lợi của dự án chủ yếu nằm tại khu vực trung tâm và phía nam TP.HCM, thuộc vùng bờ hữu sông Sài Gòn.

Theo địa giới hành chính mới sau sắp xếp, phạm vi hưởng lợi của dự án liên quan đến 20 phường, xã, gồm các phường Sài Gòn, Tân Định, Bến Thành, Cầu Ông Lãnh, Xóm Chiếu, Khánh Hội, Vĩnh Hội, Tân Thuận, Phú Thuận, Tân Mỹ, Tân Hưng, Chánh Hưng, Phú Định, Bình Đông và các xã Nhà Bè, Hiệp Phước, Tân Nhựt, Bình Chánh, Hưng Long, Bình Hưng. Đây là những địa bàn thuộc khu vực quận 1, 4, 7, 8, huyện Nhà Bè và Bình Chánh trước đây.

Ông Nguyễn Tâm Thịnh, Chủ tịch Tập đoàn Trung Nam – chủ đầu tư dự án – cho biết TP.HCM đang đối mặt với tình trạng nền đất tại nhiều khu vực đô thị có xu hướng sụt lún qua từng năm, trong khi mực nước triều và các đợt triều cường ngày càng diễn biến phức tạp. Thực trạng này làm gia tăng nguy cơ ngập tại những khu vực địa hình thấp, đặc biệt là các khu dân cư và hệ thống hạ tầng đô thị hiện hữu.

Trong bối cảnh đó, việc đầu tư hệ thống công trình ngăn triều là giải pháp hạ tầng thiết yếu, giúp thành phố chủ động kiểm soát và giảm thiểu tác động của triều cường.

Theo chủ đầu tư, vai trò chính của dự án là ngăn triều cường từ các sông lớn xâm nhập vào hệ thống kênh, rạch nội đô. Khi các cống kiểm soát triều và tuyến đê bao được vận hành đồng bộ, công trình sẽ góp phần hạn chế tình trạng nước triều dâng gây ngập tại khu dân cư, tuyến đường và các công trình hạ tầng.

Bên cạnh đó, hệ thống còn hỗ trợ điều tiết mực nước trong kênh, rạch, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho việc tiếp nhận và tiêu thoát nước mưa thông qua mạng lưới thoát nước đô thị hiện hữu.

Tuy nhiên, việc dự án đi vào vận hành không đồng nghĩa với việc TP.HCM sẽ chấm dứt hoàn toàn tình trạng ngập nước. Công trình tập trung giải quyết ngập do triều cường, trong khi tình trạng ngập do mưa lớn vẫn phụ thuộc đáng kể vào năng lực của hệ thống thoát nước đô thị. Để phát huy hiệu quả tổng thể, mạng lưới thoát nước cần đáp ứng khả năng thu gom, dẫn nước đến các lưu vực mà dự án có thể hỗ trợ bơm tiêu thoát ra sông lớn.