Việt Nam sắp có khu kinh tế cửa khẩu quy mô gần 35.000ha trải dài 2 xã, tương lai trở thành đầu mối giao thương quốc tế quan trọng với nước láng giềng
Đến năm 2035, khu kinh tế dự kiến có quy mô dân số khoảng 24.000-27.000 người, đến năm 2050, quy mô dân số được dự báo tăng lên khoảng 35.000-45.000 người.
Ban Quản lý Khu kinh tế tỉnh Tây Ninh đang tổ chức lấy ý kiến cộng đồng dân cư đối với nhiệm vụ điều chỉnh quy hoạch chung Khu kinh tế cửa khẩu Xa Mát đến năm 2050. Với quy mô gần 35.000 ha, khu kinh tế được định hướng trở thành đầu mối giao thương quốc tế quan trọng giữa Việt Nam và Campuchia, đồng thời là trung tâm dịch vụ - logistics có sức lan tỏa đối với toàn vùng Đông Nam Bộ.
Theo phương án điều chỉnh quy hoạch, Khu kinh tế cửa khẩu Xa Mát có tổng diện tích tự nhiên khoảng 34.890ha, nằm trên địa giới hành chính các xã Tân Lập và Tân Biên, tỉnh Tây Ninh.
Về ranh giới, phía Bắc và phía Tây giáp Campuchia; phía Đông giáp xã Tân Đông và phần còn lại của xã Tân Lập; phía Nam giáp các xã Phước Vinh, Thạnh Bình và phần còn lại của xã Tân Biên.
Theo tờ trình gửi Thủ tướng Chính phủ, quy hoạch xác định lộ trình phát triển theo hai giai đoạn.Giai đoạn đến năm 2035, khu kinh tế dự kiến có quy mô dân số khoảng 24.000-27.000 người. Đây là thời kỳ tập trung hoàn thiện khung hạ tầng kỹ thuật, hình thành các khu chức năng công nghiệp, đô thị và dịch vụ cửa khẩu.
Đến năm 2050, quy mô dân số được dự báo tăng lên khoảng 35.000-45.000 người. Khi đó, Khu kinh tế cửa khẩu Xa Mát sẽ phát triển thành trung tâm dịch vụ - logistics tầm quốc tế, đóng vai trò động lực tăng trưởng và tạo sức lan tỏa cho toàn vùng Đông Nam Bộ.
Theo định hướng quy hoạch, Xa Mát sẽ phát triển thành khu kinh tế tổng hợp đa chức năng, vừa là đầu mối giao thương quốc tế giữa Việt Nam và Campuchia, vừa gắn với bảo tồn các giá trị lịch sử, văn hóa và hệ sinh thái đặc trưng của khu vực.
Một trong những điểm nhấn của quy hoạch lần này là yêu cầu hài hòa giữa phát triển kinh tế với bảo vệ môi trường và gìn giữ các giá trị di sản. Quy hoạch đặt mục tiêu bảo tồn, phát huy giá trị các di tích lịch sử - văn hóa, đồng thời bảo vệ hệ sinh thái Vườn quốc gia Lò Gò - Xa Mát. Do hơn 2/3 diện tích khu vực từng được xác định là đất rừng đặc dụng, việc chuyển đổi mục đích sử dụng đất sẽ được nghiên cứu kỹ lưỡng nhằm bảo đảm tính khả thi và phát triển bền vững.
Bên cạnh vai trò là cửa ngõ giao thương, Khu kinh tế cửa khẩu Xa Mát còn được định hướng trở thành không gian phục vụ nghiên cứu khoa học, giáo dục môi trường và phát triển du lịch sinh thái.
Theo Báo cáo tổng hợp điều chỉnh Quy hoạch tỉnh Tây Ninh thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 (năm 2025), sau khi sáp nhập với Long An, tỉnh Tây Ninh có diện tích tự nhiên khoảng 8.536 km² và dân số trên 2,96 triệu người. Việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh, cấp xã được kỳ vọng mở ra không gian phát triển mới, tăng cường kết nối với TP.HCM và phát huy lợi thế từ các chính sách ưu tiên của vùng Đông Nam Bộ.
