Bắt cựu COO đứng sau vụ hối lộ 150 tỷ đồng để giành hợp đồng dầu mỏ

Cựu Giám đốc vận hành (COO) của Trafigura đã bị tuyên án 32 tháng tù giam vì hối lộ một quan chức nước ngoài.

Cụ thể, Mike Wainwright, người giữ chức Giám đốc vận hành của Trafigura từ năm 2008 cho đến năm 2024, đã bị tòa án Thụy Sĩ kết án vì hành vi chi hơn 5 triệu Euro (hơn 150 tỷ đồng) tiền hối lộ nhằm giành các hợp đồng giao dịch dầu mỏ tại Angola trong giai đoạn 2009–2011. Trong tổng mức án 32 tháng tù, một phần được hoãn thi hành, song Wainwright vẫn phải chấp hành ít nhất 12 tháng tù giam.

Cùng trong phán quyết này, Trafigura cũng bị xác định là không thiết lập đầy đủ các cơ chế kiểm soát để ngăn chặn hành vi hối lộ, và bị yêu cầu nộp hơn 148 triệu USD tiền phạt và bồi thường. Đây là lần đầu tiên một doanh nghiệp bị kết tội tại phiên tòa ở Thụy Sĩ liên quan đến các cáo buộc hối lộ.

Bản án được các tổ chức vận động chống tham nhũng coi là một cột mốc mang tính bước ngoặt, trong bối cảnh họ từ lâu đã kêu gọi hệ thống tư pháp Thụy Sĩ giám sát chặt chẽ hơn hoạt động của các công ty giao dịch hàng hóa — lĩnh vực có nhiều tập đoàn lớn đặt trụ sở tại quốc gia này.

Mặc dù Trafigura đăng ký pháp nhân tại Singapore, Giám đốc điều hành và phần lớn ban lãnh đạo cấp cao của tập đoàn đều làm việc tại Geneva.

Phán quyết này tiếp tục là đòn giáng mới đối với Trafigura, công ty vốn đang nỗ lực vượt qua các cáo buộc liên quan đến những hoạt động kinh doanh thiếu minh bạch trong quá khứ. Năm ngoái, Trafigura đã nhận tội tại Mỹ vì chi gần 20 triệu USD tiền “hoa hồng tham nhũng” tại Brazil.

Trafigura cho biết họ “thất vọng” trước phán quyết của tòa án Thụy Sĩ. Trong tuyên bố chính thức, công ty nhấn mạnh rằng: “Trafigura đã đầu tư nguồn lực đáng kể trong nhiều năm để tăng cường chương trình tuân thủ. Điều này bao gồm việc triển khai đào tạo bắt buộc cho toàn bộ nhân viên, liên tục củng cố các chính sách, quy trình và hệ thống kiểm soát nội bộ”.

Trong quá trình xét xử, các công tố viên cho rằng Wainwright đóng vai trò trung tâm trong toàn bộ đường dây, là người điều phối và duy trì hoạt động hối lộ. Theo cáo buộc, vị lãnh đạo người Anh này đã sử dụng những phương thức tinh vi, mang đặc điểm của tội phạm có tổ chức, nhằm che giấu các giao dịch phi pháp.

Theo cáo trạng, các khoản hối lộ được thực hiện thông qua bên thứ ba và chuyển tới một quan chức Chính phủ Angola. Đổi lại, Trafigura được trao các hợp đồng cung cấp nhiên liệu tàu biển và vận chuyển dầu, mang về tổng lợi nhuận hơn 140 triệu USD. Trong vụ án này, viên chức Angola nhận hối lộ cùng một cá nhân đóng vai trò trung gian cũng đã bị tòa án kết án.

Trafigura được thành lập năm 1993, khi nhà giao dịch người Pháp Claude Dauphin cùng bốn lãnh đạo khác tách khỏi Marc Rich - “ông trùm” của ngành giao dịch hàng hóa, người khi đó đang bị chính quyền Mỹ truy nã.

Angola đóng vai trò then chốt trong quá trình tăng trưởng của Trafigura dưới thời Dauphin, người qua đời năm 2015. Trong nhiều năm, Trafigura thống lĩnh thị trường cung ứng sản phẩm dầu mỏ tại Angola, tạo ra mức lợi nhuận khổng lồ, qua đó hỗ trợ quá trình chuyển mình của công ty từ một nhà giao dịch nhỏ thành tập đoàn hàng hóa toàn cầu.

Wainwright gia nhập Trafigura từ năm 1996 và là một trong những lãnh đạo cấp cao nhất của tập đoàn trong gần hai thập niên.

Luật sư của Wainwright cho biết thân chủ của mình sẽ kháng cáo bản án. “Tòa án đã kết tội ông Wainwright dựa trên những giả định chung và bỏ qua các bằng chứng then chốt cho thấy ông không liên quan đến bất kỳ âm mưu hối lộ nào. Ông Wainwright khẳng định rằng ông chưa từng thực hiện hay hỗ trợ thực hiện bất kỳ khoản thanh toán nào với mục đích tham nhũng”, luật sư nói.

Theo luật Thụy Sĩ, người bị kết án vẫn được hưởng nguyên tắc suy đoán vô tội cho đến khi quá trình kháng cáo kết thúc. Do đó, Wainwright chỉ phải chấp hành án tù nếu kháng cáo không thể lật ngược phán quyết. Trafigura không cho biết liệu công ty có kháng cáo hay không, chỉ cho hay rằng họ “đang xem xét phán quyết”.