Bà chủ 'Vua lẩu Trung Quốc' bán hơn 9.000 tỷ đồng cổ phiếu, con trai 28 tuổi xuất hiện: Chuyện gì xảy ra với Haidilao?

Bà chủ Haidilao bán ra lượng lớn cổ phiếu

Thị trường chứng khoán Hồng Kông vừa giáng một “cú đấm” đau đớn cho các nhà đầu tư Haidilao – chuỗi nhà hàng lẩu Trung Quốc nổi tiếng và là một trong những thương hiệu nhà hàng lẩu lớn nhất thế giới.

Chốt phiên 9/9, giá cổ phiếu Haidilao đã lao dốc 9,14%, có thời điểm chạm mốc tròn 10 đô la Hồng Kông - HKD (tức gần 33.077 đồng) - mức thấp nhất trong vòng 2 năm qua. “Ngòi nổ” kích hoạt đợt bán tháo này lại chính là động thái giảm tỷ lệ sở hữu từ bà chủ của tập đoàn được coi là “Vua lẩu Trung Quốc” này.

Ngay phiên khớp lệnh định hình giá mở cửa, 16 giao dịch lô lớn (Block Trade) đã đồng loạt hoàn tất. 259 triệu cổ phiếu Haidilao được chuyển nhượng ở mức giá 10,62 HKD/cổ phiếu, tổng giá trị đạt 2,75 tỷ HKD (khoảng 350 triệu USD, tức hơn 9.096 tỷ đồng), thấp hơn khoảng 6,7% so với giá đóng cửa phiên trước đó.

Thị trường nhanh chóng xác định được bên bán đứng sau thương vụ đình đám này là bà Thư Bình (Shu Ping), vợ của người sáng lập Haidilao, ông Trương Dũng (Zhang Yong). Pháp nhân nắm giữ số cổ phiếu bán ra này là SP NP Ltd., thuộc sở hữu của một quỹ tín thác gia đình mang tên Rose Trust, nơi bà Thư Bình vừa là người sáng lập, vừa là người bảo hộ.

Động thái thoái vốn kể trên diễn ra cực kỳ đột ngột. Cần biết rằng chỉ mới 4 tháng trước, chính ông Trương Dũng còn chi tiền mua thêm 11,35 triệu cổ phiếu ở mức giá 13,39 HKD/cổ phiếu, nhằm phát đi tín hiệu lạc quan dài hạn ra thị trường.

Chủ tịch Haidilao mua vào để đỡ giá, bà chủ lại chiết khấu bán ra. Màn “người vào, kẻ ra” ngược đời này khiến toàn bộ thị trường cảm thấy khó hiểu.

Nỗi lo về thuế

Màn thoái vốn 2,7 tỷ HKD này thực chất diễn ra đúng vào thời điểm chuyển giao chính sách cực kỳ nhạy cảm.

Theo nhận định của ngân hàng Mỹ Morgan Stanley, đợt bán tháo này có thể liên quan đến quy định mới về quản lý thuế đối với các quỹ tín thác nước ngoài vừa được Trung Quốc đại lục ban hành.

Ngày 24/7 năm nay, Bộ Tài chính và Tổng cục Thuế Trung Quốc đã ra Thông báo số 21 năm 2026, lần đầu tiên làm rõ một cách hệ thống quy tắc thu thuế thu nhập cá nhân (TNCN) đối với các quỹ tín thác nước ngoài: Công dân cư trú thuế tại Trung Quốc khi đưa các tài sản như cổ phần, cổ phiếu vào quỹ tín thác nước ngoài sẽ bị áp thuế TNCN 20% trên thu nhập từ chuyển nhượng tài sản. Cùng ngày, Tổng cục Thuế ra thông báo quản lý thu thuế kèm theo, mở ra một cửa sổ thời hạn 90 ngày để kê khai và nộp bổ sung cho các khoản thuế còn thiếu từ những năm trước; nếu tự nguyện nộp trong thời gian này sẽ được miễn tiền chậm nộp.

Điều này đồng nghĩa với việc: Phương pháp né thuế bằng quỹ tín thác nước ngoài mà giới siêu giàu ưa dùng trong vài thập kỷ qua đã chính thức hết hiệu lực.

Ngay từ khi Haidilao lên sàn năm 2018, số cổ phiếu Haidilao mà vợ chồng nhà sáng lập Trương Dũng sở hữu đã được đưa vào các công ty được thành lập/đăng ký tại Quần đảo Virgin thuộc Anh (BVI) và quỹ tín thác gia đình nước ngoài. Cấu trúc sở hữu này vào thời điểm đó là “nước đi kinh điển” của các đại gia nhằm kế thừa tài sản và cách ly rủi ro tài chính.