Trong chiến lược phát triển của tỉnh, Khu kinh tế cửa khẩu Xa Mát được xác định là một trong những khu chức năng trọng điểm, góp phần hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng GRDP giai đoạn 2026-2030 đạt 10-10,5%/năm, đáp ứng yêu cầu tăng trưởng hai con số của cả nước.
Đến năm 2030, khu kinh tế phấn đấu hoàn thành hệ thống hạ tầng chủ yếu, đưa các khu công nghiệp, đô thị và dịch vụ cửa khẩu vào vận hành ổn định. Dịch vụ - logistics sẽ trở thành lĩnh vực chủ đạo trong cơ cấu kinh tế, tạo nền tảng để Xa Mát vươn lên trở thành khu kinh tế cửa khẩu tầm quốc tế.
Không chỉ phát triển kinh tế, Xa Mát còn giữ vai trò quan trọng trong không gian du lịch của tỉnh. Khu vực này nằm trong Vùng 3 - vùng du lịch văn hóa, lịch sử và sinh thái phía Bắc, bao gồm cửa khẩu Xa Mát, Vườn quốc gia Lò Gò - Xa Mát và Di tích lịch sử quốc gia đặc biệt Căn cứ Trung ương Cục miền Nam. Theo quy hoạch, khu vực sẽ phát triển các loại hình du lịch sinh thái, du lịch về nguồn, kết hợp các hoạt động trải nghiệm, dã ngoại và du lịch mạo hiểm.
Để tạo động lực thu hút đầu tư, Ban Quản lý Khu kinh tế tỉnh đã đề xuất chủ trương đầu tư dự án phát triển hạ tầng giao thông kết nối cửa khẩu Xa Mát với tổng vốn gần 200 tỷ đồng.
Cùng với đó, mạng lưới giao thông kết nối khu kinh tế tiếp tục được hoàn thiện với nhiều tuyến đường huyết mạch. Trong đó, cao tốc Gò Dầu - Xa Mát sẽ trở thành trục kết nối đối ngoại quan trọng, góp phần giải quyết điểm nghẽn vận tải hàng hóa.
Tuyến ĐT.791 dài 35,6 km kết nối từ cửa khẩu Xa Mát đến ngã ba Lò Gò (giao ĐT.783 và ĐT.788), đồng thời trùng với quy hoạch Quốc lộ 14C và tuyến đường tuần tra biên giới.
Trong khi đó, tuyến ĐT.792 dài 76,9 km chạy dọc biên giới Việt Nam - Campuchia, kết nối đến ranh giới tỉnh Bình Phước; riêng đoạn từ cửa khẩu Xa Mát đến cửa khẩu Vạc Sa được quy hoạch theo tiêu chuẩn Quốc lộ 14C.
Việc lấy ý kiến cộng đồng dân cư tại các xã Tân Lập và Tân Biên không chỉ là yêu cầu bắt buộc theo quy định của pháp luật về quy hoạch mà còn tạo điều kiện để người dân tham gia đóng góp ý kiến đối với các vấn đề liên quan đến sử dụng đất, bảo vệ môi trường, sinh kế và quốc phòng - an ninh khu vực biên giới. Đây cũng được xem là giải pháp nhằm nâng cao tính khả thi của quy hoạch, hạn chế tình trạng quy hoạch kéo dài, chậm triển khai như quy hoạch được phê duyệt từ năm 2005.
Với vị trí chiến lược trên tuyến biên giới Việt Nam - Campuchia, kết nối thuận lợi với vùng Đông Nam Bộ và TP.HCM, Khu kinh tế cửa khẩu Xa Mát quy mô gần 35.000ha được kỳ vọng sẽ trở thành cửa ngõ giao thương quốc tế quan trọng, thúc đẩy phát triển kinh tế biên mậu, logistics, du lịch và nâng cao đời sống người dân khu vực biên giới trong giai đoạn phát triển mới.
