Doanh nghiệp đẩy mạnh dự trữ đơn hàng
Những tháng cuối năm 2021, khi quy định giãn cách được nới lỏng, để hoàn thành mục tiêu xuất khẩu 6,5 triệu tấn được đề ra, các doanh nghiệp đã ra sức làm việc và tăng tốc sản lượng đồng thời dồn lực để lên kế hoạch cho việc thu mua và ký kết những đơn hàng mới trong năm 2022.
Theo chia sẻ của ông Nguyễn Văn Thành - Giám đốc Công ty TNHH SX-TM Phước Thành IV, hợp đồng xuất khẩu cho năm mới được ký kết ngay trong mùa vụ và giao hàng trong vòng 15 ngày thay vì ký đón đầu như các năm. Khác những năm trước, các doanh nghiệp đã chuyển từ hình thức "bán trước mua sau" (tức là ký hợp đồng với khách hàng rồi vào vụ mới mua lúa từ nông dân), hiện nay Phước Thành và nhiều đơn vị khác đã chuyển sang hình thức "mua trước bán sau" (nghĩa là doanh nghiệp sẽ mua vào trước khoảng 70 - 80% lượng gạo ước tính sẽ xuất trong mùa vụ đó với giá bao tiêu rồi mới ký hợp đồng với đối tác).
Bên cạnh đó, khi nhu cầu tiêu thụ mặt hàng gạo trên thế giới tăng cao sẽ là cơ hội cho các doanh nghiệp ở Việt Nam gia tăng giá trị xuất khẩu trong năm 2022.
Minh chứng cho nhận định này, ông Phan Văn Có - Giám đốc Marketing Công ty TNHH VRICE dự báo, năm 2022, tình hình tiêu thụ gạo trên thế giới sẽ được cải thiện khi các nước tăng cường nhập khẩu gạo để tăng cường an ninh lương thực trước làn sóng dịch COVID mới.
Dự báo thương mại gạo toàn cầu năm 2022 sẽ đạt 46,4 triệu tấn (xay xát), tăng 0,1 triệu tấn so với năm 2021 - Theo số liệu của Bộ Thương mại Mỹ (USDA).
Giá gạo Việt Nam có xu hướng tăng?
Theo số liệu của Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA), những tháng cuối năm 2021, giá gạo của Việt Nam duy trì ở mức cao so với các nước khác. Đây là tín hiệu tích cực của thị trường, đánh dấu một mùa khởi sắc của giá gạo Việt Nam trong năm 2022.
Trên thị trường, ngày 7/12/2021, gạo 5% tấm 415 - 419 USD/tấn; Gạo 25% tấm 393 - 397 USD/tấn; Gạo 100% tấm 333 - 337 USD/tấn; Jasmine 573 - 577 USD/tấn.
Theo các doanh nghiệp, do lạm phát kinh tế toàn cầu nên xu hướng giá cả hàng hoá tăng cao, cùng với đó là giá gạo Việt Nam cũng tiếp tục tăng thêm trong năm sau.
Phân tích về xu hướng này, ông Nguyễn Văn Thành cho rằng, những năm tới giá gạo Việt Nam sẽ cao hơn giá gạo cùng chủng loại của các quốc gia khác bởi thực tế, hiện nay Việt Nam đã lai tạo nhiều giống lúa phù hợp với thị trường.
Bên cạnh đó, khâu chế biến gạo cũng cải thiện, chất lượng lúa đồng đều 3 vụ và tăng cao cũng giúp khách hàng rất có lòng tin với gạo Việt Nam.
Bên cạnh đó, giá gạo Việt Nam tăng cao cũng được cho là một bất lợi về cạnh tranh của doanh nghiệp trong quá trình đàm phán hợp đồng.
Tuy nhiên, vẫn có ý kiến cho rằng, trong bối cảnh giá phân bón tăng cao như hiện nay, vấn đề cạnh tranh giảm giá sẽ gây áp lực, bất lợi cho người nông dân trồng lúa, trong khi đó, với gạo Việt Nam đang có xu hướng tăng tốt và không còn chạy đua về mặt số lượng xuất khẩu sẽ là động lực cho người nông dân và doanh nghiệp đầu tư về mặt chất lượng.
Nâng tầm vị thế xuất khẩu
Năm 2022, lượng gạo xuất khẩu dự kiến sẽ sụt giảm khoảng 0,2 triệu tấn so với năm 2021. Cụ thể, theo ông Đỗ Hà Nam - Phó Chủ tịch VFA, xuất khẩu gạo trong năm 2022 vẫn đảm bảo trên 6 triệu tấn, ước tính khoảng 6,3 triệu tấn.
Dự báo này cũng trùng khớp với quan điểm của của USDA khi cho rằng, xuất khẩu năm 2022 tại Ấn Độ, Mỹ và Việt Nam sẽ giảm trong đó sau hai năm xếp ở vị trí thứ 2 về xuất khẩu gạo toàn cầu, Việt Nam sẽ đứng vị trí thứ 3 với 6,3 triệu tấn gạo xuất khẩu, xếp sau Ấn Độ và Thái Lan.
Xếp ở vị trí thứ 3 cũng không phải là một thứ hạng bất ngờ, bởi theo Đề án “Tái cơ cấu ngành lúa gạo Việt Nam đến năm 2025 và 2030” đã nhận định là xuất khẩu gạo Việt Nam toàn cầu năm 2025 sẽ đạt 5 triệu tấn/năm.
Có thể thấy, xuất khẩu gạo ở Việt Nam đang chuyển dần từ số lượng sang chất lượng, nhằm nâng cao giá trị và thương hiệu gạo Việt Nam trên trường quốc tế.
Cụ thể, Việt Nam sẽ dần chuyển từ loại gạo trắng sang gạo thơm, có chất lượng tốt hơn và giá trị cao hơn, tập trung chủ yếu vào các thị trường lớn như EU, Nhật Bản, Mỹ,... Đây cũng là lý do các doanh nghiệp đang nghiên cứu thị trường và phân tích hành vi tiêu dùng của khách hàng để chuyển sang xuất khẩu các loại gạo thơm và gạo chất lượng cao thay cho gạo trắng thông thường trước đây; vừa đem lại chất lượng cho người tiêu dùng, vừa thu về lợi nhuận cao.