Trong môi trường pháp lý thuế năm đó, Trung Quốc chưa có quy định chi tiết về thuế TNCN khi chuyển giao cổ phần vào quỹ tín thác nước ngoài. Cộng thêm việc khi thành lập quỹ tín thác, ông Trương Dũng và vợ mình, bà Thư Bình đã mang quốc tịch Singapore nên khâu chuyển cổ phần vào tín thác không kích hoạt nghĩa vụ thuế TNCN trong nước.

Tuy nhiên, sau khi quy định mới được triển khai, theo nguyên tắc “xuyên thấu”, chỉ cần phần lớn nguồn thu nhập có nguồn gốc từ Trung Quốc đại lục, tài sản có khả năng bị xác định là đối tượng chịu thuế. Dù ông Trương Dũng và bà Thư Bình đã nhập quốc tịch Singapore từ lâu, nhưng tài sản, doanh thu và lợi nhuận cốt lõi của Haidilao đều nằm ở thị trường Trung Quốc đại lục.

Tính toán thời gian, quy định được công bố ngày 24/7 và 90 ngày sau sẽ là ngày 22/10. Như vậy, Haidilao chỉ còn chưa đầy 1 tháng rưỡi.

Nộp bổ sung thuế thì cần tiền mặt, trong khi cổ phiếu trong quỹ tín thác chỉ là tài sản trên giấy. Muốn có tiền nộp thuế thì bắt buộc phải bán cổ phiếu. Điều này giải thích lý do vì sao bà Thư Bình lại vội vã bán tháo ngay cả khi giá cổ phiếu đang ở vùng đáy.

“Nồi lẩu tắt lửa”

Bỏ qua những tính toán ở góc độ thuế phí, quay trở lại với bản thân hoạt động kinh doanh, Haidilao thực sự đang ở trước một khúc ngoặt đầy nhạy cảm.

Năm 2020 là cột mốc quan trọng trong đà phát triển của Haidilao. Năm đó, ông Trương Dũng đã đưa ra kế hoạch mở rộng cửa hàng vô cùng táo bạo, mở mới hơn 500 cửa hàng trong một năm vì dự đoán dịch bệnh Covid-19 sẽ sớm qua đi. Kết quả là sức mua phục hồi không như kỳ vọng, chiến lược đó hoàn toàn vỡ trận.

Năm tiếp theo, tập đoàn Haidilao phải khẩn cấp kích hoạt “Kế hoạch Chim gõ kiến”, đóng cửa hơn 200 cửa hàng cùng lúc và gánh khoản lỗ khổng lồ. Năm 2021 cũng là năm báo lỗ đầu tiên kể từ khi Haidilao niêm yết trên sàn chứng khoán Hồng Kông (Trung Quốc).

Haidilao sau đó liên tục gồng mình trên con đường “sửa sai”: Đóng cửa hàng, tối ưu hóa, giảm chi phí và nâng cao hiệu suất.

Năng lực sinh lời trên từng cửa hàng - thứ từng giúp chuỗi nhà hàng lẩu Haidilao vượt trội so với các đối thủ - đang bị bào mòn bởi chi phí leo thang và sự cạnh tranh khốc liệt trong ngành này. Buffet tráng miệng cùng hàng loạt chiến dịch marketing theo xu hướng có thể kéo khách hàng đến nhưng lại không thể kéo lợi nhuận tăng lên. Trong nửa đầu năm 2026, doanh thu của Haidilao tăng 7,9%, nhưng lợi nhuận ròng thuộc về công ty mẹ chỉ tăng 0,47% - gần như giậm chân tại chỗ.

Đây không phải là tình cảnh của riêng Haidilao.

Lẩu là mảng có độ tiêu chuẩn hóa cao nhất và dễ phát triển chuỗi nhất trong ngành F&B. Khi túi tiền của người tiêu dùng ngày càng thắt chặt, tất cả “ông lớn” ngành F&B từng lớn mạnh nhờ mở rộng quy mô đều phải đối mặt với thử thách sinh tử: Tăng trưởng chững lại.

Đầu năm nay, ông Trương Dũng quay trở lại ghế Giám đốc điều hành (CEO) của Haidilao để trực tiếp điều hành, đề xuất đẩy mạnh xây dựng nền tảng trung gian, chuyển đổi mô hình tăng trưởng. Năm 2026 được nội bộ ấn định là năm đầu tiên xây dựng nền tảng trung gian. Tuy nhiên, cuộc cải tổ tổ chức này là một dự án dài hạn và sau nửa năm, các số liệu từ báo cáo tài chính cho thấy hiệu quả ngắn hạn vẫn chưa rõ ràng.

Từ mức đỉnh gần 83 HKD/cổ phiếu vào năm 2021 xuống còn hơn 10 HKD hiện tại, giá cổ phiếu Haidilao đã bốc hơi gần 90%. Haidilao, công ty từng được ví là “không thể học hỏi” giờ đây trở nên tầm thường.

Màn chuyển giao gia tộc

Đợt thoái vốn cũng diễn ra trong một thời điểm nhạy cảm. Cuối tháng 8, tạp chí China Entrepreneur đưa tin Trương Hán Chi (Zhang Hanzhi), người con trai 28 tuổi của ông Trương Dũng đã hoàn thành chương trình du học và chính thức gia nhập Haidilao, được người trong công ty gọi là “Trương tiểu ca”.

Dù chưa có chức danh chính thức, nhưng “Trương tiểu ca” đã tham gia quản lý nhiều mảng kinh doanh. Một số điều chỉnh cửa hàng trong nửa đầu năm nay chính là quyết định của anh, bao gồm việc dẹp bỏ mô hình cửa hàng chủ đề thú cưng hay nới lỏng quy định về kiểu tóc của nhân viên.

Năm 2018, ông Trương Dũng từng nói rằng con trai mình còn quá nhỏ tuổi và việc giao một doanh nghiệp có hàng trăm nghìn nhân viên cho con sẽ là điều vô trách nhiệm. Tám năm trôi qua, chàng trai năm ấy giờ đã 28 tuổi. Người cha trở lại ghế CEO Haidilao để dìu dắt, đây có lẽ là sự chuẩn bị chu toàn nhất mà một người cha Trung Quốc có thể dành cho con mình.

Con trai bước vào ban quản lý, rèn luyện từ thực tế kinh doanh để từng bước tiếp quản; cha quay lại tuyến đầu, giữ vững cục diện và nâng đỡ một đoạn đường; mẹ thoái vốn trên thị trường vốn, biến tài sản trên giấy thành tiền mặt trao tay cho an toàn.

Đến đây, bức tranh lộ trình chuyển giao thế hệ của gia tộc sở hữu “Vua lẩu Trung Quốc” Haidilao đã hiện lên vô cùng rõ nét.

Hơn 30 năm trước, vào năm 1994, ông Trương Dũng và vợ Thư Bình mở quán lẩu Haidilao đầu tiên bên vỉa hè thành phố Giản Dương, tỉnh Tứ Xuyên, Trung Quốc. Khi ấy, họ không thể ngờ rằng sẽ có ngày quán lẩu nhỏ sẽ trở thành chuỗi hàng nghìn cửa hàng, đạt giá trị vốn hóa hàng trăm tỷ nhân dân tệ.

Haidilao International Holding Ltd. có trụ sở tại Bắc Kinh, Trung Quốc, trong khi hoạt động kinh doanh ở nước ngoài được vận hành bởi Super Hi International Holding Ltd., công ty được thành lập tại Quần đảo Cayman ở vùng Caribe và đặt trụ sở tại Paya Lebar, Singapore.

Tính đến năm 2025, Haidilao và công ty con phụ trách hoạt động ở nước ngoài vận hành hơn 1.400 nhà hàng trên toàn cầu, trải rộng tại Trung Quốc đại lục, Hồng Kông, Macau và các thị trường quốc tế. Riêng Super Hi International vận hành hơn 110 nhà hàng tại 14 quốc gia và vùng lãnh thổ ở châu Á, Bắc Mỹ, châu Âu và châu Đại Dương, bao gồm Singapore, Malaysia, Thái Lan, Việt Nam, Indonesia, Nhật Bản, Hàn Quốc, Philippines, Campuchia, Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), Australia, Anh, Canada và Mỹ.

Nhưng giờ đây, khi thời kỳ hoàng kim qua đi, tăng trưởng chạm trần, các vấn đề tuân thủ quy định thuế, chuyển giao gia tộc..., tất cả những bài toán mà một doanh nghiệp bước vào tuổi trung niên phải đối mặt, Haidilao đều đã gặp phải.

“Nồi lẩu vẫn đang sôi sục, chỉ có điều những thứ bên trong nồi, hương vị đã hoàn toàn thay đổi”.

Theo Sohu